Bıyl II Elızaveta patshaıymnyń taqqa otyrǵanyna 70 jyl toldy. Ulybrıtanııa tarıhı oqıǵany resmı túrde atap ótip, elde arnaıy tórt kún demalys berildi. Ppatshaıym eldi qalaı basqaryp otyr? Brıtandyqtardyń koroldik otbasyna degen kózqarasy qandaı?
96 jastaǵy II Elızaveta men onyń otbasy óziniń mereıtoıyna arnalǵan merekelik is-sharada halyqty balkonnan qarsy aldy. Ol 70 jyl buryn taqqa otyryp, bir jyldan keıin táj kıdi. Onyń resmı túrde táj kııý saltanatyn tikeleı kórsetilim arqyly 27 mıllıonǵa jýyq adam tamashalaǵan. Ulybrıtanııa halqy mereıtoıdy da dýmandatyp ótkizdi. Osy eldegi BAQ-tyń deregine súıensek, kópshilik merekelerge 17 mıllıonǵa jýyq adam qatysqan. Sonymen qatar BBC arnasy saraıda ótken Platinum Jubilee jyldyń eń kóp qaralǵan baǵdarlamasy boldy dep habarlady. Patshaıymnyń ózi buryn BBC-ge bergen suhbatynda onyń jas kezinde mundaı oqıǵa bolmaǵanyn aıtqan edi, uzaq ómir súrip, tipti taqta uzaq ýaqyt otyratynyn eshkim oılamaǵanyn da aıtty. II Elızaveta tek Ulybrıtanııanyń ǵana emes, Soltústik Irlandııa, Aýstralııa, Kanada, Jańa Zelandııa, Jańa Gvıneıa elderiniń de patshaıymy.
Jalpy, Ulybrıtanııa halqy patshaıymǵa oń kózqarasta. Degenmen «halyqtyń salyǵyna ne úshin koroldik otbasyn asyraýymyz kerek» deıtinder bar. Qarsylastary beıbit mıtıngke shyǵyp, bul pikirlerin jasyrmaı aıtady. Negizinen monarhtar otbasynyń salyqtan bosatylýyn Elızavetanyń ákesi eldiń erejesine bekittirip ketken. Áıtse de keıbir narazy halyqtyń pikirin eskergen bolý kerek, Parlament patshaıymdy salyq tóleýge mindetteıtin zań shyǵardy. Búginde ol memleketke az mólsherde múlik salyǵyn ǵana tóleıdi. Memlekettik baj salyǵy, muragerlik, kiris salyǵy sekildi tólemderden bosatylǵan. «Patshaıym óte sabyrly adam, narazy halyqtyń kózqarasymen, pikirimen sanasady, osy kezge deıin ol maqtaýmen qatar túrli syndy da estip, qabyldap keledi. Eshqashan qarsy shyqqan emes. Sondyqtan qoldaýshylary da, qarsylastary da onyń adamgershiligin erekshe qurmetteıdi», dep baǵa beredi Patshaıymnyń adamı qasıetine synshylar.
Patshaıymnyń memlekettegi qyzmetin aıtar bolsaq, ol el basqarý isine, ekonomıkalyq saıasatyna aralaspaıdy. Koroldik muragerleriniń qalyptasqan dástúri boıynsha ol halyqaralyq is-sharalarǵa eldiń atynan ókil retinde qatysady. Degenmen kóptegen eldiń úkimet basshylarymen jaqsy qarym-qatynas ornatqan desedi. Eldiń saıası tynys-tirshiligine aralaspasa da, aptasyna bir ret resmı qujattarmen tanysý úshin premer-mınıstrmen kezdesý ótkizedi. Aıtyp óteıik, II Elızaveta taqqa otyrǵan kezde Ulybrıtanııa premer-mınıstri Ýınston Cherchıll bolypty.
Tarıhqa taǵy bir sheginetin bolsaq, Elızaveta patshaıym el isine 25 jasynda aralasty. Ol ekonomıka, zań, konstıtýsııalyq quqyq sekildi sabaqtarǵa qyzyǵyp, basymdyq berip oqyǵan. О́nerden de kende emes: bı, mýzyka, atqa otyrýdy bir adamdaı meńgergen. Fransýz tilinde erkin sóıleıdi. Patshaıymnyń leıtenant shenin alǵanynan kóbi habardar emes. Ol ekinshi jahan soǵysy bastalǵan kezde áskerı qyzmetke suranyp, er adamdarmen ıyq tirese qyzmet etken. Onda áskerı-kólik jattyǵý ortalyǵynda kásibı júrgizýshilikti meńgerip, mamandanady. Áıelderdiń áskerı jasaǵynda bolǵanda isten shyqqan kólikterdiń qosalqy bólshekterin shashyp, qaıta jınap, dóńgelegin qıyndyqsyz aýystyryp alyp, ári qaraı aıdap kete beretin bolǵan. Sol qıyn kúnderdi eńserip, leıtenant shenine ıe bolǵan.
Ol Býkıngem saraıyna 1936 jyly otbasymen kóship keldi, sol jyly ákesi VI Georg taqqa otyrǵan. BAQ-ta jarııalanǵan derekter boıynsha II Elızaveta patshaıym osy ýaqytqa deıin 12 premer-mınıstr, 7 Rım papasy, 7 Kenterberı arhıepıskopy aýysqanyna kýá bolyp keledi. Ol áli kúnge deıin taqta otyrǵan álemdegi eń qart monarh bolyp sanalady.
Patshaıymnyń otbasyn aıtyp óter bolsaq, bıylǵy mereıtoıdy ol kúıeýi Fılıpsiz alǵash ret qarsy aldy. «О́tken ýaqyt Elızabet úshin ońaı bolǵan joq», dep jazdy brıtanııalyq BAQ ókilderi. Atyshýly otbasylyq túsinispeýshilik, densaýlyǵynyń nasharlaýy, uly hanzada Endrıýdiń aınalasyndaǵy janjal, nemeresi Garrı men onyń áıeli Megan Markldyń búligin kórip, jymıǵan qalpynan taımaǵan patshaıym synyn da, syryn berer emes.