Azamattyq qoǵamda ár adam óz únin estirtip, qarsylyǵyn bildirýge quqyly. Alaıda azamattardyń talap-tilekteri, týyndaǵan máselege qatysty narazylyqtary belgilengen zań sheńberinde, tártipke saı júzege asqany abzal. Janaıqaıyn jetkizýdiń tóte joly osy eken dep ózgeniń quqyǵyn shekteý hám beıbit turǵyndardyń qaýipsizdigine nuqsan keltirý mıtıng mádenıetine jatpaıdy. Sebebi qoǵam tynyshtyǵy men adamdardyń amandyǵy bárinen qymbat.
Kúni keshe Almaty qalasynda ruqsat etilmegen mıtıngtiń sońy qaıǵyly jaǵdaımen aıaqtaldy. Almaty qalalyq polısııa basqarmasynyń málimetine qaraǵanda, oqys oqıǵa bylaısha órbigen. Narazylyq aksııasyn Korolenko kóshesindegi úılerdiń biriniń turǵyndary uıymdastyrǵan. Olar 2019 jyldan beri ózderine jaqyn aýmaqta salynyp jatqan jańa turǵyn úı kesheniniń qurylysyna baılanysty kólikterdiń kóbeıip ketkenin aıtyp, aýlalaryn qorshaýdy talap etken. Narazylyqqa shyqqan turǵyndar 11 maýsym kúni Gagarın kóshesiniń kólik júretin bóligin bógep tastapty. Muny jelige taraǵan beınejazbadan anyq baıqaýǵa bolady. Joldyń negizsiz jabylǵanyna qarsylyq bildirgen júrgizýshilerdiń biri kóliginen túsip, jınalǵandardan joldy bosatýdy suraǵan. Alaıda daýdyń sońy tóbeleske ulasyp, kólik júrgizýshisi soqqyǵa jyǵylǵan. О́kinishke qaraı, 48 jastaǵy azamatty ajaldan arashalaý múmkin bolmady.
«Janjal kezinde qozǵalysy bógelgen kólikterdiń biriniń júrgizýshisi 1974 jyly týǵan K. esimdi azamat jaraqattanǵan. Jábirlenýshi qaıtys boldy. Soqqyǵa jyqqan azamattyń is-áreketi Qylmystyq kodekstiń 106-baby 3-bóligi «Abaısyzda ólimge ákep soqqan densaýlyqqa qasaqana aýyr zııan keltirý» isi boıynsha qaralyp jatyr. Ol ýaqytsha ustaý ızolıatoryna qamalyp, bul is boıynsha sotqa deıingi tergeý bastaldy. Kúdikti 8 jyldan 12 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylýy múmkin», dep atap ótti Polısııa basqarmasynyń baspasóz qyzmeti. Budan bólek ruqsat etilmegen aksııanyń taǵy tórt uıymdastyrýshysy ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan.
Quzyrly oryndardyń málimetinshe, turǵyndar narazylyq aksııasyna shyǵatyndaryn eskertpegen. Sonyń saldarynan Gagarın dańǵylynyń boıynda beı-bereketsizdik ornap, júzdegen kólik saǵattap kepteliste turýǵa májbúr bolǵan. Oryn alǵan jaıǵa qatysty áleýmettik jeli qoldanýshylary óz pikirlerin ortaǵa saldy. Olardyń kópshiligi shaharda jańa salynyp jatqan nysandardyń kesirinen aýlalardyń tarylyp ketkenin, tipti kólik qoıatyn oryndardyń qalmaǵanyn aıtsa, keıbiri mıtıng sońyn qaıǵyly jaǵdaımen aıaqtaǵan turǵyndardy synǵa aldy.
Rasynda, mıtıng mádenıetin meńgerý ońaı bolmaı tur. Sońǵy ýaqyttary beıbit sherýlerdiń qoǵamdyq tártipti buzýǵa ulasýy jıilep ketken. Zańger Oljas Esenbaıdyń pikirinshe, qandaı da bir narazylyq sherýin uıymdastyrýshy tulǵalar jaǵdaıdy tolyq baqylaýda ustaýǵa tıis. Al ondaı múmkindigi bolmasa mundaı qadamǵa barmaǵany durys.
– Belgili bir topty sherýge shaqyrǵanda olardy ustap tura alatyndaı kúshiń bolýy kerek. Sherýdiń sońy nege ulasyp ketýi múmkin? Osy jaǵyn oı eleginen ótkizip alǵan abzal. Qazir qoǵamda Almatydaǵy jaǵdaı qyzý talqyǵa túsip jatyr. «Ashynǵannan shyǵady ashy daýsym» degendeı, amaly taýsylǵan jurt osyndaı qadamǵa barǵan. Sol arqyly máseleleriniń ońtaıly sheshilýinen úmit etti. Dese de olar óz áreketterin zań sheńberinde júzege asyrǵan joq. Qarbalas ýaqytta joldy jaýyp, basqalarǵa kedergi keltirdi. Agressııaǵa jol berilip, sońy adam ólimimen aıaqtalyp otyr. Mıtıngke múlde qatysy joq jazyqsyz jandar japa shekti. «Bata tımeı, qata tıdi» degen osy.
Sońǵy ýaqyttary óz-ózin órteý, joldardy jabý, óz ómirin qaterge tigý arqyly narazylyq bildirý oqıǵalary beleń alýda. Árıne, mundaı jaǵdaıǵa adam jaıdan-jaı barmaıdy. Bul óz aldyna bólek áńgime. Elimizde beıbit jıyndar týraly zań qabyldandy. Kez kelgen narazy top atalǵan zańnyń belgilengen erejelerine júgingeni jón. Zaıyrly memleketterde mıtıngtiń de óz mádenıeti, etıkasy áldeqashan jolǵa qoıylǵan. Júzdegen, tipti myńdaǵan adam narazylyq aksııalaryna shyqsa da keleńsiz oqıǵaǵa jol berilmeıdi. Jurt jınalatyn ýaqytta jınalyp, tarqaıtyn tusta mámilemen tarqasady. Árıne, zaıyrly qoǵam bir kúnde ornaı salmaıdy. Qoǵamdyq sananyń ózgerýi, ádiletti qoǵam ornatý, durys ómir súrý qaǵıdalaryn qalyptastyrý, áleýmettik máselelerdiń júıeli jolǵa qoıylýy sekildi kóptegen jaı bir-birine tyǵyz baılanysty, – deıdi Oljas Esenbaı.
«Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jınalystardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi týraly» Zańda qoǵamdyq qaýipsizdikke basa mán berilgen. Jaýapty mamandar zań talaptaryn qabyldaý barysynda Ulybrıtanııa, AQSh, Fransııa, Aýstralııa, Sıngapýr, Japonııa, Shvesııa elderiniń atalǵan saladaǵy zańnamalary muqııat zerttelgenin alǵa tartqan edi. Demokratııany tý etken beıbit elder mıtıng uıymdastyrý jáne ótkizýde qaýipsizdik máselesin negizgi nazarǵa alady. Qoǵamdyq sanaǵa mıtıng ótkizý mádenıetin sińirip, qoǵamǵa da, memleketke de óz ustanymdaryn ashyq aıtýǵa beıimdeletin kez jetkenin Memleket basshysy buǵan deıin málimdegen bolatyn. Dese de mıtıng ótkizý jeke bastyń quqyǵy ǵana emes, úlken jaýapkershilik ekenin esten shyǵarmaǵan jón.
ALMATY