Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi byltyr mamyr aıynda birqatar zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizgen edi. Sonyń ishinde kredıttik uıymdardyń qaryz alýshy-jeke tulǵalardyń problemalyq bereshegin retteýdiń biryńǵaı quqyqtyq rejimi de bar. Endi merzimi ótken bereshegi bar qaryz alýshy jeke tulǵalar óz kredıtterin nemese mıkrokredıtterin qaıta qurylymdaý máselelerin quqyqtyq óris sheńberinde azamattardyń ótinishterin qaraýǵa mindettelgen kredıtorlarmen tikeleı sheshe alady.
Qarjylyq qyzmetterdi tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý departamentiniń dırektory Aleksandr Terentevtiń aıtýynsha, bul biryńǵaı quqyqtyq rejim qaryz alýshyda qıyndyqtar týyndaýynyń alǵashqy kezeńderinde bereshekti retteýge yqpal etedi, ol ári qaraı boryshtyq júktemeni azaıtýǵa jáne onyń qarjylyq jaǵdaıynyń nasharlaýyn boldyrmaýǵa múmkindik beredi.
«Biryńǵaı quqyqtyq rejim qoldanyla bastaǵannan beri 25 979 qaryz alýshy óz qaryzdary boıynsha talaptardy jaqsartý jaǵyna qaraı ózgertti. Máselen, 23 788 shart boıynsha negizgi borysh nemese syıaqy boıynsha tólemdi keıinge qaldyrý múmkindigi berildi, 16 413 shart boıynsha – qaryz merzimi ózgertildi. Budan basqa, 861 qaryz boıynsha syıaqy mólsherlemesi tómendetildi, ishki qaıta qarjylandyrý usynyldy nemese óteý ádisi ózgertildi. Eger sizdiń kredıt boıynsha merzimi ótken bereshegińiz bolsa, merzimi ótken kúnnen bastap 30 kún ishinde kredıtti qaıta qurylymdaý úshin birinshi kezekte kredıtorǵa (bankke nemese MQQJU-ǵa) jazbasha ótinishpen nemese shartta kórsetilgen basqa tásilmen júginýińiz kerek», deıdi Aleksandr Terentev.
Qaryz alýshy óziniń ótinishinde mindettemelerdi oryndamaýynyń sebebin kórsetýi qajet. Kredıtti tóleý kezinde týyndaǵan qıyndyqtardy rastaıtyn qujattardyń bolýy mańyzdy. Sonymen qatar tutynýshylar da mindettemelerdi oryndaý boıynsha óz nusqalaryn usyna alady. Ol nusqalar: syıaqy mólsherlemesin tómendetý; tólemdi keıinge qaldyrý; sharttyń qoldanylý merzimin, óteý ádisin ózgertý; óziniń qarjylyq jaǵdaıyn eskere otyryp, jańa tólem kestesin qurý nemese kepil múlkin óz betinshe satý bolýy múmkin.
Kredıtor qaryz alýshynyń ótinishin qabyldaýǵa, tirkeýge, qaraýǵa jáne kúntizbelik 15 kún ishinde jaýap berýge tıis. Ol qaryz alýshy usynǵan shart talaptaryna ózgeristerdi qabyldaı otyryp kelisýi, shart talaptaryn ózgertý jóninde óz usynystaryn berýi nemese sebepterdiń dáleldi negizdemesin kórsete otyryp, bas tartýy múmkin.
«Eger qarjylyq qyzmetterdi tutynýshy kredıtormen kelisimge kele almasa, onda ol Agenttikke júginýge quqyly. Bul rette óziniń kredıttik uıymǵa júgingenin jáne ózara qolaıly sheshimge qol jetkizilmegenin rastaýdy mindetti túrde usyný qajet», dep keńes beredi Aleksandr Terentev.
Agenttikke ótinishti jeke ózi nemese tıisti senimhaty bar resmı ókil arqyly berý kerek. О́tinishti jazbasha túrde nemese e-otinish resmı ótinish berý servısi arqyly berýge bolady. Áleýmettik jeliler, elektrondy poshta jáne Agenttiktiń messendjerleri ótinishterdi qabyldaýdyń resmı arnalary bolyp sanalmaıdy.
О́tinish bergen kezde mindetti túrde JSN-di, ótinishtiń mánin kórsetý, sondaı-aq ilespe jáne rastaıtyn qujattardy qosa berý qajet. Osy aqparat qamtylmaǵan ótinishter, sondaı-aq ótinish berýshini ıdentıfıkattaý múmkin bolmaıtyn ótinishter qaralmaıdy.
«Aı saıynǵy derekterdi taldaý, problemalyq bereshek máseleleri boıynsha qarjy retteýshisine azamattardan kelip túsetin ótinishter sanynyń osy jyldyń basymen salystyrǵanda 26,7 paıyzǵa azaıǵanyn kórsetti. Bul qaryz alýshylardyń prosesti tikeleı qarjy uıymymen retteı alatyndyǵyn bildiredi. Qarjy uıymdarynyń ózderi balansta beıindi emes aktıvter kólemin ulǵaıtý orynsyz ekenin túsinedi, sondyqtan zań sheńberinde bereshekti retteýge oń kózqaraspen qaraıdy», dep atap ótti qarjy retteýshisiniń ókili.
Jaǵdaıdan oń nátıjemen shyǵýǵa qaryz alýshy ǵana emes, sondaı-aq kredıtor da múddeli. Qaryzdy qaıta qurylymdaý sııaqty máseleni retteý boıynsha sharalar neǵurlym erte qabyldansa, soǵurlym eki tarapqa da qolaıly nusqa tabylady.
«Kredıtter men mıkroqaryzdardy resimdeý máselelerine qatysty tereń oılanyp, aqylǵa qonymdy sheshim qabyldaýy qajet. Qaryz alýshy kredıt – bul jaýapkershilik ekenin jáne kez kelgen kredıtti qaıtarý kerektigin naqty túsinýi kerek. Kredıttik uıymǵa habarlaspas buryn, aldymen qarjylyq múmkindikterińizdi baǵalaýdy esten shyǵarmańyz. Sondaı-aq borysh júktemesi koeffısıenti týraly eske salamyz. Qaryz alýshynyń aı saıynǵy tólemi onyń resmı kirisiniń jartysynan aspaýǵa tıis», dedi ol.
Kredıt rásimdemeı, jalpy kredıt alý týraly sheshim qabyldamaı turyp, shartty tolyǵymen oqyp shyǵý, qaryz berý merzimine mán berý, syıaqy mólsherlemesin bilý, jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesin suraý, aı saıynǵy tólem mólsherin bilý jáne óteý ádisinen habardar bolý, shart boıynsha mindetteme oryndalmaı qalǵan jaǵdaıda qandaı táýekelder týyndaıtynyn jáne qaryz alýshyǵa qandaı jaýapkershilik júktelerine nazar aýdarý qajet.