Izraıl Túrkııamen qarym-qatynasynyń qaıta qalpyna kelgenin habarlady. Izraıl premer-mınıstri Iаır Lapıd keńsesi Izraıl men Túrkııanyń elshileri men bas konsýldardy qaıta taǵaıyndaý týraly ózara sheshim qabyldaǵanyn málimdedi. Málimdemede bul sheshimniń Lapıdtiń ótken maýsym aıynda Ankaraǵa resmı sapary kezinde prezıdent Rejep Taıyp Erdoǵanmen kezdesýinde qabyldanǵanyn alǵa tartty.
Premer-mınıstr Lapıd «Túrkııamen qarym-qatynastyń qaıta jandanýy Izraıl azamattary úshin aımaqtyq turaqtylyq pen ekonomıkalyq baǵyttaǵy jeńis» dep baǵalady. Izraıldiń dúnıe júzindegi ustanymyn nyǵaıtýdy jalǵastyratyndaryn aıtqan ol Túrkııamen dıplomatııalyq qarym-qatynastyń tolyǵymen qaıta jandaný isi bir jyl buryn bastalǵan «jaqyndasý» prosesiniń nátıjesi ekenin atap ótti.
Málimdemede bul úderistiń Izraıl prezıdenti Ishak Gersogtyń Ankaraǵa saparynan bastaý alǵany erekshe ataldy. Prezıdent saparynan soń eki eldiń syrtqy ister mınıstrleri Ierýsalım men Ankaraǵa ózara sapar jasaǵan edi. Esterińizge sala keteıik, Izraıl prezıdenti Ishak Gersogtyń Túrkııaǵa ótken naýryzdaǵy sapary on jyldyq úzilisten keıin Izraılden prezıdenttik deńgeıde Túrkııaǵa jasalǵan alǵashqy resmı sapar boldy.
Al Túrkııa syrtqy ister mınıstri Mevlút Chavýshoǵlý Ankarada Qyrǵyzstan syrtqy ister mınıstri Erlan Ábdildaevpen kezdesýinen keıin ótkizilgen ortaq baspasóz máslıhatynda osy máselege qatysty málimdeme jasap: «Izraılmen jańa úderis bastaldy. Biz avıasııa salasynda yntymaqtastyq kelisimine qol qoıdyq. Qarym-qatynasty qalypqa keltirý barysynda qabyldanatyn sheshimderdiń qatarynda ózara elshiler taǵaıyndaý isi de bar. Biz Tel-Avıvke elshi taǵaıyndaýǵa sheshim qabyldadyq», dep málimdedi.
Izraılmen qarym-qatynastyń qalypqa kelýi Túrkııanyń Palestınaǵa qatysty ustanymyn ózgertpeıtinin atap kórsetken Chavýshoǵlý: «Palestına, Ierýsalım jáne Gazanyń quqyqtaryn qorǵaýdy jalǵastyramyz, sonymen qatar bul ustanymǵa qatysty habarlarymyz elshiler arqyly tikeleı Tel-Avıvke jetkizilýi mańyzdy», dedi.
Sondaı-aq Túrkııanyń Izraılge elshi taǵaıyndaý sheshimine qatysty AQSh-tyń Ankaradaǵy elshiligi óz pikirin bildirdi. Elshilik Twitter-degi paraqshasynda: «Ankaradaǵy AQSh elshiligi retinde Túrkııa men Izraıldiń eki el arasyndaǵy qarym-qatynasty qalypqa keltirý aıasynda ózara elshiler taǵaıyndaıtyny týraly habarǵa qýanyshtymyz», dep jazdy.
Osy máselege qatysty Izraıl prezıdenti Ishak Gersog ta Twitter paraqshasynda: «Túrkııamen jan-jaqty dıplomatııalyq qarym-qatynastardyń qaıta bastalýyn quptaımyn. О́tken jyly bastalǵan qarym-qatynastardy qalypqa keltirý úrdisi ekonomıkalyq qarym-qatynastardy jandandyryp, Izraıl men túrik halqy arasyndaǵy ózara týrızm men dostyqty nyǵaıtady», degen oıyn bildirdi.
Esterińizge sala keteıik, Izraıl qaýipsizdik kúshteri 2010 jyly Gazaǵa kómek tasymaldaǵan «Mavı Marmara» kemesin basyp alyp, sonyń saldarynan 10 túrik azamaty qaza tapqan edi. Bul oqıǵa aımaqta uzaq jyldar boıy odaqtas bolǵan eki eldiń qarym-qatynasyn nasharlatyp jiberdi. 2016 jyly eki el arasyndaǵy qarym-qatynastardy jandandyrý úshin qadamdar jasalǵanymen, 2018 jyly AQSh elshiligin Tel-Avıvten Ierýsalımge kóshirýimen bastalǵan Gaza daǵdarysynda qarym-qatynas taǵy da úzilip, eki el de elshilerin taǵaıyndaýdan bas tartqan edi.