Reseıde jeńil avtomobıl óndirisi birinshi jartyjyldyqta úsh ese qysqarǵan, al satylym eki ese tómendep ketken. Sońǵy jyldary otandyq jeńil avtokólik ımportyndaǵy Reseı úlesi 40 paıyzdy qurap kelgen edi. Bıyl alǵashqy alty aıda Reseıde jeńil avtomobıl óndirisi 2021 jyldyń alǵashqy alty aıymen salystyrǵanda 61,8 paıyzǵa, 279,2 myń kólikke deıin qysqarǵan. Reseılik markalardyń óndirisi – 66,1, sheteldik markalar 59,9 paıyzǵa tómendegen.
Maýsymda reseılik óndirýshiler 13,4 myń kólik shyǵarǵan. Bul 2021 jyldyń maýsymymen salystyrǵanda 90 paıyzǵa tómen kórsetkish. О́z kezeginde Reseıde birinshi jartyjyldyqta jańa jeńil kólikterdiń satylymy 55,6 paıyzǵa tómendegen.
«Bıyl naýryzdyń basynda iri sheteldik avtoóndirýshiler Reseıdegi óz qyzmetterin ýaqytsha toqtatqanyn jarııalaı bastady. Kompanııalar reseılik zaýyttarda kólik shyǵarýdy toqtatty jáne reseılik dılerlerge jańa kólikter jetkizýdi doǵardy. Mysaly, Volkswagen 3 naýryzdan bastap óziniń eki zaýytynda avtomobıl óndirisin toqtatty. Renault 28 aqpannan bastap toqtatty, keıinirek óz úlesin «AvtoVAZ»-ǵa berip, óńirden ketip qaldy. Naýryzdyń basynda Sankt-Peterbýrgtegi úsh zaýyttyń jumysy toqtady – Toyota (Camry men RAV4 shyǵardy), Nissan (Qashqai, X-Trail, Murano) jáne Hyundai (Solaris, Creta jáne Kia Rio). Bul rette Toyota men Hyundai Reseıde qalýy múmkin, alaıda Nissan-nyń jaǵdaıy basqasha: kompanııa Reseı Federasııasyndaǵy bıznesin toqtatýǵa daıyndalyp jatqan Renault-pen alıansqa kiredi», deıdi Finprom óz dereginde.
20 avtoqurastyrý óndirisiniń 3 zaýyty ǵana RF-da shekteýli rejimde jumys isteıdi, olar – «AvtoVAZ», «ÝAZ» jáne Haval. RF-daǵy iri zaýyttardyń biri sanalatyn «AvtoVAZ» 5 kúndik jumys rejimine 15 tamyzdan bastap qana oraldy. Zaýyt óz jumysyn mamyrda toqtatyp tastaǵan edi. Qazir bul zaýyt eki modeldi shyǵarýmen aınalysady, olar – Lada Niva jáne Lada Granta.
«Buǵan deıin 20 jyl boıy Reseıde avtomobıl ónerkásibi belsendi damydy. Buǵan paıdalanylǵan sheteldik avtokólikterge qorǵanys bajdaryn belgileý, bıýdjet aldyndaǵy qaryzdardy qaıta qurylymdaý, sondaı-aq sheteldik avtokonsernderdiń zaýyttaryn ashý yqpal etti. Mysaly, Ford zaýytynyń qýattylyǵy jylyna 25 myń avtomobıl bolsa, keıin 160 myń avtomobılge deıin ósti. Sankt-Peterbýrgte Hyundai Motor Manufacturing Rus sheteldik avtokonserniniń eń iri zaýyty ashyldy, onda Hyundai jáne Kia avtokólikteri shyǵaryldy. Oǵan deıin ol jerde Ford, Toyota, General Motors jáne Nissan zaýyttary ashylǵan-dy. Reseıge kelgender qatarynda Mersedes-Benz pen Haval da bar», deıdi sarapshylar.
Árıne, Reseıde óndirilgen jáne qurastyrylǵan kólikter Ortalyq Azııa elderine, sonyń ishinde Qazaqstanǵa belsendi eksporttaldy. Máselen, 2019 jyly Qazaqstannyń kólik ımportyndaǵy RF úlesi 50 paıyzdy qurady. 2021 jyly bul kórsetkish 40 paıyzdaı bolsa, 2022 jyldyń qańtar-sáýir aralyǵynda kórsetkish 32,2 paıyzǵa deıin tómendedi.
Reseıden avtokonsernderdiń jappaı ketýi Qazaqstannyń avtonaryǵyna da eleýli áserin tıgizedi. 2022 jyldyń qańtar-maýsymynda Reseıden ákelingen jańa kólikter sany 5,4 myńǵa jýyq bolǵan. Byltyrmen salystyrǵanda 2,4 ese az. Renault brendin ımporttaý bir jylda – 7,6, Mazda – 2,8, Toyota – 2,6, Volkswagen – 2,1, Mitsubishi – 2,1 jáne Nissan 42,4 paıyzǵa qysqarǵan. Skoda markalary jyl basynan beri Qazaqstanǵa múlde kirgizilmegen. Ázirge RF-dan Qazaqstanǵa ákelý boıynsha ósý qarqynyn joǵaltpaı otyrǵan jalǵyz brend – Haval. Osy kólikti ákelý byltyrmen salystyrǵanda 37,4 paıyzǵa artqan.
Logıstıkalyq daǵdarys jáne quramdas bólikterdiń tapshylyǵyna qaramastan Qazaqstanda jańa avtomobılder satylymy nebári 8 paıyzǵa qysqardy. Qańtar-maýsym aralyǵynda 51,9 myń jeńil avtomobıl satylǵan. Sarapshylar naryqtaǵy jyrtyqty otandyq avtoóndiris jamap tur deıdi. Jalpy satylymdaǵy otandyq avtokólikter (ıaǵnı elimizde qurastyrylǵan) úlesi sońǵy bir jylda 62,7-den 75,9 paıyzǵa kóterilgen.
«Reseıden Qazaqstanǵa avtokólikterdiń ózi ǵana emes, Lada, Kia, Hyundai, Renault sekildi jeńil kólikterdiń, sondaı-aq GAZ, KAMAZ, URAL sekildi kommersııalyq avtomobılderdiń quramdas bólikteri ımporttalǵan.
«Reseıdegi jaǵdaıdyń Qazaqstan Respýblıkasynyń avtokólik naryǵyna qanshalyqty zııan tıgizetinin jáne bizdiń ımporttaýshylar men avtokólik óndirýshilerdiń qanshalyqty jaýap qaıtara alatynyn baǵalaý áli qıyn. Qazir RF-da 2022 jyly jańa avtomobılder satylymynyń 54 paıyzǵa (2021 jylmen salystyrǵanda) kúrt quldyraýy kútilip otyr. Pessımıstik ssenarıı jaǵdaıynda quldyraý 67 paıyzǵa deıin jetýi yqtımal. Bolyp jatqan jaǵdaılar kezinde Qazaqstannyń aldyna taǵy bir mindet shyǵady – jańa avtomobılderdi RF-ǵa kirgizý jaıy. Reseılik BAQ-tarda Qazaqstannan qalaı kólik ákelý máselesi jıi talqylanyp jatyr. Qazir bul másele boıynsha qazaqstandyq alypsatarlar kómek kórsetýdi bastap ta ketti. Jol polısııasynyń 2021 jylǵa arnalǵan esebine sáıkes, Reseı Federasııasynyń parkinde 64 mln avtokólik bar. Jańa kólikterdiń jyldyq satylymy shamamen 1,5 mln birlikti quraıdy. Bul rette Qazaqstannyń avtoparki nebári 4,5 mln avtokólikti quraıdy, onyń 1 mln-y ǵana – jańa kólikter. Qazirgi jaǵdaıda jańa kólik parki Qazaqstan Respýblıkasynan Reseı Federasııasyna jyldam «ketýi» múmkin. Bizde eski kólikter qalady, olardyń parki, kerisinshe, basqa memleketterden ákelingen ustalǵan kóliktermen tolyǵady», dep jazady Finprom.
Bul sózdiń jany bar sekildi. Osyǵan deıin kólik tizgindeý úshin qazaqstandyqtar Reseıge aǵylsa, endi birtindep osynaý prosess keri oryndala bastamaq. Analıtıkterdiń aıtýynsha, Reseıge jańa kólik satylymy 70 paıyzǵa deıin quldyrap ketken, al baǵa – qymbat. «Astana» telearnasy taratqan aqparǵa súıensek, Tatarstan kedenshileri jyl basynan beri 237 kóliktiń Qazaqstannan ákelingenin rastaǵan. Byltyr mundaı tórt derek qana tirkelipti.
Avtonaryqty monıtorıngteý jáne taldaý ortalyǵynyń dırektory Artýr Mıskarıannyń aıtýynsha, bıyl ekinshi toqsanda Qazaqstan Reseıge 500-den astam avtokólik jetkizgen. Bul – Reseıge jetkizilgen kólikterdiń úlesinde 2 paıyzdy quraıtyn kórsetkish. RF-ǵa kólik tasymaldaýshy basty memleketter – Qytaı, Ońtústik Koreıa jáne Japonııa. Qazaqstan avtomobıl bıznesi qaýymdastyǵynyń boljamynsha, 2022 jyly otandyq naryqtaǵy avtomobıl satylymynyń ósimi 10-15 paıyzdy quraıdy.