Abai IT-Valley tehnoparki bilikti IT-mamandarmen tolyǵady

Tyń tehnologııa tańsyq emes

«Sıfrlar álemdi bıleıdi». Grek oıshyly, áıgili matematık Pıfagordyń bul sózimen kelispeý qıyn. Ras, qazir tek ǵylym men bilimge basymdyq berip, tehnologııanyń tilin jetik meńgergen­der ǵana dúnıe júzin ózine qaratýǵa qaýqarly.

Qazaqstan 2025 jylǵa qaraı sıfrly saladaǵy qyzmetter men taýarlardyń eksportyn 500 mln dollarǵa jetkizýdi kózdep otyr. Osy maqsatta Memleket basshysy byltyr halyqqa arnaǵan Jol­daýynda elimizde 100 myńdaı joǵary bilikti IT-mamanyn daıarlaý qajet ekenin aıtqan edi. «Qazirgi zamanda básekege qabilet­tiliktiń basty faktorynyń biri – barynsha sıfrlandyrý.

Qazaqstan úshin zamanaýı sıfrly tehnologııalar transferti, Indýstrııa 4.0 elementterin engizý aıryqsha ma­ńyz­dy. Biz sheteldegi strategııalyq serik­tes­­­terimizben belsendi jumys isteýge tıispiz.

Sonymen birge otandyq IT-sektordy damytyp, kúsheıte túsý de mańyzdy. Eli­mizge jas, bilimdi ári yntaly mamandar kerek. Sıfrlandyrý jónindegi ulttyq jobanyń aıasynda keminde 100 myń joǵary bilikti IT-maman daıarlaý qajet», degen bolatyn Qasym-Jomart Toqaev.

Abaı oblysynda jastardyń tyń tehnologııaǵa beıil bolýy tegin emes. Kópshilik bile bermeýi múmkin, áıtse de Qazaqstanda alǵash ret ınternet dál osy Semeıde paıda bolǵan. Aıta­lyq, 90-shy jyldardyń basynda se­meı­lik Relcom SL kompanııasy reseı­lik «Relkom» AQ birlesip, Semeı ıadro­lyq synaq polıgonynyń baılanys jeli­sin Máskeýmen ınternet arqyly habar­lasýǵa paıdalanypty. Otandyq sıfrly kommýnıkasııanyń iske qosylý tarıhy qysqasha osylaı.

Maqsat – adamı resýrsty damytý

Al Abai IT-Valley – IT-salasyndaǵy adamı resýrsty damytýdy kózdep otyr. Atalǵan tehnoparktiń tehnıkalyq dırektory Baýyrjan Naýryzbaevtyń pikirine súıensek, semeılik balalardyń qarym-qabileti ózge óńirdiń jastarynan kem emes. Biraq kásibı bilim deńgeıi tómen. Nege deseńiz, zaman talabyna saı oqytatyn muǵalimder tapshy.

«Joǵary oqý oryndarynda akade­mııa­lyq bilim beriletinin eskersek, ony aıaqtaıtyn jastar kóp jaǵdaıda alǵan bilimin paıdalanatyn jerdi tappaı qı­nalady. Akademııalyq bilim – ǵylym­men tyǵyz baılanysty. Mundaı bilim alǵan jastar qaıda barady? Zaýyttar joq. Iri kompanııalarǵa bara almaıdy. О́ıtkeni qalaı barýdyń jolyn bilmeıdi, kásibı daǵdy qalyptaspaǵan. CV men túıin­demeni ajyrata almaıdy. Ekeýi bir bol­ǵanymen aıyrmashylyǵy jer men kók­teı. 2018 jyly joǵary oqý orny­na dok­torantýraǵa túsip, ınformatı­ka jáne matematıka kafedrasynda sabaq be­rip júrdim. Mustafa esimdi aza­mat­­pen tanysyp, ekeýmiz bir­lesip IT-labo­ra­torııany ashtyq. Ony ashý­daǵy maq­sa­tymyz – balalarǵa kompıýterdi buzyp, qaıta qurastyrý daǵdylaryn meń­gertý. Osylaısha, olar sıfrly tehnolo­gııalardyń qurylymyn jatqa biletin boldy. Aqyryndap, oqý­shylarymyz 3D apparatymen shy­ǵar­mashylyq qabiletterin tanyta bas­tady. Robot qurastyryp, esikti asha­tyn elektrondy kartany ázirlep shyq­ty. Kafedranyń aýqymynda bul aıtar­lyqtaı nátıje sanaldy. О́ıtkeni jas­tar muny tek teorııa júzinde ǵana bile­­tin. Biz olarǵa óz ıdeıalaryn jú­zege asy­rýǵa múmkindik berdik. Son­daı-aq ­la­boratorııanyń janynan baǵ­darla­malaý mektebiniń qyzmeti jolǵa qo­ıyldy. Bizdiń ereksheligimiz, oqý tegin bol­dy. Onda AQSh, Reseıde jumys istegen baǵdarlamashylar sabaq berip júrdi», dedi B.Naýryzbaev.

Tech Orda yntymaqtastyqqa jol ashty

Osy tehnologııalyq klaster ashy­lardan buryn joba avtorlary IT-sala­synda adamı kapıtaldy damytýǵa ba­ǵyt­talǵan Tech Orda baǵdarlamasyna qatysýdy uıǵarady. Atalǵan baǵdarlama kadrlar men bilim berý mekemeleriniń ­damýyn yntalandyryp, IT-sektorda ­jeke tul­ǵalardyń oqýyn qarjylandyrý­dy kózdeıdi.

«Tech Orda baǵdarlamasy arqyly 100 grant beriletinin estip, baǵymyzdy synap kórýdi sheshtik. Nátıjesinde, Orazaly Muratov degen stýdentimiz grantty utyp aldy. Qalaı utty degen­ge kelsek, ýnıversıtette konkýrs jarııa­lap, onyń kórsetkishteri qalǵan qaty­sýshylardan óte jaqsy boldy. Sóı­tip ony joǵarydaǵy baǵdarlamaǵa usy­nyp, bizge vaýcher berildi. Demek 100 vaý­cherdiń ishinen bireýi bizge buıyrdy. Ora­zaly qazir oqýyn aıaqtap, О́skemen qalasyna jumysqa ornalasýdy kózdep otyr. Bizdiń tehnoparktegi biraz ónimdi 3D prınteri arqyly osy Orazaly jasap shyqqan.

Sodan keıin Sıfrlyq damý mınıstri Baǵdat Mýsın men Astana Hub IT-star­taptar halyqaralyq tehnoparkiniń bas dı­rektory Maǵjan Mádıevpen joly­ǵýdyń sáti túsip, olar bizdi qoldaýǵa da­ıyn ekenderin jetkizdi.

Semeıde bul salany jetik biletin myqty azamat kóp. Olardyń deni elimiz ben sheteldik kompanııalarǵa jumys istep jatyr. Biraq ókinishke qaraı, basy­myzdy biriktirý qıynǵa soǵyp tur. Sol úshin de Astana Hub-pen jumys istep, olar bizge No code school-dy ashý­ǵa kómek­testi. Sondaı-aq Nazarbaev zııat­ker­lik mektepteriniń oqýshylaryna arnal­ǵan baǵdarlamalardy da bizge ber­di. Oqý­shylarymyz úshin bul keremet je­tistik bol­dy. Bizdiń platformamyz ashyq, sebe­bi osy qalada barlyǵyn oqy­tamyz degen maq­satty aldymyzǵa qoı­dyq. Iаǵnı jas­tarǵa osy salada óz qa­bi­letterin tanytýǵa múmkindik bere­miz», dedi Abai IT-Valley-diń negizin qalaý­shylardyń biri. 

Abaı esimi zamanaýı trendke aınaldy

Abai IT-Valley tehnoparkiniń resmı ashylýy jańa Abaı oblysynyń qury­lýymen tuspa-tus kelgenin aıta ket­ken oryndy. Mundaı sáıkestikke óńirlik tehnoparktiń ókilderi dán rıza bolǵandaryn aıtty.

«О́ńirlik tehnoparkti qurý árda­ıym oıymyzda júretin. Alaıda belgi­lengen tártipke sáıkes ony oblys orta­lyq­tarynda ǵana ashýǵa bolady. Alikhan Bokeikhan University-ne Ashat Beı­sem­baev esimdi azamat kelip, onyń qol­daýymen tehnoparkti qurý boıyn­sha úlken jobany qolǵa aldyq. Oblys már­tebesi berilgenin estigende qat­ty qýan­dyq. О́ıtkeni sáýirde bizde tehnı­kalyq ashylý boldy. Bul bizge qan­daı múm­kindikter berdi? Birinshiden, oblys­tyń qurylýy bizge Astana Hub-tyń óńir­lik ókildigin ashýǵa jol ashty. Demek baǵ­darlamalaý mektebinen tehnologııalyq klasterge deıin transformasııa jasaldy. Ashat Beısembaev osy tehnoparktiń jobalyq menedjeri», dedi B.Naýryzbaev.

Ulttyq ıdeologııaǵa negizdelgen startap

Qazir tehnologııalyq klasterde 7 adam jumys istep jatyr. Tehnıkalyq ashy­lýdan keıin birneshe startap ta paıda boldy. Birinshisi – agrarlyq salaǵa qatysty, ekinshisi – balalarǵa arnalǵan oıynshyqtar. Ekeýi de óńirdi damytýǵa arnalǵan. Iаǵnı Astana Hub-pen jumys isteýdiń taǵy bir artyqshylyǵy – startap daıyndaý. Startap – eger de bir joba júzege asyp jatsa, onyń ózi bir fırma, deıdi tehnoparktiń ókilderi.

«Oıynshyqtarǵa baılanysty star­taptyń basty ıdeıasy – jas urpaqty pat­rıottyq rýhta tárbıeleý. Mysaly, qazir balalar kóbinese amerıkalyq ko­mıksterdiń negizinde jasalǵan oıyn­shyq­tarmen oınap, solardy qaharman sanaıdy. Sonda bizdiń ulttyq batyr­la­rymyz joq pa? Nege osyny qolǵa alyp, júzege asyrmasqa degen oı kel­di. Sondyqtan «Batyrlar» degen joba iske asyrylyp jatyr. Daıyn oıyn­shyq­tardy qaladaǵy balabaqshanyń birine tapsyrdyq, balalardyń qyzyǵýshylyǵy bar. Suranys joǵary. Birinshi kezeńde batyrlardy tek boıap, oınaý ǵana kóz­delse, ekinshi kezeńde konstrýktordy quraý kózdeledi», dedi Abai IT-Valley teh­noparkiniń tehnıkalyq dırektory.

10-synyptyń oqýshysy Aıajan Saı­laý óz keleshegin IT-salasymen baıla­nys­tyryp otyr. Onyń aıtýynsha, bul kún­nen-kúnge qarqyndy damyp jat­qan salanyń biri. Sol sebepti ol óz múm­kindigin osy baǵytta pysyqtap kórýdi jón dep tapqan.

«Bul tehnopark jaıly áleýmettik jeli arqyly bilip, ózimdi jańa baǵyt­ta synap kórýdi sheshtim. Maǵan baǵdar­lamalaý prosesi, osyndaǵy bilim berý tásili unaıdy. Sebebi oqytýshylar bar­lyǵyn túsi­nikti tilde jetkizedi. Osy jer­diń taǵy bir artyqshylyǵy, qajetti daǵdy­lardy 3 tilde meńgerip kelemiz. Mundaǵy zamanaýı qural-jabdyqtar jańa úrdisterden qalys qalmaýǵa múm­kin­dik berip otyr. Qazir Java-baǵdar­lamalaýdyń tilin úırenýdemiz. Eger de bolashaqta IT-mamany bolyp jatsam, alǵan bilimim kádege jaraıdy dep úmittenemin», dedi A.Saılaý.

Aqparattyq qaýipsizdik ınjeneri Batýhan Báıdibek te Abai IT-Valley-de bilmegenin úırenip, bilgenin jetildirip jatyr. Ol baǵdarlamalaýdyń kásibı mamanyna aınalýdy maqsat etip otyr.

«Baǵdarlamalaýǵa qatysty bilimim joq emes. Áıtse de zaman bir orynda turmaıdy. Onyń ústine IT-salasynda jańalyqtar kún saıyn jańarady desem qatelespeımin. Munda bilimimdi shyńdap, tájirıbe jınaqtaǵym keledi. Nege deseńiz, aldaǵy ýaqytta baǵdarlamalaý baǵytynda tolyq, erkin jumys isteýdi kózdep otyrmyn. Kásibı bilimińdi shyń­daıtyn mundaı kýrstar joqtyń qasy. Son­dyqtan osy tehnoparktiń ashyl­ǵanyna qýanyshtymyn», dedi B.Báıdibek.

Semeıdegi tehnopark IT-diń qyr-sy­ryna 100-den asa balany úıretýge qaý­qarly. Taıaý keleshekte atalǵan teh­nologııalyq klasterdiń ujymy oblys­ta Kıbersport qaýymdastyǵyn qurýǵa bekinip otyr. О́ıtkeni bul úlken baǵyt, zamanaýı úrdis sanalady. Kıbersportta daryndy jastar drondy basqarýǵa da jáne baǵdarlamalaýdy da tez ıgerýge ıkemdi keledi, deıdi semeılik IT-mamandar.

Abaı oblysy