Dál osy kúnderi otandyq dárigerlerimizdiń biri, «Adam densaýlyǵy úshin qaýip faktorlarynyń zııanyn azaıtý jónindegi ulttyq qaýymdastyq – Densaýlyq» ZTB tóraǵasynyń orynbasary Gıntaýtas Kentra Afıny qalasynda (Gresııa) ótip jatqan «Temekiniń zııanyn azaıtý: jańa ónimder, zertteýler men qaǵıdalary» atty 5-shi ǵylymı sammıtte baıandama jasady, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Bıylǵy 21-22 qyrkúıek kúnderine mejelengen Halyqaralyq sammıtke álemniń 25 elinen 70 spıker men 300-den astam adam jınalyp, temeki shegý salasyndaǵy jańa ónimder men sońǵy ǵylymı zertteýlerdiń nátıjeleri usynyldy.
Sammıtti SCOHRE – temeki shegýge qarsy kúres jáne zııandy azaıtý jónindegi táýelsiz sarapshylardyń halyqaralyq ǵylymı qaýymdastyǵy uıymdastyryp otyr.
Sondaı-aq sammıtte shylym shegýden keletin zııandy azaıtý taqyryby men retteý máseleleri talqylanyp, qatysýshylar ótkir de syndarly dıalogtar arqyly temekige qarsy kúres saıasatynda ázirlengen jańa tásilderdi ortaǵa saldy.
Gıntaýtas Kentra óz baıandamasynda álem men Qazaqstandaǵy juqpaly emes aýrýlar máselesine toqtalyp, halyqtyń habardarlyǵyn arttyrý arqyly eldegi osyndaı aýrýlardyń qaýip-qater faktorlarymen kúrestegi «Densaýlyq» qaýymdastyǵynyń qyzmetine egjeı-tegjeıli toqtaldy.
Ol sondaı-aq Japonııa, Shvesııa, Anglııa sııaqty elderdiń temeki shegýge qarsy kúrestegi álemdik tájirıbesi temeki shegýge qarsy kúrestegi zııandy azaıtý tujyrymdamasy jumysynyń tabystylyǵyn kórneki túrde dáleldeıtinin, biraq Qazaqstan bıligi zııandy azaıtý qaǵıdattaryn engizýge tıisti nazar aýdarmaǵanyn atap ótti.
«Zııanyn azaıtý («Harm reduction») dep otyrǵanymyz – bul zııandy ádetter, ıaǵnı temeki tartý men ómir saltynan tolyqtaı bas tarta almaıtyn nemese qalamaıtyn adamǵa zııandy minez-qulyq pen az zııandy balama arasyndaǵy tańdaý quqyǵyn berý baǵyty. Bul tásil ǵylymı bazaǵa negizdelgen jáne oń ózgerister men tańdaý quqyǵyna baǵyttalǵanyn aıta ketý kerek. Qazaqstanda eresek turǵyndardyń 21,5%-y-temeki shegýdiń saldarynan nebir qaýipti aýrýlardyń paıda bolý qaýpine beıim shylymqorlar bolǵandyqtan, bul tek olardyń ǵana jeke máselesi emes, sonymen qatar densaýlyq saqtaý júıesine de úlken salmaq salady. Osyǵan baılanysty memlekettik organdar tarapynan nıkotındi paıdalaný kúshti fızıkalyq jáne psıhologııalyq táýeldilikpen baılanysty ekenin, al zııandy azaıtýdyń qazirgi zamanǵy qaǵıdattaryn paıdalaný kóptegen ólimge ákeletin aýrýlardyń damýyn boldyrmaý tetikteriniń biri bolyp tabylatynyn túsiný qajet», dep qorytyndylady baıandamasyn Gıntaýtas Kentra.
Temekiden keletin zııandy azaıtýdyń keshendi tásili sheńberinde sammıt irgeli ǵylym, epıdemıologııa, toksıkologııa, klınıkalyq tıimdilik jáne uzaq merzimdi qaýipsizdikten bastap áleýmettik, zańdyq jáne normatıvtik máselelerge, etıka men adam quqyqtaryna deıingi máselelerdiń kópshiligin qamtydy.