Qoǵamnyń izgiligi adaldyq pen birlikte

Izgilikti áriden oılaǵan uly oıshyl Ábý Nasyr ál-Farabı «Qoǵam izgilenbeı, onyń saıası bılik tutqasy eshqashan izgilen­beıdi» degen eken. Mine, eli men ulty­na izgiliktiń dánin seppek bolǵan Q.Toqaev ta «tar jolda» qarań­ǵydan halqyna jaryq izdep otyr. Qateligi qar astynda qal­ǵan keshegi kúnnen kiná izdemeı, bola­shaqqa búginnen sáýleli jol izdeý­diń qamyn jasaýda. Bir adam emes, tutas ult bolyp oılanatyn, al­dy­myzda turǵan balamasy ulttyq sı­pat­qa negizdelgen týra joldy tań­daý maq­satyn sergek seziner kez keldi.

Kópke oı tastaǵan keshegi ult dúl­dúlderiniń biregeıi, Aby­laı zama­nynyń dańqty batyry, artynda saraly sózder qalǵan Shaqshaq Jánibektiń «Bılik aıtqan ońaı, bilip aıtqan qıyn» degen máni tereń sózi el nazary­­nan túspeı, jurt jadynda qal­ǵan eken. Menińshe, osy bir mártebeli sóz búgingi Memleket basshysy saıasatyn da dóp basyp otyr desek, artyq aıtqandyq emes shyǵar. Sondyqtan, barsha qazaq­standyqtarǵa búgingi kún­niń tereń saıasatkeriniń baǵaly basta­ma­larynan erteńgi kúnniń bekem saıa­satyn kórýge umtylǵany áste jón shyǵar.

Árıne, bul saıasattyń naq sheshimin «saılaý sheshedi» desek qatelesemiz, biraq bul naýqan qazirgi tańda jańa­shyldyq pen ashyq qoǵam qurýǵa aparar jalǵyz tetik ekeni de aıqyn. О́ıtkeni ol ult muqtajdyǵyn, halyq qalaýyn, saıası júıe qajettiligin sheshetin qural. Sondyqtan kezekten tys prezıdent saılaýyn elimizdegi saıa­sı, áleýmettik, ekonomıkalyq ahýaldardy birizdi jáne tabandy damý strategııasynyń alǵysharty dep qabyldaý óte oryndy. О́ıtkeni demo­kratııalyq izgilikterge basym­dyq berilip otyrǵan búgingi saıa­sat – qo­ǵamda plıýralızm pen pikir er­kin­diginiń jáne áleýmettik ádildiktiń berik irgetasyn qalaýdy maqsat tutyp otyr.

Bul strategııalyq qadam­dar­dyń basy Q.Toqaev el tizgi­nin ustaǵan 2019 jyldan júıeli túrde qolǵa alynǵan edi. Al «Qasiretti qańtar» barlyq qolǵa alyn­ǵan reformalarǵa saıası tur­ǵydan qaraýǵa basqasha máj­búr etti. Degenmen Memleket bas­shy­synyń bastamasymen artta qalǵan qysqa merzimde atqarylǵan óreli ister búginde óz nátıjelerin berýde. Ol týraly otandyq jáne halyq­aralyq sarapshylar men saıasat­kerler, ekonomıster men áleý­mettanýshylar ózderiniń laıyqty baǵalaryn da berip otyr. Sol saıası jáne ekonomı­ka­lyq júıeni jetildire túsý úshin Ata Zańymyzǵa ir­geli ózgerister en­gizý maqsatyn­da búkilhalyqtyq referendým ótkizildi, sonymen qatar ekonomıkalyq damý úrdisiniń múldem ózgeshe qadamdary júzege asýda, onyń syrtynda Qazaqstan halqyna asa úlken strategııalyq baǵyttardy aıqyndaǵan jańa qyrkúıek Joldaýy jasaldy. Endi mine, osy jyldyń 20 qara­shasyna belgilengen mańyzy zor saıası naýqan da bastaý aldy.

Eń bastysy, Q.Toqaev sýper­prezı­denttik basqarý júıesi­nen arylýǵa barynsha múmkin­dik jasap, búgingi tańda «kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» atty uzaq­­merzimdi formýla jańa sı­patqa ıe boldy. О́ıtkeni or­talyq memlekettik organdardy ońtaılan­dyrý arqyly jergi­likti atqarýshy bılik organy­nyń ókilettiligi tyń serpinge baǵyt­taldy. Memleket bas­shy­synyń bul formýlasyn bú­ginde búkil halyq qoldap otyrǵan­dy­ǵyn ashyq aıtýǵa bolady. Degen­men, bul saıası qadamnyń qoǵam damýy­na berer oń nátıjesi áli de alda.

Qazaqstandaǵy kezekten tys prezıdent saılaýy elimizdiń ishki jáne syrtqy saıasatyn tııanaq­ty ornyqtyrý men qoǵamdyq-saıası damý jaǵdaıynyń túpki temirqazyǵyna aınalar naǵyz demokratııalyq úrdistiń aınasy bolýymen erekshelenbek. Bul ashyq ári jańashyl saıasattyń úlgisi bolmaq. Búgingi kúrde­li álemdik geosaıası jaǵdaılar turǵy­synan alyp qaraǵanda, aldaǵy saılaý árıne, ýaqyt talaby, zaman surany­sy! О́ıtkeni egemen elimiz – qazirgi tań­da jahan sanasatyn, tórtkúl dú­nıe eseptesetin beıbit ómir qaǵı­da­tyn ustanǵan derbes memleket.

Jasyratyny joq, Memleket basshysy tórtkúl dúnıe keńis­tiginde qymbatshylyq pen jumys­syzdyq beleń alyp, bul jaǵdaı bizdiń de tóbemizde turǵan­da ony sheshýdiń oń qada­myn naqty­lap otyr. Endigi maqsat – ult múd­desin, memleket qamyn oılaǵan el Prezıdentiniń bar­lyq saıası jáne ekonomıkalyq refor­­ma­larynyń túpki nátı­jesine úmit artyp, úlken senimmen qoldaý. Pre­zıdenttiń eń basty ustany­my –halyq­tyń bılikke degen senimin ornyq­tyrý. О́ıt­keni ol barlyq saıa­sı syn­dar­ly reformalardy jáne eko­nomı­­­ka­lyq ıgilikterdi, batyl she­shim­der­di halyq ıgiligi úshin jasap otyr. Ult táýelsizdiginiń tuǵy­ryn berik saqtaı otyryp, memle­keti­mizdi órkendetý – erekshe tolǵan­dyratyn ózekti másele.

«Jalǵyz aǵash orman bolmaıdy» degen ataly sóz bar. Birlik pen ynty­maqty, tatýlyq pen dostyq peıildi arqaý etken Uly dala amanatyna adal bolyp, elin birlikke jetelep kele jatqan Q.Toqaevtyń tóń­i­regine toptasyp, jurt bolyp senim bildirý búgingi tańda asa qajet. Árıne, saılaý – tutas ultqa syn. Endigi maqsat sol synnan súrinbeı ótip, kók týdy laıyqty Erdiń qolyna berý! Alashtyń ardaqty uly Álıhan Bókeıhannyń «Ulttyń joǵyn uıyqtap júrip emes, oıaý júrip izdeý kerek» degen urandy sózi barsha qoǵamnan sergektikti kútip otyr. Shyn máninde barsha qazaqstandyqtardyń búgingi boıyn da, oıyn da silkindirip, turpattaǵy tulǵanyń salıqaly saıasatyna ún qosar kez keldi.

Barsha qazaq ultynyń tórinde otyryp, ádil tóreligimen áıgili bolǵan Tóle bı ker zamandaǵy qınal­ǵan sátteriniń birinde «Saıaq júrgen taıaq jeıdi» degen eken. Mine, mynandaı asa kúrdeli geosaıası zaman tabal­dy­ryǵynda turǵan qaı ult bolsyn, saıaq júrýden aýlaq bolyp, bar jetis­tigin turaqty birlikten izdep otyr­ǵany belgili. Bizdiń elimizdiń de ol saıasattan syrt qalar jaıy joq. Sondyqtan da, Qazaqstan úshin qarań­ǵyny jaryq eter sol berekeli birlik bizdiń túpki týymyz bolary aqıqat.

Baǵanaly birlik jolynda muraty­myz asyl bolyp, berekeli úıimiz, mere­keli kúıimiz, yrys daryp, baq qonǵan kıeli týǵan jerimiz tutas bolsyn. Táýelsiz elimizdiń shańyraǵy shaı­qalmaı, tórge shyǵar ana tilimiz ben kók quraqtaı jaıqalyp ósip kele jat­qan urpaǵymyzǵa kóńil tolar kún sáýlesin tóksin!

Meırambek TО́LEPBERGEN,

Májilis depýtaty