Májilis Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypovtyń jetekshiligimen ótken palatanyń keshegi otyrysynda veterınarııalyq-sanıtarııalyq baqylaý jáne ósimdikter karantıni boıynsha baqylaý fýnksııalaryn keden organdaryna berý máselesi qaraldy. Sondaı-aq, depýtattar turǵyn úı qatynastary, bıýdjet zańnamasyn jetildirý jáne kásiptik odaqtar týraly zańdyq qujattardy talqyǵa saldy.
Kún tártibine shyǵarylǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Keden odaǵynyń kedendik shekarasy arqyly avtomobıl ótkizý pýnktterinde veterınarııalyq-sanıtarııalyq baqylaý jáne ósimdikter karantıni boıynsha baqylaý fýnksııalaryn keden organdaryna berý máselesi boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda qoldaý tapty.
Zańdyq qujat «Shekaralarda júkterge baqylaýdy júrgizý sharttaryn kelisý týraly» Jeneva konvensııasyna jáne Úkimettiń №992 Qaýlysyn júzege asyrý maqsatynda ázirlengen. Baıandamashy Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov búgingi kúni keden organdaryna kóliktik jáne sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý túrlerin júrgizý fýnksııalary berilgendigin jetkizdi. Al Jeneva konvensııasyna sáıkes, baqylaýdyń barlyq túrlerin uıymdastyrý keden qyzmetimen úılestiriledi jáne olardyń ýákileti berilgen jaǵdaıda baqylaý fýnksııalaryn júrgizedi.
Zań jobasy boıynsha qosymsha baıandaǵan Májilis depýtaty Zýhra Saıapova Keden odaǵy shekarasynyń qazaqstandyq ýchaskesindegi ótkizý pýnktterinde veterınarııalyq-sanıtarııalyq jáne ósimdikter karantıni boıynsha baqylaý júrgizý fýnksııalaryn Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginen Qarjy mınıstrliginiń Kedendik baqylaý komıtetine berý kózdelip otyrǵandyǵyn jetkizdi.
Sondaı-aq, zań jobasyn qabyldaý shekara arqyly kólik quraldarynyń ótý ýaqytyn (3-4 saǵatqa) qysqartýǵa, shekaradaǵy jemqorlyqtyń tómendeýine jáne elimiz ishindegi veterınarlyq jáne fıtosanıtarlyq baqylaýdy ońtaılandyrýǵa oń yqpal etetin bolady dep kútilýde. Zań jobasyn qaraý barysynda depýtattar kóliktik-logıstıkalyq ortalyqqa talap etiletin standarttardy ázirleý jáne bekitý boıynsha túzetýler usynsa, ol Úkimet tarapynan qoldaý taýypty. Bul rette, avtomobıl ótkizý pýnktterindegi ınfraqurylymnyń tek tranzıtti kedendik resimdeýge baǵyttalǵandyǵy jáne kedendik baqylaýdy tolyq júrgizýge múmkindigi azdyǵy da nazardan tys qalǵan joq.
Bul jaıt ótkizý pýnktterinde qoımalardyń, tıep-túsirý tehnıkalarynyń jáne basqa da faktorlardyń bolmaýymen túsindirildi. Qazirgi ýaqytta shekara mańy ótkizý pýnktterindegi oryn alyp otyrǵan jaǵdaıda, júk aǵymyn óńdeý boıynsha logıstıkalyq qyzmet kesheni men qosymsha qyzmetti kórsetý múmkin emes. Búgingi kúnde «Qorǵas» halyqaralyq shekara mańy yntymaqtastyǵy ortalyǵynda bir ǵana kóliktik-logıstıkalyq ortalyq salynǵan, al qalǵan jerler bos jatyr. Negizgi sebep – memleket tarapynan kóliktik-logıstıkalyq ortalyqtardyń jumys jasaýynyń turaqtylyǵyna jáne ınvestorlarmen salynǵan qarajattyń qaıtarymyna kepildiń joqtyǵy. B.Sultanov máseleniń sheshimi konsessııa boıynsha qoldanystaǵy zańnamalarǵa ózgerister engizýde emes, ótkizý pýnktterindegi kóliktik-logıstıkalyq ortalyqtardyń bólek bir memlekettik standartyn ázirleý men bekitýde jatqanyn basa aıtty.
Sondaı-aq, palata «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine turǵyn úı qatynastary máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn birinshi oqylymda maquldady. Ol boıynsha baıandaǵan Májilis depýtaty Serikbaı Nurǵısaev zań jobasynyń negizgi maqsaty «Turǵyn úı qatynastary týraly» Zańnyń normalary men zańnamalyq aktiler arasyndaǵy qaıshylyqtardy, olqylyqtar men kollızııalardy anyqtaý jáne joıý, sondaı-aq, sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqtaryn jasaýǵa yqpal etetin normalardy alyp tastaý arqyly turǵyn úı zańnamasyn jetildirý ekenin jetkizdi.
Jalpy, ózgerister turǵyn úı qoryn basqarý salasyndaǵy memlekettik baqylaý fýnksııalaryn kúsheıtýge; kondomınıým obektisin basqarý organdary qyzmetiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge jáne olardyń jaýaptylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Budan basqa, turǵyn jaıǵa qoıylatyn sanıtarlyq-epıdemıologııalyq, tehnıkalyq talaptardy bekitý jónindegi jáne memlekettik turǵyn úı qorynan turǵyn jaılardy jekeshelendirý boıynsha normalar naqtylanyp otyr.
Zań jobasy boıynsha Májilis Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypov Prezıdent qurylys salý men halyqty turǵyn úımen qamtamasyz etýge qatysty máselelerdi sheshý úshin barlyq jaǵdaı jasap otyrǵandyǵyn aıta kelip, tıisti uıymdardyń qurylys sapasyna degen jaýapkershilikke nazar aýdarýy qajettigine toqtaldy. «Qazirgi eń kóp ótinish – baspanamen qamtamasyz etý. Sondyqtan oǵan basa nazar aýdarýymyz kerek. Qurylystyń sapasy máselesin birinshi qatarǵa shyǵarǵanymyz durys. Áıtpese, jel tursa, shatyrdy kóterip ketedi, ony qalpyna keltirýge mıllıon teńge kerek, bir jerde jaýyn ótse, birdeńe qırap jatady. Bulaı jumys isteýge esh bolmaıdy. Talap qatal bolý kerek. Memleket qarjy bólip jatqan soń, suraýy da qatal bolýy qajet», dedi Qabıbolla Qabenuly bıýdjet qarjysyn jaratýda da óte jaýapkershilik kerektigin meńzep.
Budan keıin palata úsh zań jobasyn ekinshi oqylymda maquldady. Solardyń biri «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine bıýdjet zańnamasyn jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy. Májilis depýtaty Omarhan О́ksikbaev zań jobasy bıýdjet qarajatyn, onyń ishinde bıýdjettik kredıtterdi bólýdiń jáne paıdalanýdyń tıimdiligin, bıýdjetti atqarý kezinde bıýdjettik baǵdarlamalar ákimshileriniń derbestigi men jaýapkershiligin arttyrýǵa baǵyttalǵandyǵyn ortaǵa saldy.
Sondaı-aq keshe, «Kásiptik odaqtar týraly» zań jobasy ilespe túzetýlerimen ekinshi oqylymda qoldaý tapty. Zań jobasy Elbasynyń tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda ázirlengen. Zańdyq qujattyń negizgi mindeti áleýmettik áriptestiktiń: respýblıkalyq, salalyq, óńirlik deńgeıleriniń árbirinde jáne kásiporyn deńgeıinde kásipodaqtardyń qyzmetin qaýymdastyq (múshelik) qaǵıdattarynda ıntegrasııalaý bolyp tabylady. Bul shara kásipodaqtar qyzmetinde memlekettik organdarmen jáne jumys berýshilermen tıimdi áleýmettik únqatysý júrgizýge, áriptestik qaǵıdattaryna negizdelgen biryńǵaı saıasatty tıimdi iske asyrýǵa múmkindik beredi.
Májilistiń keshegi otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵy arqyly Qytaı Halyq Respýblıkasyna reseılik munaıdy tasymaldaý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Qorǵas ózeninde «Dostyq» birlesken ortaq sý torabyn basqarý men paıdalaný týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobalary jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryna, oralmandar men Qazaqstan Respýblıkasynda turýǵa yqtııarhaty bar tulǵalarǵa olardyń múlikti jarııa etýine baılanysty raqymshylyq jasaý týraly» zań jobasy ilespe túzetýlerimen jumysqa alyndy.
Taǵy bir aıta ketetin jaıt, «Nur Otan» partııasynan Májilis depýtattyǵyna Ámirhan Raqymjanov keldi.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».