«Aıbalta-2022» strategııalyq komandalyq-shtabtyq oqý-jattyǵýlary aıasynda elimizde Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymy jedel áreket etý kúshteriniń «Eshelon», «Izdeý», «О́zara is-qımyl» oqý-jattyǵýlary ótti. Osyǵan oraı Qazaqstanǵa uıymǵa múshe memleketterdiń áskerı kontıngentteri kelip, birlesken jaýyngerlik is-qımyldardy pysyqtady.
«Qazaqstan áskerindegi jedel, jaýyngerlik jáne jumyldyrý daıarlyǵyna qatysty is-sharalardyń bári Joǵarǵy Bas qolbasshynyń Qarýly Kúshterdi qajetti deńgeıde jaýyngerlik ázirlikte ustap turý týraly tapsyrmalaryn iske asyrýǵa baǵyttalǵan», deıdi Bas shtab bastyǵynyń orynbasary – Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteri Bas shtaby Jedel josparlaý departamentiniń bastyǵy general-maıor Marat Aımashev.
Elimizde ótken «Aıbalta-2022» strategııalyq komandalyq-shtabtyq oqý-jattyǵýlarynyń birinshi kezeńi tamyz aıynyń ortasynda bastaldy. Keń kólemdegi aýqymdy jattyǵýlar Qorǵanys mınıstriniń birinshi orynbasary – Qarýly Kúshter Bas shtabynyń bastyǵy general-leıtenant Murat Qusaıynovtyń jalpy basshylyǵymen ótti.
Oqý-jattyǵýlardyń alǵashqy kezeńinde áskerler qolbasshylarynyń basshylyǵymen taktıkalyq, jumyldyrý jáne taktıkalyq-arnaıy oqý-jattyǵýlary júzege asty. Onyń ishinde aýmaqtyq qorǵanys bólimsheleriniń qatysýymen vedomstvoaralyq ózara is-qımyl máseleleri pysyqtaldy. Atap aıtqanda, Batys Qazaqstan, Qostanaı oblystarynda ótken «Beket-2022» vedomstvoaralyq oqý-jattyǵýlary barysynda Qarýly kúshterdiń, basqa da áskerler men áskerı quralymdardyń bólimsheleri ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip, gıbrıdtik sıpattaǵy daǵdarysty jaǵdaılar týyndaǵan kezdegi oqý-jaýyngerlik tapsyrmalardy oryndady.
«Aıbalta-2022» oqý-jattyǵýynyń ekinshi kezeńi 26 qyrkúıekte bastalsa, Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymynyń «Izdeý», «Eshelon» jáne «О́zara is-qımyl» oqý-jattyǵýlary 8 qazanda márege jetti. UQShU Qorǵanys mınıstrleri keńesi men Qaýipsizdik keńesi hatshylary komıtetiniń 2018 jylǵy 8 qarashadaǵy sheshimine sáıkes birlesken manevrler uıymǵa múshe elderdiń biriniń aýmaǵynda jyl saıyn ótkizilip turady», deıdi Bas shtab bastyǵynyń orynbasary. Osyǵan sáıkes bıyl koalısııalyq kúshterdiń birlesken oqý-jattyǵýlary Jambyl oblysyndaǵy «Mátibulaq» jáne «Gvardeısk» polıgondarynda ótti.
Oqý-jattyǵýdyń jabylý rásiminde sóz alǵan general-leıtenant Marat Qusaıynov halyqaralyq oqý-jattyǵýlardyń aýqymy keń bolǵanyn, sondaı-aq qatysýshylardyń kásibı deńgeıi joǵary ekenin atap ótti.
«О́zara is-qımyl», «Izdeý», «Eshelon» oqý-jattyǵýlary sheńberinde basqarý organdarynyń úılesimdi is-áreketi, jaýyngerlik ázirlikti jáne jedel úılesimdilikti jetildirý mindetteri oryndaldy. Qatysýshylardyń barlyǵy jaqsy nátıje kórsetti. Jaýyngerlik tehnıka men qarýdy kásibı turǵyda meńgerý arqyly daıyndyq deńgeıleriniń joǵary ekenin kórsetti», dedi M.Qusaıynov.
Basshylyq pen qatysýshylardyń pikirinshe, oqý-jattyǵýlar UQShU ujymdyq kúshteri qolbasshylyǵynyń áskerlerdi basqarýdyń turaqtylyǵy men úzdiksizdigin, dalalyq mashyq deńgeıin jáne jedel áreket etý kúshteri is-qımyldarynyń úılesimdiligin josparlaýdaǵy, qamtamasyz etýdegi praktıkalyq daǵdylaryn arttyrýǵa, mindetterdi oryndaýdyń jańa nysandary men tásilderin ázirleý men meńgerýge múmkindik berdi.
Budan ózge elimizdiń shyǵys, batys, ortalyq jáne ońtústik óńirindegi jeti polıgonda jedel-taktıkalyq, taktıkalyq, taktıkalyq-arnaıy, ushý-taktıkalyq jáne arnaıy oqý-jattyǵýlary ótkenin atap ótý kerek.
Bul jattyǵýlardaǵy oqý-jaýyngerlik tapsyrmalar «Aıbalta-2022» strategııalyq komandalyq-shtabtyq jattyǵýlarynyń birinshi kezeńinde bas qolbasshylar men qolbasshylar qabyldaǵan sheshimder negizinde ázirlendi.
Uıym aıasyndaǵy jattyǵýlardyń Qazaqstan aýmaǵynda ótýine toqtalǵan general-maıor Marat Aımashev: «Birinshiden, «О́zara is-qımyl», «Izdeý», «Eshelonnyń» úsheýi de bizdiń áskerler ótkizetin oqý-jattyǵýlarmen ózara tyǵyz baılanysty», deıdi. Ekinshiden, «Izdeý» jáne «Eshelon» arnaıy jattyǵýlaryn ótkizýde qarýly qaqtyǵystardaǵy barlaý júrgizý men materıaldyq-tehnıkalyq qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵy eskerilgenin bóle aıtty.
«Úshinshiden, ujymdyq áreket etý kúshteriniń qolbasshylyǵy qoldanystaǵy kelisimderge sáıkes Qazaqstan Qarýly kúshteriniń desanttyq-shabýyldaý áskerlerine júkteldi. Koalısııalyq kúshterdiń jaýyngerlik is-qımyldaryn josparlaý men olardy qoldanýdy júzege asyrdy. Sol sebepti arnaıy operasııalar men gýmanıtarlyq aksııalardy ótkizýden bastap, qorǵanys júrgizý men qarsy shabýylǵa kóshýge deıingi tapsyrmalardyń barlyq spektri boıynsha jaýyngerlik jáne arnaıy is-qımyldar bizdiń basshylyǵymyzben júzege asty», dedi general-maıor M. Aımashev.
«Budan ózge, qazaqstandyq tarap ujymdyq áreket etý kúshteri qolbasshylyǵynyń basqarý pýnktinde jer bederin neǵurlym tolyǵyraq ári dál baǵalaýǵa jáne 3D formatta jedel jaýyngerlik jaǵdaı jasaýǵa múmkindik beretin arnaıy geoaqparattyq platforma ornalastyryp otyr. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qorǵanys ýnıversıteti ázirlegen jaýyngerlik is-qımyldardy modeldeý úshin matematıkalyq baǵdarlamalyq qamtamasyz etý de paıdalanyldy», deıdi ol.
«Eshelon» arnaıy oqý-jattyǵýynda áskerlerdi materıaldyq-tehnıkalyq qamtamasyz etý máseleleri pysyqtaldy.
Oqý-jattyǵý sheńberinde strategııalyq, jedel-strategııalyq, jedel, taktıkalyq deńgeıdegi kúshter men quraldardyń barlyq jıyntyǵy qoldanyldy. Olardyń qatarynda zaqymdalǵan mashınalardy jınaý pýnktteri, dalalyq nan zaýyttary, veterınarlyq zerthanalar, artıllerııalyq qoımalar men janar-jaǵarmaı qoımalary, janarmaı quıý pýnktterin aıtýǵa bolady. Sondaı-aq mobıldi dalalyq gospıtal, onyń ishinde biregeı dalalyq ınfeksııalyq gospıtal da jumys istedi.
Áskerlerdi tasymaldaýǵa «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy, janarmaımen qamtamasyz etýde «Qazmunaıaero» biryńǵaı operator-jetkizýshisi, sondaı-aq órt-tehnıkalyq jattyǵýlarǵa Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń aýmaqtyq bólimsheleri tartyldy.
Sonymen birge osy oqý-jattyǵýlar aıasynda materıaldyq-tehnıkalyq jáne medısınalyq qamtamasyz etý boıynsha eki ǵylymı-praktıkalyq konferensııa uıymdastyryldy. Eń ózekti máseleler boıynsha aýqymdy zertteýler júrgizetin zertteý toby qurylyp, ushqyshsyz ushý apparattaryn qoldaný, koalısııalyq avıasııalyq kúshterdi qurý men qoldaný, bıologııalyq qaterlerdi beıtaraptandyrý boıynsha RHB qorǵaýdyń jáne medısınalyq qamtamasyz etýdiń jıyntyq qurylymyn synaqtan ótkizdi.
«Izdeý» arnaıy oqý-jattyǵýy barysynda UQShU múshe elderdiń barlaý organdary men bólimsheleri arnaıy tapsyrmalardy oryndady. Olardyń basym bóligi túngi ýaqytta iske asqanyn erekshe atap ótken jón.
Ujymdyq jedel áreket etý kúshteriniń ásker toptary qarsylasqa úzdiksiz barlaý júrgizdi. Osy maqsatpen áýe, radıolokasııalyq, radıotehnıkalyq, arnaıy, áskerı jáne artıllerııalyq barlaý bólimsheleri biryńǵaı júıege biriktirildi.
Arnaıy maqsattaǵy barlaý toptary men nysanaǵa alý jáne baǵyttaý toptary parashıýtpen desant túsirýdi pysyqtady. Ushqyshsyz basqarylatyn qurylǵylardy qoldaný arqyly optıkalyq-elektrondyq barlaý júrgizildi. Mamandar reıd jasaýshy jasaqtardy aınalyp ótken qarsylastyń ornalasqan jerin anyqtap, artıllerııa men maıdandyq avıasııanyń soqqylary arqyly joıý úshin olardyń ornalasqan koordınattaryn berdi.
«Bul jerde barlaý quraldarynyń oq atyp, zaqymdaý kezindegi atysy men soqqy berý nátıjeleri de baǵalandy. Sonyń barysynda artıllerııalyq, zymyrandyq jáne avıasııalyq bólimshelerdi jiti barlaý jáne qaıta nysanaǵa alý da iske asyryldy», dedi general-maıor M.Aımashev.
Oqý-jattyǵýlardyń maqsaty boıynsha basqarý organdary men kontıngentterdiń bólimsheleri negizinen UQShU-nyń Ujymdyq qaýipsizdik óńirindegi qarýly qaqtyǵysty oqshaýlaý is-qımyldaryn pysyqtady. Onda Ujymdyq áreket etý kúshterin toptastyrý, birlesken operasııalardy daıyndaý kezindegi ózgermeli jaǵdaı eskerildi.
Arnaıy oqý-jattyǵýdyń maqsaty – basqarý organdarynyń ózara is-qımylyn jetildirý, dalalyq bilim deńgeıin kóterip, barlaý bólimsheleriniń úılesimdiligin arttyrý.
«Ujymdyq jedel áreket etý kúshteri basqarý organdary men bólimsheleriniń «О́zara is-qımyl» komandalyq-shtabtyq oqý-jattyǵýy ujymdyq qaýipsizdiktiń Ortalyq Azııa óńirindegi qarýly qaqtyǵysty oqshaýlaýdaǵy birlesken operasııalardy daıyndaý men ótkizý máselelerin pysyqtaýdy kózdeıdi. Bul jattyǵýlar úsh epızodtan turdy. «Qarsylasqa oq atý», «Manevrlik qorǵanys júrgizý» jáne «Qorǵanys shebin ustap turý».
Manevrlerge Qazaqstan Respýblıkasynan desanttyq-shabýyldaý áskerleriniń, Reseı Federasııasynan áýe-desanty áskerleriniń, Tájikstan Respýblıkasynan utqyr kúshterdiń, Belarýs Respýblıkasynan arnaıy operasııalar kúshteriniń bólimsheleri qatysyp, birlesken taktıkalyq jáne arnaıy mindetterdi oryndady», dedi general-maıor M.Aımashev.
Koalısııalyq kúshter áýe, radıolokasııalyq, arnaıy jáne optıkalyq-elektrondyq barlaý quraldarymen artıllerııany keshendi qoldanýǵa negizdelgen soǵys qımyldaryn júrgizýdiń jańa tásilderin ıgerdi.
Artıllerııalyq bólimsheler batareıaǵa qarsy kúresti júrgizý, órtke qarsy manevr júrgizý, tankke qarsy quraldardy jappaı qoldaný jónindegi tapsyrmalardy pysyqtady.
Qazaqstan Áskerı-áýe kúshteri men Reseı Federasııasy Áskerı-ǵaryshtyq kúshteriniń maıdandyq jáne armııalyq avıasııasynyń ekıpajdary aralas avıasııalyq toptardyń quramynda koalısııanyń qurlyqtaǵy bólimsheleriniń is-qımyldaryna atyspen qoldaý kórsetip, taktıkalyq áýe desantyn túsirý arqyly jaralylar men naýqastardy evakýasııalaý tapsyrmalaryn oryndady.
– Bul oqý-jattyǵýda biz barlyq zaqymdaý quraldaryn: artıllerııany, ot shashý quraldaryn, áýe, jer, radıolokasııalyq, optıkalyq-elektrondy barlaýdyń barlyq túri arqyly avıasııany biriktiretin bolamyz. Munyń bári biryńǵaı aqparattyq-jaýyngerlik keńistikke biriktiriledi, – deıdi general-maıor M.Aımashev.f