«Jibek joly» – óner jármeńkesi

Festıvaldiń ashylýynda mádenıet pen óner áleminde tanymal tulǵalar boldy. Qonaqtar qyzyl kilemmen júrip ótip, jýr­nalısterdiń kókeıindegi suraq­taryna jaýap berdi. Málim bol­ǵandaı, Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen uı­ym­­dastyrylǵan aýqymdy joba 6 jeltoqsanǵa deıin sozy­lyp, búkil álemnen opera jáne balet juldyzdaryn jınaıdy. Kórer­mender nazaryna jahandyq jul­dyzdardyń qatysýymen opera jáne balettik spektaklderden «mýzykalyq kerýen» usynylady. Atap aıtsaq, «Jibek joly» ar­qyly teatrsúıer qaýym Italııa, Germanııa, Chehııa, Ýkraına, Ar­menııa, Reseı, Belarýs jáne taǵy da basqa elderden kelgen úzdik ártister ónerine kýá bola alady.

– Opera men balettiń aýqym­dy fes­tıvali elimizdiń mádenı ómirindegi oqıǵa ǵana emes, son­daı-aq uly ónerdi baǵa­laıtyn barsha jandar úshin naǵyz mereke bolmaq. Biz shyndap daıyn­daldyq, baǵdarlamany tolyq oılastyra kele, teatrdyń shynaıy rýhyn kórsetý úshin tany­mal, jalyndaǵan mýzykamen qa­tar, ǵalamat týyndylardy da oryn­­daýdy jón kórdik. Sonymen qa­tar urpaqtar sabaqtastyǵyn da kór­setýge ty­rystyq. Sondyq­tan spektaklderge sahna sheber­leri de, jas solıster de ju­myl­dy­ryldy, – dep atap ótti «As­­tana Opera» teatrynyń dırektory, Qa­zaq­stannyń eńbek sińirgen qaı­ratkeri Ǵalym Ahmedıarov.

Festıval shymyldyǵyn túr­gen «Birjan – Sara» operasy álemniń túkpir-túk­pirinen jı­­nalǵan kórermenniń zor qo­she­metine bólendi. Birjan par­tııa­syn oryndaýǵa Marııa teatry­nyń so­lısi, álemdik opera juldyzy, Reseıdiń eńbek sińir­gen ártisi, Tatarstannyń Ha­­lyq ártisi Ah­med Agadı arnaıy sha­qyryldy. Tarıhqa she­ginis jasasaq, 2013 jyly «As­tana Operanyń» alǵash­qy teatr maýsymy dál osy operamen ashyl­ǵan bolatyn. 10 jyl bu­ryn Qa­­zaqstan Respýblıkasy Mem­lekettik syı­lyǵynyń laý­reaty, Reseıdiń Halyq ártisi Iýrıı Aleksandrovtyń qoıy­ly­mynda kó­rermenimen qaýyshqan operada da Birjan partııasynda Ah­med Agadı jarqyraǵan bolatyn. Al bul kúni áıgili ártis Qazaq­­stannyń eńbek sińirgen qaı­­­ratkeri Ashat Maemırov pen keńesshi rejısser – Tatarstan Res­­pýblıkasy Mem­­lekettik syı­lyǵynyń laýreaty Mı­haıl Pand­javıdzeniń redaksııasyn­da (2018 jyl) jańasha baǵytta qaıta usy­nylǵan operada da sátti óner kór­setip, óziniń sahnalyq ba­bynda ekenin taǵy bir márte dáleldedi.

Erekshe kúnniń esten ketpes áseri sol – kesh boıy kópshilik Birjan partııasyn oryndaǵan úzdik tenor Ahmed Agadıden kóz almady. Mýzyka synshylary onyń tehnıkasy mol, óte kór­kem ári qozǵalmaly daýys ıesi eke­nin san márte atap ótken bolatyn. Ártis shyǵarmashylyǵymen jiti ta­nys kórermen jaqsy biledi, ánshi kóp­tegen ataqty opera sahnalarynda óner kórsetedi, Reseı Úlken teatry, Amsterdam operasy, Danııa Koroldik operasy, Býdapesht operasy, Strasbýrg operasy, Býenos-Aırestegi Teatro Kolon spektaklderine qa­tys­ty jáne basqa da tanymal alań­darda án shyrqady.

– «Astana Opera» teatrynyń negizi qalanǵan sátten beri, mine, 10 jyl ótti. Tarıhı sáttiń kýási ǵana bolyp qoı­maı, onyń ashylýyna qatysý men úshin zor mán-mańyzǵa ıe. Sol kezde de men vokaldy-dramalyq turǵyda kúr­deli partııa Birjandy oryn­dadym. Bul keıipkerdiń beı­nesin somdaý ońaı emes, ál­bet­te. Alaıda osynaý kúrdeli ról­­men ju­mys isteý maǵan óte una­dy jáne Bir­jan partııasyn oryn­daýǵa meni taǵy shaqyrady dep kúttim. Sezimim aldamapty. Araǵa 10 jyl salyp taǵy da «As­tana Opera» sahnasynda óner kór­setip otyr­myn. «Birjan – Sara» tamasha qoıy­lymy «Jibek joly» festıvalin ash­qanyna óte qýanyshtymyn, – degen ánshi qoıy­lym jaıly qundy oılaryn áser­lene áńgimelep berdi:

– Birjan – aıryqsha ról, ma­ǵan ony oryndaý usynylǵanda qýana kelisip, oǵan daıyndalýdy, jumys isteýdi, jańa ıntona­sııalar izdeýdi bastadym. О́ıtkeni sahnaǵa shyǵyp, jaı ǵana án salyp ketýdi qalaǵan joq­pyn. Ǵalamat hıkaıany jan dúnıem­nen ótkizgim keldi. Tyń­darmandar keıipkerimniń ýaıymyn bólisip, menimen birge qýa­nyp, muńaıǵanyn qaladym. Maq­satym – kórermenderdiń jú­regine jetý, olardy oqıǵa áse­rinen qalys qal­dyrmaý boldy. Bir aı kóleminde kon­sert­meıstermen tyńǵylyqty daıyndalyp, áserli, ekpindi ún shyǵarý úshin daýystaǵy ıntonasııalardy jetildirdim. Par­tııa óte yrǵaqty jazylǵan, onda jú­rek pen oıdyń tereńdigi bar. Ártis úshin eń ma­ńyzdysy da osy, dedi ánshi.

Sondaı-aq Ahmed Agadı bul keıip­ker­di eń áýeli ózi ánshi bol­ǵany, án men só­zin jazǵany úshin unatatynyn da atap ótti.

– Birjannyń tutas shyǵarma­shylyǵy mahabbat pen ádildikke arnalǵan. Ol zamanda da qazirgi kezdegideı ádilet­siz­dikter bolǵan, baılar qarapaıym ha­­lyqqa kún kórsetpegen. Birjan bul jaıly óz óleńderi men ánderi ar­qy­ly únemi tike aıtyp otyrǵan. Ol batyl ári erjúrek adam bol­ǵan. Al óz­de­rińiz biletindeı, shyn­dyq­ty aıt­qan adamdy eshkim jaq­tyrmaıdy. Operada Qa­zaqstan tabıǵatyna bólek taqy­ryp arnalǵan. Meniń keıipkerim óz Otanynyń ásem­digin, onyń ǵajap oryndary – Saryarqa, Kókshetaýdy ánge qosqan. Áńgime oraıy kelip tur­ǵanda aıta keteıin, men de Qazaq­standa dúnıege kel­dim. Bul eldiń tabıǵaty shy­ny­men de ádemi, al adamdary izetti ári aqjarqyn, hal­qy qonaq­jaı. Son­dyqtan da qazaq eli júregime erekshe jaqyn. Mun­da esten ket­­pes qyzyqty spek­­taklder qoıy­la bersin, kórer­mender olardy joǵary baǵa­lasyn. «Jibek joly­nyń» ǵu­myry uzaq bolyp, bul festıval jaıly búkil álemde aıtylsyn dep tileımin, dep áńgimesin túıindegen ánshi sóz sońynda «Ji­bek joly» festıvaliniń uza­ǵynan bolýyn, búkil álemnen ártister jı­naýyn tiledi.

Tamasha týyndyda «Astana Ope­ra» Sımfonııalyq orkestri, hory, solısteri Qazaqstannyń eń­bek sińirgen qaı­rat­keri, qoıý­shy dırıjer, maestro Abzal Mu­hıt­dınniń jetekshiligimen óner kór­­setti. Saranyń partııa­synda Qazaq­stannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, óte ádemi soprano ıesi Aıgúl Nııa­zova jar­qy­­ra­­dy. Qazaqstannyń eńbek si­ńir­­­gen qaıratkeri Janat Shy­­byq­baev Jan­botanyń partııasyn jarqyn oryndaýymen kóp­shilikti áserge bólese, vokal­dy ári dra­malyq turǵyda kúrdeli par­­tııa Analyqtyń sheksiz ana­lyq mahab­­batyn Gúljanat Sapa­qova sátti jet­kize bildi. Qyz­ǵan­shaq Altynaıdyń beı­nesin Qazaqstannyń eńbek sińir­gen ár­tisi Jannat Baqtaı kemeline kel­­­tire keıiptedi. Sondaı-aq Er­jan Saıpov (Jıen­qul), Shyń­ǵys Rasylhan (Qoja­ǵul), Ramzat Ba­la­kıshıev (Serik), Talǵat Alla­bı­rınov (Estaı) bastaǵan teatrdyń ta­lan­ty shoǵyry da óz partııalaryn tal­ǵam bıiginde tamasha som­dady.

Úsh apta boıy Arqa tórin dý­manǵa bóleıtin festıval aıa­synda astanalyq kórermen álem­niń úzdik opera men balet qo­ıylym­daryn tamashalaı alady. Atap aıtsaq, 15-16 qarashada baǵ­­­dar­lamany L.Mınkýstyń «Don Kıhot» baleti jal­ǵas­ty­rady. О́ner kórsetýdiń ekinshi kúni Belarýs Úlken teatry­nyń juldyzdary Dmıtrıı Ýksýs­nıkov pen Lıýdmıla Hıtrova qazaq­standyq kórermenge óz óner­lerin tartý etedi. Dırıjer – Rýs­lan Baımýrzın.

19 qarashada Dj.Pýchchınıdiń «Týran­dot» operasy oryndalady, dırıjer tuǵyrynda – álemge áıgili maestro Alan Bóribaev. Ka­laf partııasynda sah­naǵa Ovan­nes Aıvazıan (Armenııa) shy­ǵady. О́ner kórsetýdiń ekinshi kúni – 20 qarashada Týrandotty Oksana Kra­­mareva (Ýkraına-Germanııa), Lıý – Lıbýshe San­torısova (Che­hııa) oryndaıdy.

23-24 qarashada kórermenderge álem­niń tanymal baletteriniń biri – P.Chaı­­kovskııdiń «Aqqý kóli» usyny­lady. Birinshi kúni sha­­qyrylǵan juldyz­dar – Anna Mýrom­seva (Ýkraına) men Ven­grııa opera jáne balet teatrynyń etýali Gergo Armın Balashı óner kór­se­tedi. Dırıjer – Djýzeppe Akýa­vıva (Italııa).

29 qarashada eki bólimdi balet keshi ótedi: Gala-balet pen V.A.Mo­sart­tyń mýzykasyna I.Kı­lıan­nyń «Alty bı» bir ak­tili baleti. Baǵ­­darlamaǵa solıs­ter – Andreı So­rokın, Anas­tasııa Mılıa­chenko (Re­­seı), Darıa Sýzımen Haver Ka­cheı­ro Aleman (Germanııa) qaty­sady. Dırıjer – Arman Oraz­ǵalıev.

2 jeltoqsanda opera óneriniń jaý­hary – P.Chaıkovskııdiń «Evgenıı One­­gıni» usynylady, dırıjer – Alan Bóribaev. Len­skııdiń partııasyn Alek­sandr Mıhnıýk (Belarýs) oryn­dasa, Ol­ganyń beınesin Darıa Goro­janko (Ýkraı­na) somdaıdy. 3 jel­toq­san­da Evgenıı Onegın partııasynda – Kons­tantın Brjınskıı (Reseı), Gre­mın­di Barseg Týmanıan (Armenııa) oryndaıdy.

6 jeltoqsanda «Jibek joly» festı­valiniń saltanatty jabylýy ótedi. Kóp­­shilikke tańǵajaıyp Gala-konsert usy­nylady. Dı­rıjer tuǵyrynda – Djý­zeppe Akýavıva (Italııa).