Balalardy elektromagnıttik óristerdiń zııandy áserinen qorǵaý – árkimniń mindeti. Ásirese, mektep qabyrǵasyndaǵy oqýshylardy ártúrli jaryqtan saqtaý qajet. Nege deseńiz, qalyptasyp kele jatqan tulǵaǵa elektromagnıttik sáýleler keri áser etýi múmkin. Máselen, Jetisýda 34 bilim berý nysanynda elektromagnıttik óris kórsetkishteriniń artýy anyqtalǵan. Bul kórsetkish – bilim ordalaryna úlken syn.
Mamandardyń aıtýynsha, adam ómirge kelgennen bastap elektromagnıt sáýlesiniń áserinde bolady. Janýarlarǵa, ósimdikterge, mıkroorganızmderge jer qyrtysynan bólinetin gamma jáne ǵarysh sáýleleri syrttan áser etedi. Eger bul sáýleler tiri organızmge artyq mólsherde ótse, jasýshalardyń, aǵzalardyń tirshiligine qaýipti aýrý jabysady.
Byltyr óńirde mektep jáne mektep-ınternattarynyń kompıýterlik synyptarynda elektromagnıttik óristerdiń deńgeılerin anyqtaý úshin 22 146 ólsheý júrgizilgen. Onyń 487-si ruqsat etilgen shekti deńgeıden artqan. Bul qatarǵa Eskeldi, Qaratal, Panfılov, Sarqan aýdandary men Taldyqorǵan, Tekeli qalalarynyń bilim berý nysandary kiredi.
EMО́ shekti deńgeıden asyp ketýiniń negizgi sebebi – kompıýterlik synyptarda jerge qosý kontýrynyń bolmaýy. Sondaı-aq onyń erejege saı durys jerge qosylmaýy da artyq sáýle taratady.
Anyqtalǵan buzýshylyqtar boıynsha bilim berý uıymdarynyń basshylaryna uıǵarymdar berilip, jaýapty tulǵalar 9 847 545 teńge somasyna aıyppul túrinde ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.
Jalpy, elektromagnıttik óristiń aǵzaǵa jaǵymsyz áseri óte kóp. Mysaly, ortalyq júıke júıesiniń qaljyraýyna ákeledi. Iаkı adamda este saqtaý qabiletiniń tómendeýi, kúızelis, asa qozǵyshtyq, titirkengishtik, uıqysyzdyq, kóńil kúıdiń ózgerýi, álsizdik bolady. Sonymen qatar júrek-qan tamyrlary júıesi buzylady jáne qannyń bıohımııalyq kórsetkishteri ózgeredi. Sondyqtan bilim berý obektileriniń basshylary óndiristik baqylaý sheńberinde turaqty zertteýler júrgizip, oqý kabınetterinde kompıýterlerdi paıdalaný kezinde barlyq talapty oryndaýy qajet.
Búginde balalardyń kópshiliginde uıaly telefon men derbes kompıýterler bar ekenin esten shyǵarmaǵanymyz jón. Ata-analarǵa balalaryna kúnine 1-2 saǵattan artyq kompıýterde otyrýǵa, sondaı-aq uıaly telefondy qajetsiz paıdalanýǵa ruqsat bermeý kerek.
Elektromagnıttik óristen qorǵaný úshin joǵary jáne ýltra jıilikti qondyrǵylardy durys ornatý shart. Ekrandalǵan bólmelerdegi qondyrǵyny alystan baqylaý da mańyzdy. Sondaı-aq elektromagnıttik sáýlelenýdi dozımetr kómegimen mekemeni aıyna keminde bir ret tekserý qajet. Jylyna medısınalyq tekserýden ótý de artyq etpeıdi.
Jetisý oblysy