Biraz jyl buryn Almatydaǵy bir qaıyrymdylyq qorynyń ótinishimen shyǵys óńirine jolymyz tústi. 30 mıllıonǵa jýyq teńge kólemindegi qamqorlyq jumysyn uıymdastyra júrip, oblystaǵy bir aýdan bıýdjetiniń ıgerilý baǵytyn suradyq. Bıýdjet – 7,5 mıllıard teńge. Al aýdannyń salyq kirisi – 900 mıllıon teńge. Aradaǵy aıyrmany qarańyz – 88%.
Atalǵan aýdannyń bilim bólimi ǵana osy aqshanyń 4 mıllıard teńgesin ıgerip otyr. Bul aýdannyń salyq túsimi (0,9 mıllıard teńge) bala oqytýǵa da jetpeıdi degen sóz. Al 6,6 mıllıard teńgeni memleket beredi.
Nýly-sýly shyǵystaǵy jaǵdaı osyndaı bolsa, shóleıtti óńirlerdegi jaǵdaı qandaı? «Ondaı aýdandardyń birazynda jer asty baılyǵy, ken oryndary bar» deıik. Solaı. Kem-ketigimizdi kenimizben jaýyp otyrmyz. Qashanǵy qazǵan jerimizden qazyna, tesken jerimizden teńge shyǵa bermek? Al keni de, sýy da, nýy da joq, biraq baı elder bar ǵoı?
Májilistegi 98 orynǵa osyndaı ózekti máseleni oılaı alatyn, eliniń atynan esep suraı alatyn, memleket aqshasyn mınıstrmen birge sanaı biletin sanasy óskeleń, bilimi men biligi bekem adam kerek.
Memleketimizdiń batysynda toptasyp talap qoıýdyń mádenıeti qalyptasyp keledi. Alaıda toptasyp qoıǵan talaptyń bári oryndy bola bermeıdi. Sondyqtan da ol ártúrli deńgeıde oryndalyp, keıde oryndalmaı jatady. Depýtat sonyń aq-qarasyn tanı alatyn, oń bolsa qoldap, teris bolsa túsindiretin, jınaı da, tarata da alatyn bilikti bolǵany kerek. Saılaýshylarǵa ýádeni úıip-tógetin, tolaǵaıdy tóbesine kóterip sóıleıtin sózsheńderdi sabyrly, salqyn tyńdaǵan jón.
Bul jolǵy saılaýdyń daýly, shýly bolary anyq. Shyny kerek, halyqta tańdaý tarazysy joqqa tán. Sodan da tańdaýly kandıdattan góri tanymal kandıdat daýys tartady.
Biz – memleket qurýshy ultpyz. Bizde Parlament bolýy kerek. Ony ózimiz saılaýymyz, ózimiz tańdaýymyz kerek. Soǵan qadam jasaýymyz qajet. Bizge ýáde bergish saıraýyq depýtattar emes, shyn sóıleıtin, dál aıtatyn, dáleli, dáıegi bar bilimdi depýtat kerek.
Sózimizdi bastaǵanda aıtqanymyzdaı, nýly-sýly, kendi-qazynaly keń baıtaq dalamyzdy eńbekpen ıgerýge eldi jumyldyra alatyn Parlament kerek. Eldi eńbek qoǵamyn jasaýǵa uıymdastyratyn zań kerek. Sondaı zań shyǵara alatyn zııatker depýtattar qosyny qajet.
Bul – arman emes. Bul aldaǵy saılaýlarda júzege asa bastaıtyn ulttyq maqsat! Sondyqtan da saılaýǵa barý – azamattyq, ulttyq paryz.
Almas AHMETBEKULY,
qoǵam qaıratkeri