Qaıǵyny bólisse – azaıady

Qutqarýshylar qıyndyqty eńserýde

TJM habarlamasy boıynsha qa­zaq­­standyq qutqarýshylar Gazıan­tep­te qulaǵan toǵyz qabatty úı qıran­dy­la­rynyń astynan bir qart adam men eki jas jigitti shyǵaryp alǵan. Qazir olar medısına qyzmetkerleriniń qara­ýynda. «Qajetti jumystar úzilis­siz eki táýlik boıy júrgizildi. Kon­s­trýk­­sııalardyń qulaý qaýpi óte joǵa­ry, qut­qarýshylarymyz asa kúrdeli jaǵ­daı­lar­da jumys istep júr, shegin­gen joq. Úıindi astyndaǵy adamdar­dy anyqtaý úshin kınologııalyq toptar men arnaıy izdeý quraldary qol­da­ny­ldy», delingen habarlamada.

Qazir Túrkııada qyzmet etip júrgen Qazaqstan azamaty, Halyqaralyq Tú­rk­­soı uıymynyń ókili Baqytjan Omarov qazirgi kezde qutqarýshylarmen birge júr. Onyń aıtýynsha, qut­qa­­rylǵandar – bir otbasynyń múshe­le­ri. Ákesi jáne eki uly, al anasy ázirge tabylmaı tur. Jerlesimiz jalpy Gazıanteptegi jaǵdaıdy baıandap, jer silkinisinen qatty zardap shekken aı­maq­tarǵa halyqaralyq kómek kór­se­ti­lip jatqanyn jetkizdi.

– Biz Qazaqstannan kelgen qutqarý­shy­larǵa kómektesip jatyrmyz. Eki ortada tilmash qyzmetin atqaryp, son­daı-aq dál qazir qajetti 350 shatyr qur­dyq. Jer dúmpýi Gazıantepte áli de tolyqtaı seıilgen joq. Elden kelgen qutqarýshylar toby aıanbaı eńbek etip jatyr. Túrkııa halqy bolsa qazaq halqyna alǵystaryn jaýdyryp, rıza bolyp jatyr. Kómek barlyq álemniń ár túpkirinen aǵylyp kelip jatyr, – dedi Baqytjan Omarov.

Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Iýrıı Ilın Memleket basshysyna ber­gen esebinde «Tótenshe jaǵdaılar mı­nıstrliginiń qyzmetkerleri qıyn jaǵ­daı­lar­ǵa qaramastan, jergilikti atqa­rý­shy organdarmen tyǵyz baılanysa otyryp, joǵary kásibılik tanytyp, óz mindetterin nátıjeli atqaryp jatyr. Ázirge aman qalǵan 4 adam qutqaryldy. Qutqarýshylar men kınologter toby habarsyz ketken Qazaqstan azamattaryn izdeý úshin keshe tańerteń Hataı qalasyna keldi», dedi.

Qaıyrym jasaýshylar qatary kóbeıdi

El qutqarýshylary kúrdeli nysandarda qyzmet atqaryp jatyr. Olar izdestirý-qutqarý jumystaryn júrgizip jatqan jerge jaqyn mańda úrlemeli palatka ornatqan. Onda mamandar jer silkinisi kezinde zardap shekkenderdiń týystaryn ornalastyrady, qajetti medısınalyq jáne psıhologııalyq kómek kórsetedi. Eske salsaq, qutqarýshylardyń ekinshi toby da Gazıantep qalasyna attanǵan edi. Keri reıspen 64 adam – 42 Qazaqstan jáne 22 Qyrǵyzstan azamaty Astanaǵa keldi. Olar elge Gazıantep, Mersın, Kahramanmarash, Dıarbakyr, Shanlyýrfa jáne Elıazyk provınsııalarynan oraldy. Osylaısha TJM-niń jeke quramy Túrkııa elinde adamdardy qutqarýǵa kúsh salyp jatsa, Qazaqstan azamattary da kómek berýdi jalǵastyryp jatyr.

Túrkııanyń Qazaqstandaǵy elshisi Ýfýk Ekıdjı málimdegendeı, «Joı­qyn jer silkinisi saldarynan zardap shekken Túrkııa Respýb­lı­kasynyń azamattaryna qarajat jınaýǵa arnalǵan shotqa» Qazaqstan azamattarynan 90 myń dollar qarjy jınalǵan.

– Biz Qazaqstan memlekettik bı­li­­giniń osyndaı qoldaý kórse­tip, de­reý kómek kórsetý sharalaryn qolǵa alǵanyna óte qýanysh­ty­myz. Qa­­ra­paıym azamattar da óz múm­kin­dik­te­ri­ne qaraı úndeý qabyldap, Túr­kııa­daǵy elshilik pen bas konsýldyqqa gý­manıtarlyq kómekke zattardy ákele bas­tady. Qazaqstan halqy qarjylaı kómek kórsetýge daıyn. Olar zardap shekkenderge jiberý úshin qarajat jı­naýǵa shot ashýǵa kiristi, – dedi elshi Túrkııany qoldaǵan Qazaqstan hal­qy­na alǵysyn bildirip.

Buǵan qosa Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń úılestirýimen Ult­­­tyq volonterler jelisiniń «Bir­ge­miz» volonterler front-ofı­si de esepshot ashyp, qarjy jınap jatyr. Sonymen qatar olar gý­ma­nı­tar­lyq kó­mek te ji­ber­mek.

– Biz elshilikpen baılanysyp, qajet­ti zattardy surap aldyq. Qazir ár óńir­lerdegi keńselerimizde jamylǵy kór­pe­ler, uıyqtaýǵa arnalǵan qaptar, termos, qol shamy, paýerbank, jeke gıgıena quraldary, qysqy kıim (ere­sek­ter men balalarǵa, zattar jańa bolýy kerek), palto-kýrtkalar, jań­byrǵa arnalǵan jamylǵy, etik, jemp­ir, shalbar, qolǵap, sharf, qal­paq, shulyq sekildi asa qajetti zattardy jınap jatyrmyz. Qamqor adam­dardan jınalǵan alǵashqy kómek qa­byl­daý pýnktterine kelip jatyr. Qa­zir biz jınalǵan zattardy ushaqpen jet­ki­zý úshin kelissóz júrgizip jatyrmyz. Alǵashqy legin Túrkııaǵa erteń jetkizemiz dep jos­­­parlap otyrmyz, – dedi respýblıkalyq «Birgemiz» vo­lonterler front-ofısiniń joba úı­les­tirýshisi Aıbek Dosymbetov.

Eldegi belsendilerdiń birqatary Túrkııaǵa kıiz úı jetkizý máselesin aıtyp, halyqqa úndeý jarııalaǵan edi. Bul bastamany kópshilik qoldaı qoımaǵan syńaıly, sebebi áleýmettik jelilerde qarsy pikirler aıtylyp jatyr. Máselen, áleýmettik jeli paıdalanýshylardyń biri, jýrnalıst Erkeǵalı Beısenov kıiz úıdiń baspana ekenin eskertip, ony tótenshe jaǵdaılar kezinde paıdalanatyn jınalmaly shatyr deńgeıine túsirmeý kerektigin aıtady. «Tótenshe jaǵdaıǵa baspana emes, kópkisilik palatkalar arnalǵan. Ekinshiden, 3 mln teńge turatyn bir kıiz úıdiń orny­na 600 myń teńgege 20 adamdyq bir palatka alǵan áldeqaıda tıimdi. Tasy­mal­daý­ǵa da ońaı. Sonda túrik aǵaıyn­darǵa aparatyn ýaqytsha pa­nanyń sany jaǵynan da utar edik. Kıiz úı súıeginiń aǵashy, olardy jymdastyratyn qaıys, syrtqy kıizin basý, arqanyn esý, osynyń bári – qolóner ónimi. Ony jasaý da ońaı emes», deıdi ol. 

Al Aıbek Dosymbetovtiń aıtýynsha, Túrkııanyń bizdiń eldegi elshiligi de kıiz úıden góri palatkalar jetkizýdi qup kórip otyr.

– Kıiz úılerdi tasymaldaý jaǵy qıyndyq týǵyzady. Barǵan kúnniń ózinde de olardy Túrkııa elinde qalaı quramyz, kim qurady degen másele bar. Biz palatka jınap, jetkizýdi josparlap otyrmyz, – dedi ol.

Desek te, «Túrkııaǵa 100 kıiz úı» naýqanyn bastap bergen bir top belsendi azamat keshe joıqyn jer silkinisi bolǵan jerge 100 emes, 120 kıiz úı jóneltiletinin habarlady

Álem elderi de kómek qolyn sozdy

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy Túrkııanyń ońtústigi men Sırııanyń soltústiginde bolǵan jer silkinisi saldarynan qaza tapqan­dar sany 20 myńnan asýy múmkin degen boljam jasady. DDSU baǵa­laýy boıynsha, zardap shekken aýmaq­­tarda barlyǵy 23 mıllıonǵa jýyq adam turady. Sırııa demekshi, keshe Memleket basshysy úkimetke Islam ynty­maqtastyq uıymy arqy­ly Sı­rııaǵa gýmanıtarlyq kómek jibe­rýdi tapsyrdy. Sondaı-aq Qytaı úki­­meti de zardap shekken eki elge shu­ǵyl kómek kórsetip, gýmanı­tar­lyq kómek jibermek. Bul týra­­ly Qytaıdyń Halyqaralyq damý jáne yntymaqtastyq ulttyq agent­tigi dı­rek­torynyń orynbasary Den Bosın habarlady. Ol QHR Túrkııaǵa 40 mıllıon ıýan (shamamen 5,89 mıllıon AQSh dollary) kóleminde alǵashqy jedel járdem partııasyn jiberetinin habarlady. Al halyqaralyq damý jáne yntymaqtastyq ulttyq agenttigi dırektory orynbasarynyń aıtýynsha, Qytaı Sırııaǵa gýmanıtarlyq kómek retinde qazir azyq-túlik jetkizýdi qarastyryp jatyr. Sondaı-aq RF prezıdenti Vladımır Pýtın úkimetine izdeý-qutqarý jumystarymen aınalysatyn reseılik toptardyń sanyn kóbeıtýdi tapsyrdy. Málimetterge sáıkes qazir Reseıden Túrkııaǵa ji­be­rilgen tótenshe jaǵdaılar brıga­da­syndaǵy mamandar sany 150-den asqan.

Al Grýzııa Túrik memleketine 40 adamnan turatyn izdeý-qutqarý tobyn jiberdi. Olar Adıamanda ju­mys isteıtin 60 adamnan turatyn birinshi toppen birge izdeý-qutqarý ju­mys­taryna qatysady. Irak úkimeti bolsa eki elge áýe járdem dálizin quryp, jedel járdem júkteri tıelgen alǵashqy ushaǵyn jiberdi. Mundaı kómek Túrkııa men Sırııaǵa kún saıyn eki ushaqpen jiberiletinin aıtady bılik ókilderi. Germanııa apat bolǵan barlyq aımaqqa shatyrlar, uıqy qaptary, kórpe, lager tósekteri, jy­lyt­qyshtar men gene­ratorlar salyn­ǵan 80 tonna júk jýyq arada jet­kizi­le­tinin málimdedi.

Sonymen qatar Salvador Túr­kııaǵa 100-den astam izdestirý-qut­­qarý qyzmetkeri men qutqarý ıt­te­rin jiberse, Soltústik Kıpr Túrik Res­pýb­lıkasynan izdeý-qutqarý ju­mystaryna paıdalaný úshin 100 aýyr júk kóligi jolǵa shyqqan. Buǵan qosa Grekııa 5 ushaqpen gýmanıtarlyq kómek jibermek. Japonııa premer-mı­nıstri Kısıda Fýmıo bolsa Túr­kııa­ǵa qutqarý toptaryn birden ji­ber­genin málimdedi, endigi jerde ha­lyqtyń qajettilikterine qaraı kómek beretinin jetkizdi. Ońtústik Af­rıka úkimettik emes uıymdarynyń ókilderi men eriktileri kerek-jaraq qural­dary­­­­­men Kahramanmarashqa attandy. Lıvııa úkimeti de gýmanıtarlyq kómek kórsetetinin habarlady.