О́tken jumada Premer-mınıstrdiń orynbasary – Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Serik Jumanǵarın Shyǵys Qazaqstan oblysyna baryp, onda kásipkerlermen, qaýymdastyqtarmen, óńir turǵyndarymen kezdesýler ótkizdi. Sondaı-aq oblys aýdandarynda fermalar men sharýa qojalyqtaryn aralady, Aýqymdy joba (Soltústik Qazaqstan oblysy tájirıbesi boıynsha fermalar salý úshin jeńildikpen qarjylandyrý) pýlyna engizý úshin úmitker jobalarmen tanysty.
Shyǵys Qazaqstan oblysy damyǵan ónerkásibi men ósimdik sharýashylyǵymen tanymal. Tabıǵat baılyǵy mol, egis alqaptary sheksiz óńirdiń aýyl sharýashylyǵyn órkendetýge múmkindigi zor. Bıyl óńirde kross-dok, kókónis qoımalary, qonaqúı, ashana, veterınarlyq zerthana jáne kedendik baqylaý orny bar qýatty habty paıdalanýǵa berý josparlanýda. Birinshi kezeńde, osy jyldyń tamyz aıynda «Altaı» kóterme-taratý ortalyǵy úshin árqaısysy 10 myń sharshy metrdi quraıtyn eki kókónis qoımasyn iske qosý kózdelgen. KTO dırektory Janbolat Kazanovtyń aıtýynsha, nysannyń 80%-y daıyn. Ekinshi kezeńde, 2024 jyly et, balyq, sút, bal oraý nysandary, táýligine bir tonna nan óndiretin naýbaıhana salynady. ShQO ákimi Danıal Ahmetov kásiporynnyń álemdik standartqa saı sapadaǵy baldy satyp alyp, eksportqa jiberýdi josparlap otyrǵanyn atap ótti.
О́skemende Serik Jumanǵarın iri saýda jelisiniń sýpermarketin aralap, onyń baǵasymen tanysyp, usynylǵan áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń sapasy men assortımentine basa nazar aýdardy. Sonymen qatar ol Glýbokoe aýdanynyń Predgornoe aýylynda boldy, onda ótken jyly «Altyn Shyghys» JShS ósimdik maılaryn óndirý zaýytyn – kúnbaǵys, raps, zyǵyr, maqsary jáne soıa zaýyty tehnıkalyq iske qosý júzege asyryldy. 2022 jyly kásiporyn 58 myń tonna maı óndirdi. Aldaǵy jyldary tereń óńdeý jabdyqtaryn, tazartý sehyn qoıý josparlanyp otyr. Ony 2026 jyly iske qosý kózdelgen. Kásiporyn dırektory Erbol Ábdiqalyqovtyń aıtýynsha, qýattylyǵy táýligine 500 tonnaǵa deıin jetetin tazartýdy iske qosqannan keıin Qazaqstan elimizde óndirilgen tazartylǵan kúnbaǵys maıymen tolyq qamtamasyz etiledi.
Sondaı-aq Serik Jumanǵarın zaýytta aýyl sharýashylyǵy óndirýshileriniń problemalyq máselelerin tyńdady. «Verteks Vostok» JShS jarma óńdeý kásipornynyń dırektory Evgenıı Kasatkın qaraqumyqty qaıta óńdeýdi qoldaý múmkindigi týraly máseleni kóterdi.
«ShQO men Pavlodar oblysynda qaraqumyq dániniń jetispeýine baılanysty sharýa qojalyqtary tórt jyl boıy osy daqyldyń egistik alqaptaryn az egip keledi. Sharýalarda shıkizat bar, biraq qazir onyń baǵasy tómendep ketti, olardyń ótken maýsymǵa qaraǵanda tómen baǵamen satqysy kelmeıdi. Sonyń saldarynan kásiporyndarymyz toqtap, shyǵynǵa batyp otyr. Bizdiń naryqqa arzan jarma jetkizetin kórshi eldiń yqpaly zor. Básekelestik úshin shıkizatty arzan satyp alýymyz kerek. Import pen logıstıkaǵa qosylǵan qun salyǵyna baılanysty qaraqumyq shıkizaty qymbatqa túsedi jáne básekege qabiletti emes. Eger biz ımportqa qosylǵan qun salyǵynan biraz ýaqytqa bosatylatyn bolsaq, onda shıkizat satyp alyp, jumys isteı alar edik. Daıyn ónim baǵasy boıynsha básekege qabiletti bolar edi», dep atap ótti ol.
«Astana Bıznes» agroholdınginiń bas dırektory Farıd Abıtaev kúnbaǵys tuqymyn irikteýmen jáne óndirýmen aınalysady.
«Kúnbaǵysqa eksporttyq baj salyǵy engizilgennen keıin seleksııalyq tuqymdar taýarlyq kúnbaǵyspen SEQ TN (syrtqy ekonomıkalyq qyzmettiń taýar nomenklatýrasy) bir kodyna tústi. Biraq olar is júzinde taýarlyq ónim bolyp sanalmaıdy. Bizdiń kásiporyn – elimizde kúnbaǵys tuqymyn óndirýge mamandanǵan jalǵyz kásiporyn. 10 jyl ishinde tuqym satylymy 15 ese ósti. Alǵashqy jyldardan Reseı Federasııasyna tuqym eksporttadyq, al bıyl Germanııaǵa birinshi partııa jóneltildi. Seleksııalyq tuqymdy bajsyz eksporttaý múmkindigin jeke kodqa engizýge bola ma, sony suraǵym keledi», – dedi kásipker.
Serik Jumanǵarın kezdesýde kóterilgen barlyq máseleni zerdelep, pysyqtaýǵa tapsyrma beretinin aıtty.
Vıse-premer Shemonaıha aýdanynyń «Rýlıha» taýar-sút fermasynda SQO-nyń AО́K-tegi iri ınvestısııalyq jobalardy qarjylandyrý boıynsha tájirıbesin qaıtalaý aıasynda bolashaq jeńildikpen qarjylandyrý úshin oblys pýlyna úmitker jobalarmen tanysty. Bul – óńirde áli salynbaǵan jumyrtqa shyǵaratyn qus fabrıkasynyń, sút-taýarly fermalardyń, saýyn sıyrlardyń analyq malyn shyǵaratyn kásiporyndardyń, sýarý jobalary men kókónis qoımasynyń qurylysy. О́z kezeginde Serik Jumanǵarın aldaǵy úlken jobanyń basty maqsaty – elimizde negizgi azyq-túlik ónimderi boıynsha ımportty tolyq almastyrýdy qamtamasyz etý ekenin taǵy da atap ótti.
Shyǵys Qazaqstan oblysy