Járdemaqymen demeý irkilmeıdi

Eńbek jáne halyqty áleý­mettik qorǵaý mınıstrliginiń habarla­ýynsha, bıyl múgedektigi jáne asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha memlekettik áleýmettik járdemaqylardy (MÁJ) tóleýge respýblıkalyq bıýd­jetten 40 mlrd teńge jum­saldy. Buǵan qosymsha Mem­­lekettik áleýmettik saqtan­dyrý qorynan eńbekke qabilet­tiliginen aıyrylý jáne asyraýshysynan aıyrylý boıynsha shamamen 5 mlrd teńge somasyna áleýmettik tólemder berildi.

1 aqpandaǵy derekke súıen­sek, shamamen 531,3 myń adam – múgedektigi boıynsha, 190,8 myń adam – asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha MÁJ alýshylar sanatynda.

Múgedektigi boıynsha MÁJ kólemi múgedektiktiń tobyna jáne sebebine, sondaı-aq tıisti qarjy jylyna arnalǵan «Respýblıkalyq bıýdjet týraly» zańda belgilengen eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń shamasyna baılanysty bolady. Al asyraýshysynan aıyrylý jaǵ­daıy boıynsha járdemaqy kó­lemi qaıtys bolǵan asyraýshynyń asyraýyndaǵy adamdardyń sanyna, qaıtys bolý sebepterine jáne eń tómengi kúnkóris deń­geıine baılanysty.

Sonymen qatar múgedektigi boıynsha jáne asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha memlekettik áleýmettik jár­demaqylardyń kólemi 2023 jylǵy 1 qańtardan bas­tap eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń ulǵaıýyna baılanysty 8,5%-ǵa ósti. Mysaly, 2023 jylǵy 1 qańtardan bastap jalpy aýrý­dan múgedektigi boıyn­sha MÁJ kólemi 1-top úshin – 77 889 teńgeni, 2-top úshin – 62 068 teńgeni, 3-top úshin 42 190 teńgeni quraıdy.

Buǵan qosa mindetti áleýmet­tik saqtandyrý júıesine qaty­sýshylarǵa áleýmettik táýekel­der týyndaǵan jaǵdaı­da MÁSQ-dan áleýmettik tólemder júzege asyrylady. Máselen, bıyl qańtar aıynda 83,3 myń adam eńbek etý qabiletinen aıyrylý boıynsha áleýmettik tólem, al 56 myńǵa jýyq otbasy asyraýshysynan aıy­rylý boıyn­sha áleýmettik tólem aldy.

Tólemderdiń kólemin bel­gileýde keıingi eki jyldaǵy MÁSQ-ǵa áleýmettik aýdarymdar júrgi­zilgen ortasha aılyq tabys, eńbek­ke qabilettiliginen aıyrylý koef­fısıentteri, asyraýyndaǵy adam­dar sany, mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý ótili jáne tabysty aýystyrý sııaqty derek­ter qaperge alynady. Bul tólemder respýblıkalyq bıýdjetten tólenetin uqsas járdemaqylarǵa qosymsha júzege asyrylady.

Búgingi tańda eńbekke qabi­let­tiliginen aıyrylý boıyn­sha áleýmettik tólemder­diń ortasha mólsheri – 33 146 teńgeni, asyraý­shysy­nan aıyrylý boıynsha 34 349 teń­geni quraıdy.

Sonymen qatar 67,1 myń otba­syndaǵy 350,4 myń adamǵa ataýly áleýmettik kómek (AÁK) taǵaıyn­daldy. Bıyl bul baǵyt­qa bıýdjetten 73,9 mlrd teńge bólindi.

AÁK otbasynyń árbir múshe­sine jan basyna shaqqandaǵy ortasha tabysy óńirlik eń tó­mengi kúnkóris deńgeıiniń 70%-nan tómen azamattarǵa taǵaıyndalady. Bıyl 1 qańtar­dan bastap az qamtylǵan otbasylardan shyqqan mektep jasyna deıingi balalarǵa beriletin kepildendirilgen áleýmettik toptama kómektiń tabıǵı nysanynan monetızasııalaý forma­tyna, qosymsha tólem túrine 1 jastan 6 jasqa deıingi balalardy qosa alǵanda 1,5 AEK mólsherine (2023 jyl – 5 175 teńge) aýystyryldy. 1 aqpan­daǵy derekti keltirsek, AÁK alýshylar qataryndaǵy 1 jastan 6 jasqa deıingi balalardy qosa alǵanda 106,4 myń balaǵa qosymsha tólem taǵaıyndaldy.

Qazirgi ýaqytta azamattar AÁK taǵaıyndaýǵa ótinishti turǵylyqty jeri boıynsha jumyspen qamtý ortalyǵynda, aýyl okrýginiń ákim­diginde, sondaı-aq egov.kz elektron­dyq úkimet portaly arqyly bere alady.