Kaspıı teńizin meken etetin balyq túrlerin saqtaý – mańyzdy másele. Zertteýler boıynsha Kaspıı teńizin qazir ıtbalyq, Kaspıı tiltisi, Kaspıı albyrty, aqbalyq, Volga kóp atalyqty maıshabaǵy syndy Qazaqstannyń Qyzyl kitabyna engen sý janýarlary mekendeıdi.
Joıylyp ketý qaýpi týyndaǵandyqtan, bul balyqtardy aýlaýǵa zańmen tyıym salynǵan. Tek Mańǵystaý oblysynyń tabıǵat paıdalanýshylaryna «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly» zańǵa sáıkes arnaıy qujattardy jınap, ruqsat qaǵazdaryn alǵan soń, balyq aýlaýǵa ruqsat beriledi. Al ıhtıologııalyq baqylaý jumystary balyqtardyń saýlyǵyn bilý úshin jáne aýmaqtaǵy kóptúrlilikti anyqtaý úshin mańyzdy.
«Jaıyq-Kaspıı» oblysaralyq basseındik balyq sharýashylyǵy ınspeksııasy Mańǵystaý oblystyq basqarmasy qyzmetkerleriniń aıtýynsha, qoldanystaǵy zańnama sheńberinde Kaspıı teńizinde ıhtıologııalyq zertteý jyl saıyn júrgiziledi. Mysaly, byltyr oblys kóleminde 8 tabıǵat paıdalanýshynyń ýchaskesinde baqylap-aýlaý jumystary nátıjesinde jaǵalaýda qurylǵan aý-quraldarǵa bekire, kútim, kefal, kókserke, aqbalyq jáne maıshabaqtar túsken.
– Ustalǵan balyqtardyń salmaǵy ólshengen soń tiri kúıde teńizge qaıta jiberildi. Osylaısha, Kaspııdegi bıoresýrstardyń qaı ýchaskede qandaı kólemde bar ekeni anyqtalady. Jınaqtalǵan málimetter men fotosýretter qazaqstandyq ǵylymı-zertteý ınstıtýttaryna jiberiledi. Ihtıologııalyq baqylaý jumystarynyń nátıjesi balyq aýlaýǵa memleketten kvota bólinýine yqpal etedi. Aldaǵy ýaqytta tabıǵat paıdalanýshylardyń suranysy boıynsha osy kvota kólemin ulǵaıtý úshin tıisti jumystar atqarylyp jatyr, deıdi Mańǵystaý oblystyq balyq ınspeksııasy basqarmasynyń basshysy Jaqsyǵalı Izdibaev.
Buǵan deıin jasalǵan ıhtıologııalyq baqylaý jumystarynyń nátıjesinde kútim balyǵy 2022 jyldyń 16 qyrkúıeginde mınıstrliktiń qaýlysyna sáıkes Qazaqstannyń Qyzyl kitabynan shyǵaryldy, ıaǵnı aýlaýǵa ruqsat berildi. Sondaı-aq tabıǵat paıdalanýshylardyń suranysy boıynsha Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń №18-04/17 buıryǵyna byltyr ózgeris engizilip, balyqtardy dıametri 0,3 mıllımetrlik aý-quralymen aýlaýǵa ruqsat etildi.
Teńiz janýarlarynyń saýlyǵy jáne moldyǵy – teńiz kútiminiń kepili. Jasyratyny joq, qazirgi tańda Kaspıı teńiziniń tartylýy, ıtbalyqtar ólimi syndy ekologııalyq jaǵdaılar oryn alyp turǵan kezde sý aıdynyndaǵy balyqtardyń babyn jasap júrgen ıhtıologtardyń eńbegi eleýge turarlyq.
Mańǵystaý oblysy