Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy oraza kezinde jıi kezdesetin qateler týraly aıtyp berdi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Apyl-ǵupyl tamaq jeý
Səresinen aýyzasharǵa deıin ash júrgendikten qandaǵy glıýkozanyń deńgeıi túsip ketedi. Bul adamda aldyna kelgenniń bərin bir sətte jalmap jep qoıý sezimin oıatady. Al asyǵys-úsigis, apyl-ǵupyl tamaq jeý glıýkozanyń bir sətte kóterilýine jəne aýyzashar dastarhanynan keıin birden uıqynyń kelýine, bas aýrýyna sebep bolady. Sonymen qatar tamaqty əbden shaınamaı juta salǵannan aǵzada toqtyq gormony bólinip úlgermeı, qaryn toımaǵandaı bop, kóz jaýyn alar tətti tamaqtardan bas tarta almaı, qajetinen kóp tamaqtanyp qoıýyńyz múmkin.
Sáresine turmaý
Eger siz «Səresine turmaı-aq, tamaqty keshteý iship jatarmyn, uıqym bólinbesin» deseńiz, densaýlyǵyńyzdy taǵy bir oılańyz. Səresine turmasańyz, kelesi kúni aýyzasharǵa, tipti, ashyǵyp jetesiz. Bul joǵaryda jazǵanymyzdaı, taǵy da tamaq jeý júıeńizdiń buzylýyna əkep soǵady. Buǵan qosa, səresinde jeıtin jumyrtqa, sút, irimshik, nan, aıran, jemis-jıdek, qyzanaq, qııar sekildi qunarlylyǵy joǵary tamaqtar jemegendikten júıesiz tamaqtanýdan týyndaıtyn densaýlyq problemalaryna shaldyǵýyńyz múmkin. Al Ramazanda bir mezgil ǵana tamaqtaný energııa jetispeýshiligine əkep soǵyp, əlsizdik, bulshyqet atrofııasy, osteoporoz, shashtyń túsýi, anemııa sekildi aýrýlarǵa jol beredi.
Maıly tamaq jeý
Maıly tamaqtardyń asqazanda qorytylý ýaqyty uzaq əri sińýi baıaý. Sondyqtan da, səresi jəne aýyzashar kezinde maıǵa qýyrylǵan, maıly, soýsty jəne kremdi tamaqtardan aýlaq bolyńyz. Əsirese, aýyzashar ýaqyty óte kesh, al aýyz bekitý ýaqyty uzaq bolǵandyqtan ári səresin ishe salyp, jatyp qalatyn jaǵdaılar jıi bolatyndyqtan, aǵzada zat almasý prosesi (metabolızm) baıaýlaıdy. Al maıly tamaqtar jyldam salmaq qosýyńyzǵa sebep bolady.
Jemis-jıdekti artyq ne kem jeý
Maýsymdyq jemister, əsirese, boıynda A, S dərýmenderi bar, talshyqty, antıoksıdantty, shyryndy jemister – salaýatty tamaqtanýdyń basty azyǵy. Júrek, bulshyqet, býyn aýrýlarynan jəne qaterli isikten qorǵaıtyn eń mańyzdy azyqty qamtıtyn jemis-jıdekterdi az ne shekten tys kóp paıdalaný densaýlyq problemalaryna əkep soqtyrady. Aýyzashar men səresi arasy óte qysqa bolǵandyqtan, keıde jemis-jıdek jeýdi umyttyryp jiberedi.
Sút ónimderin az paıdalaný
Sút, aıran, irimshik, qurt sekildi taǵamdar sapaly proteın, kalsıı, fosfor, myrysh sekildi mıneraldar men V6, V12 sekildi mańyzdy dərýmenderdiń qaınar kózi. Sút jəne sút ónimderiniń qunarlylyǵy jaǵynan aıran probıotıkterge baı. Ramazan aıynda júıeli túrde paıdalanylǵan jaǵdaıda ish jeldenýi, as qorytpaýshylyq, ish qatý sekildi as sińirý problemalaryna jaqsy əser etýimen qatar, boıǵa qýat berip, aýrýlarǵa qarsy qorǵanys qyzmetin jaqsartady. Sonymen qatar qajet suıyqtyqtyń ornyn toltyrýdy da qamtamasyz etedi. Səresi men aýyzasharda ne jeńil-jelpi as retinde kúnine 2 shyny sút ne aıran sekildi sút ónimderin paıdalanǵan jón.
Jetkilikti mólsherde sý ishpeý
Ramazan aıynda jetkilikti mólsherde sý ishpeý, əsirese, ish júrmeý sekildi as qorytý problemalaryna, əlsizdik, bas aýrýy, konsentrasııanyń buzylýy, bulshyqet spazmy sekildi densaýlyǵymyzdyń mańyzdy qundylyqtarynyń buzylýyna sebep bolýy múmkin. Sondyqtan Ramazan kezinde aǵzańyzdy shóldetpes úshin aýyzashar men səresi arasynda kemi 2-2,5 lıtr sý ishýińiz kerek. Eger sý ishýdi unatpasańyz, aıran, qantsyz kompot, ósimdik shaılaryn, mıneraldy sý sekildi sýǵa balama suıyqtyq ishińiz.
Samsa jeýde shekten shyqpaý
Iisi murnyńdy jaratyn nebir samsalar Ramazan dastarhanynyń səni ekeni jasyryn emes. Etti, irimshikti samsalardyń bireýiniń ózi - joǵary kalorııaly azyq. Kómirsýǵa da baı. Sondyqtan aýyzashar kezinde qyzyǵyp shekten kóp samsa jep qoısańyz, Ramazan bitken soń aryqtaý úshin dıeta ustaýyńyzǵa týra keledi.
Shárbat desertter
Shərbat qosylǵan desertter dıabet qantymen daıyndalǵan dese de, un men maıdan-aq təttige baı bolady. Osy sebepti mundaı shərbat ne qant qosylǵan desertterdiń ornyna sút ónimderinen jasalǵan ne jemisti desertterdi tańdaǵanyńyz durys. Tek mólsherine kóńil bólińiz. Sebebi jemisti desertter de ishindegi frýktozanyń sebebinen qan quramyndaǵy glıýkozamen jyldam baılanysqa túsetin kómirsýlarǵa baı bolady. Sol sebepti aptada bir-eki retten artyq jemegen abzal. Bel aımaǵyna maı jınalýyna baılanysty, əsirese, tort, bəlish, pahlava sekildi joǵary kalorııaly desertterden alshaq bolyńyz.
Tamaq jegen soń uıyqtaý
Kúni boıǵy jumys, keptelis stresi, ashtyq, shóldeýden keıin aýyzashar kezindegi apyl-ǵupyl əri toıa-tyńqııa tamaq jeý əri birden kóteriletin glıýkozanyń sebebinen tətti uıqy sizdi ózine tartýy múmkin. Buǵan jol bermeńiz! О́ıtkeni tamaq isher-ishpesten uıyqtaýyńyz jyldam salmaq qosýyńyzǵa sebep bolady. Tamaqtanyp bolǵan soń 1-1,5 saǵattan keıin 30-40 mınýt jaıaý júrý qandaǵy qanttyń mólsherin, qan qysymyn, júrektiń saýlyǵyn saqtaıdy.
Tamaq mólsherine nazar aýdarý
Qaryn ashqan soń, əlbette, jyldam tamaqtanǵyńyz keledi. Aýyzashar úshin daıyndalǵan kózdiń jaýyn alatyn, ıisi muryn jaratyn dastarhanǵa aldanyp, mólsherli ishýdi umytyp ketpeńiz. Sol úshin aýyzashardy sorpamen bastap, tamaqty əbden shaınap jep, asqazannyń toq ekenine únemi qulaq túrip otyryńyz.