Aýyl sharýashylyǵy ǵylymnyń kómeginsiz damı almaıdy

Elbasy Nursultan Nazarbaev Almaty oblysynyń Talǵar aýdanyndaǵy «Baıserke-Agro» JShS-inde boldy. Negizi 2002 jyly qalanyp, úsh sala – mal sharýashylyǵy, veterınarııa jáne eginshilikpen aınalysatyn bul ujymda 300-den astam adam eńbek etedi. 43 332 ga jeri bar. Seriktestik mal ósirip, egin salyp, sút pen et ónimderin óńdep, jaqsy jetistikterge jetip júr. Aıtalyq, 2013 jyly 698 mln. teńgeniń ónimderin óndirdi. Naqtylaı tússek, salǵan eginniń ár gektarynan 26,2 sentnerden ónim aldy. Búgingi tańda 2218 bas iri qara, 9243 qoı-eshki, 573 jylqy, 149 bas túıe ósirýde. Iri qaranyń sút baǵytyndaǵy «qara ala sıyr», «golıshtıno-frıs» asyl tuqymdy sıyr­larynan 7500 lıtr sút saýady. Ýa­qyt talabyna saı ıtalııalyq «megatex» atty qondyrǵymen saý­ǵan sútterinen ózderiniń arnaıy sehynda sút ónimderin – aıran, irimshik, kilegeı, ıogýrt, sary maı shyǵarady. Byl­tyr­ǵy jyly 8148 tonna ónim óndirip, 18,6 mln. teńgege satty. «Qazaqtyń quıryqty qoıy» jáne «etti-merınos» asyl tu­qym­dy qoılaryn ósirip, sapa je­tis­tigimen bıikke kóterilgeni óz aldyna. Al jylqy malyn eki baǵytta baǵady. Asyl tu­qymdy sáıgúlikter at jarystaryna jáne at sporty oıyndaryna qosý úshin daıyndalady. Túıe men qus ta tabys kózin eseleýde. «Baıserke-Agro» JShS elimizdegi eń iri megapolıs – Al­maty qalasyna jaqyn ornalas­qandyqtan, óndirgen ónimderin birden iri sýpermarketter men arnaıy tapsyrys berip satyp alatyn saýda oryndaryna ótkizedi. Bul – eki jaqqa da tıimdi. Ásirese, ádemi ısi tanaý ja­ratyn sary ýyz sekildi sút ónim­derine suranys kúnnen kúnge arta túsýde. Olaı bolatyny mal azyǵy da ekologııalyq ta­za aı­maqta daıyndalyp beri­le­t­in­­dikten, onyń óteýi sapaly sút jáne et ónimderimen qaıta­rylýda. Bul óndiris ornynda san alýan túrli kókónis te ósi­rilip, saýdaǵa shyǵarylady. Qoryta aıtqanda, halyqtyń suranysy kúnnen kúnge artyp, tipti, «Baıserke-Agro» JShS ónimderin eksportqa shyǵarý joldary da qarastyrylýda. Memleket basshysy osynda bolǵan kezinde sharýa­shylyq bazasynda Qazaq ulttyq aýyl sharýashylyǵy ýnı­versıtetimen birlesip qurǵan «Baıserke-Agro» ǵy­lymı-óndi­ristik oqytý ortalyǵy jumy­symen tanysty. Qazaqstan Prezıdentine dándi daqyldardyń jańa sorttary, pestısıdter men bıotyńaıtqyshtardyń san alýan túri, sondaı-aq, Qa­zaq­stan ǵalymdary «Baıserke-Agro» ǴО́OO bazasynda jasap shy­ǵar­ǵan veterınarlyq preparat­tar kórsetildi. Sonymen qatar, Nur­sultan Nazarbaev aýyl sharýa­shylyǵy tehnıkasynyń jetil­di­ril­gen árqıly túrleri men mal sharýa­shylyǵy nysandaryn aralap kórdi. Memleket basshysy otandyq joǵary oqý oryndary oqytý úderisin ǵylymmen jáne óndi­ris­pen ushtastyrý tájirıbesin qol­danýy qajettigine nazar aýdardy. – Barlyq ýnıversıtetter ǵylymmen aınalysýǵa tıis. Olar­da zerthanalar ashyp, keıin óndiris uıymdastyrý úshin qajet bolatyn tájirıbelik-ónerkásiptik jumystardy júrgizýge arnalǵan tehnıkalyq baza qurǵan jón, – dedi Nursultan Nazarbaev. Memleket basshysy eldegi aýyl sharýashylyǵy keshenin tıim­di damytý isi bul salada zama­naýı ǵylymı ádistemeler men ázirle­me­lerdi qoldanýdy talap etetinin aıtty. – Azyq-túlik óndirisi elimizdi damytýdyń basty faktoryna aına­lyp keledi. 2050 jylǵa qaraı álemde halyq sany 9 mıl­lıard­qa deıin ósedi, ol aýyl sharýa­shylyǵy ónimderin óndirýdi eki esege arttyrýdy qajet etetin bolady. Qazaqstannyń, orasan keń alqaptardy qosa alǵanda, sol oryndy ıelenýge barlyq múmkindigi bar. Bul rette, aýyl sharýashylyǵy jańa tehnologııalardyń kómeginsiz odan ári damı almaıdy. Ǵylymnyń bar kúshin paıdalaný kerek, tek sonda ǵana biz aýyl sharýashylyǵy salasynda ilgerileı alamyz, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. «Baıserke-Agro» óndiristik sharýashylyǵynda aýyl sharýa­shy­lyǵy daqyldaryn ósirý barysynda otandyq ǵalymdar ázirlegen ınnovasııalyq tehnologııalar bel­sendi túrde qoldanylady. Sharýashylyq quramyna eki vete­rı­narlyq patologııa-anatomııa­lyq zerthanasy, jem-shópti zootehnıkalyq taldaýdan ótkizetin zerthanasy jáne agrohımııa zerthanasy bar ǵylymı-óndiristik oqytý ortalyǵy kiredi. Nurbol ÁLDIBAEV, «Egemen Qazaqstan». Almaty oblysy, Talǵar aýdany. Sýretterdi túsirgen Iýrıı Bekker.