Polısııa mártebesi mınıstrdiń megapolıs turǵyndarymen kezdesýinde talqylandy

Mınıstr kezdesý barysynda polıseılerdiń táýlik boıy at­qaratyn qyzmetiniń nátıjesinde elimizde qylmys deńgeıi jyl basynan beri 19 paıyzǵa, al res­pýblıkanyń úshinshi qalasyn­da 37 paıyzǵa azaıǵanyn aıtty. So­nymen birge qylmystyń jasalýyna áleýmettik-ekonomıka­lyq fak­torlardyń áseri ba­sym. Son­dyqtan oǵan yqpal etetin se­­bep­ter men jaǵdaılardy joıý ma­ńyzdy. Osy rette IIM Qoǵam­dyq qaýipsizdikti qoǵammen serik­testikte qamtamasyz etýdiń tu­jy­rymdamasyn ázirlep jatyr. «Qu­jat­ta azamattardyń suranysy es­­kerilip, quqyq buzýshylyqtar pro­fılaktıkasy boıynsha basqa ­da memlekettik organdardyń ja­ýap­ker­shiligi bekitiledi», dedi mınıstr. Ol sondaı-aq tujyrymda­ma 3 strategııalyq, atap aıtqanda, qaýipsiz qoǵam, memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdardyń ózara is-qımyl jasaýy jáne polısııany transformasııalaý ba­ǵyt­taryn qamtıtynyn málimdedi.

Bas polıseı baıandaǵandaı, qyl­­­mystardyń sebepteri men sal­­­daryna asa nazar aýdaryldy. Bul úshin tujyrymdama boıynsha ju­­mysqa halyqaralyq uıymdar, qoǵam ókilderi men sarapshylar, memlekettik organdar tartyldy. M.Ahmetjanov turǵyndarmen kez­desý kezinde azamattardy alań­datqan kúrdeli máselelerge toq­taldy. Solardyń ishinde ın­ternet alaıaqtyqpen kúres, esirt­ki satý, tur­mystyq zorlyq-zom­bylyq, jol-kólik oqıǵalary men memlekettik organdardaǵy jem­qorlyq týraly biraz jaıttan habar berdi.

«Turmystyq zorlyq-zom­by­lyqqa qatysty de­rek­ter­ sońǵy 5 jylda elimizde 3 ese­­ge ósipti. О́ıtkeni kóp jaǵdaıda já­bir­lenýshiler polısııaǵa aryz ja­zý­dan bas tartady, sol sebepti úıdiń berekesin qashyratyndar­dy jaýapqa tartý qıynǵa soǵatyn. Endi zańǵa jańa túzetýler engi­zilmekshi. Iаǵnı «ótinish berý» tásilinen «anyqtaý» formatyna kóshedi. Sonda budan bylaı zań buzǵan adamdy aryzsyz-aq jaýapqa tartýǵa múmkindik týa­dy. Sonymen birge qaıta tatý­lasý múmkindigi shekteledi. Ákim­shilik jáne qylmystyq jaýap­kershilik kúsheıedi», dedi Marat Ahmetjanov.

Halyqpen júzdesýde vedomstvo basshysy qylmystardyń basym kópshiligi mas kúıde jasalatyny­­­na toqtaldy. Derek boıynsha soń­­ǵy 5 jylda alkogoldi ishimdik­ke to­ıyp alyp qylmysqa bar­ǵan adamdar­dyń qolynan 2 360 azamat qaza ta­ýypty. Máselen, bıyl Shymkent­te bireý mas bolyp kór­shisine pyshaq suǵyp alǵan. Mınıstr adamdardyń ishim­dikke áýes bolýyna alkogoldi sý­syn­dardyń baqylaýsyz satylýy jáne maskúnemderdi emdeıtin oryn­dardyń tapshylyǵy sebep ekenin jetkizdi. «Osy rette quzyr­ly or­gandar alkogolızmdi emdeý­diń jańa tásilderin engizý qajet», dedi ol. Máselen, bıyl sot 31 adam­ǵa qa­tysty májbúrlep emdeýdi ta­ǵa­­­ıyndaǵan. Deı turǵanmen me­ga­­po­lıste alkogoldi ishimdikke sa­­ly­nyp ketkenderdiń esebinde 2 myńǵa jýyq adam tur. Sonymen birge shaharda 25,5 kılo esirtki men 6,5 kılo onyń «sıntetıkalyq» túri tárkilengen. Bul ýly zattar­dyń jalpy quny 47 mln teńgeni qura­sa, mólsheri 9 myń adamǵa arnal­­ǵan dozaǵa teń. Sala basshysy baıan­damasynda osyndaı derekter kel­tirdi. Onyń aıtýynsha, qalada 5 aı ishinde 316 márte kıberqyl­­mys ja­salypty. Osyǵan baılanys­­ty baılanys operatorlarymen bir­­ge aýyspaly abonenttik nómir­ler­men qońyraý shalýǵa tosqa­ýyl qoıyldy. Sonyń nátıjesinde 18,5 mln qońyraý buǵattalǵan. Po­lısııa kıberqylmystarmen kú­resý úshin Astana qalasynda «Kı­­ber­pol» qanatqaqty jobasyn iske qosty. Endi jobany Almaty men Shymkent qalalaryna engizý josparlanyp jatyr. Sondaı-aq Marat Ahmetjanov megapolıs­tegi krımınogendik jaǵdaıǵa toq­ta­lyp, jyl basynan beri 872 qylmys tirkelgenin, onyń ishinde 101 pá­terge urylar túskenin baıandady.

«Bizdiń maqsatymyz – urlyq­tyń sebepterin anyqtap, salda­ryn joıý. Bıznes-qaýymdastyq­pen birlesip, urlanǵan múlikti satý­ǵa múmkindik bermeıtin tetikter­di qarastyryp jatyrmyz. Urlyq­tyń oryn alýyna taǵy bir sebep – menshik ıeleriniń óz zatyna ıe bola almaı, nemquraıly qaraıty­ny. Máselen, páter urlyǵynyń kóp­shiligi beınekamerasy, domo­fony, dabylqaqqyshy joq, olarmen múl­de jabdyqtalmaǵan úılerde tir­kelip jatady», dedi mınıstr.

О́z kezeginde IIM beınebaqy­­laý júıesin damytýǵa erekshe mán be­rip otyr, bul baǵyttaǵy ju­mys­tar jalǵasa bermek. Qazirgi tań­da Shym­kent qalasynda 195 myń ka­mera bar. Olardyń kómegi­men 194 qylmys ashylyp, 18,6 myń ákimshilik quqyq buzýshylyq­tyń joly kesilipti. Sondaı-aq IIM jol júrý erejelerin buzǵandar­dy anyqtap, jol apattarynyń aldyn alý maqsatynda alǵash ret megapolıste «Qorǵaý» júıesin iske qosqan bolatyn. Mınıstr júıe jalǵan nómirlermen júr­gen, aıyppuldary tólenbegen, saq­tandyrýsyz, izdestirýdegi kó­likterdi anyqtaýǵa múmkindik ber­­genin jetkizdi. Aıtalyq, osy ýaqytqa deıin 97 jalǵan mem­le­kettik nómir anyqtalyp, 114 mem­lekettik nómir alynǵan jáne 1 600­ júrgizýshi kýáliginen aıyry­lyp, 8 myń kólik arnaıy turaq­qa qa­malypty. Sonymen birge jyl ba­synan beri jol júrý qaǵı­da­la­ryn 69 ret buzyp, 2,5 mln teń­ge aıyppuldy tólemegen júrgizý­shi ustalyp, kóligi aıyp turaǵy­­na qoıylǵan. Degenmen Shymkent­­­te jol-kólik oqıǵalary 16, jara­qat alǵandar 23 paıyzǵa azaıǵan. Al biraq, ókinishke qaraı, 22 adam qaıtys boldy.

Baıandamasynda mınıstr kók­temde jurttyń júregin aýyr­typ, qoǵamdyq rezonans týǵyzǵan avtobýs apaty jaıly da pikir bildirdi.

«О́mir – baǵa jetpes qundy­lyq. О́kinishtisi sol, ony keıde baǵa­laı bermeımiz. Eń úlken mindet – ol bi­­reýdiń taǵdyryna jaýapkershi­lik. Sondyqtan ony barshamyz se­zi­ne bilýimiz kerek. Adamnyń ómiri kimge senip tapsyrylsa, ol so­ǵan bar jaýapkershiligimen, senim­men qaraýǵa tıis. Bul – keshegi kóktem­de bolǵan oqıǵaǵa qatysty áńgime. Sonda júrgizýshiniń nemquraı­ly­ǵy kesirinen basqarýsyz avtobýs 5 adamnyń ómirin qıdy, onyń ekeýi – kishtentaı bala. Júr­gizýshi qazir abaqtyda otyr. Is áli tergelip jatyr. Qaıǵyly jaǵ­­daıdyń oryn alýyna sebep bol­ǵan avtobýs avtoparkiniń laýazymdy tulǵalary birneshe ret ákim­shilik jaýapkershilikke de tar­tyldy. О́tken jyly avtobýs júr­gizýshileri jol erejelerin 800 ret, al 5 aıda 850 ret buzǵanyn ar­naıy tekseris kórsetip otyr. Osy rette avtoparktiń jol qoz­ǵalysy qaýipsizdigi bólimine qoıy­lar suraqtar bar. Máselen ne úshin reıs aldyndaǵy nusqaýlar sapa­syz ótkiziledi? Nelikten júr­gizýshilerdiń eńbek demalysy tártibi durys oryndalmaı­dy? So­nymen birge kóliktik baqy­laý ınspeksııasy, densaýlyq saq­taý organdary tarapynan avto­parktiń qyzmetin tekserý boıyn­sha naqty ister kórinbeıdi. Endigi jer­de mundaı ókinish, qaıǵy qaı­talanbaýy kerek. Ákimdik, polı­sııa departamenti jáne prokýratý­ra qoǵamdyq kólikterdiń qaýipsizdi­gin únemi baqylaýda ustaý qajet», dedi Marat Ahmetjanov.

Budan bólek, mınıstr jergi­lik­ti atqarýshy organdarǵa jol ınfraqurylymyna jáne jol bel­gileriniń ornatylýyna nazar salý kerek dedi.

Elimizdiń bas polıseıimen kezdesýde adamdar kóptegen másele kóterdi, jalpy salaǵa qatysty usy­nys-oılaryn bildirip, jeke su­raq­tary boıynsha da shaǵymda­ryn aıtty. Máselen, pedagog márte­be­si sekildi polısııanyń da ar-namy­syn qorǵaıtyn mártebe bolý ke­rek degen usynys bildirgender bol­­dy. Sonymen birge qala irgesindegi Maıatas eldi mekeniniń turǵyny Samat Erejepov aýylynyń tóńi­reginen Túrkistan oblysyna qa­rasty gaz-bý qondyrǵysyn orna­týǵa maıatastyqtar túgel qarsy eke­nin jetkizdi. Alaıda Ekologııa mı­nıstrligi eldi meken turǵyndary hat­tamalyq jınalysta qarsylyq bildirmeýine baılanysty jobany iske asyrýǵa ruqsat bergen. Buǵan Samat Erejepov te, eldi meken azamattary da ań-tań. О́ıtkeni onyń aıtýynsha, hattama olar­dyń qatysýynsyz jasalǵan jáne esh­bir adam oǵan qol qoımaǵan. Alaıda qalaı bolǵany belgisiz, hattama turǵyndardyń syrtynan toltyrylyp jiberilgen. Osyǵan baılanysty Maıatas eldi mekeni­niń turǵyndary tıisti organdarǵa aryz jazǵan. Endigi jerde sońǵy úmitterin osy jınalysqa arqa­lap kelip otyr eken. Sonymen birge kezdesýde mınıstrdiń aldyna kire almaı syrtta qalyp qoıǵan azamattar da kóp boldy. Sonyń biri Aıdar Túımebaevpen tildeskenimizde ol «Lombard24» qarjy uıymynan japa shekken, endigi ádildikti osy jerge izdep kelip otyrǵanyn jetkizdi. «Osy qarjy uıymy ar­qyly jaǵdaıdy túzeýge bolady de­genge senip, 3 mln teńgeden as­tam aqshamdy solarǵa quıdym. Alaı­da biraz ýaqyt ótken soń álgi uıym jabylyp qaldy. Basshylary ustalyp qamaldy. Biraq sonshama adamdy sorlatyp ketti. Endi «jep» qoıǵan halyqtyń aqshalaryn kim qaıtarady? Osy máseleniń aıaǵy nemen bitedi? Men ózim sekildi japa shekken azamattarmen birge áli kún­ge deıin ádildik izdep júr­miz. Jáne sońyna deıin barýǵa bel baı­lap otyrmyz. Kezdesýge bir úmit­­pen kelgen sebebimiz de sol», dedi jábirlenýshi.

Halyqpen kezdesken soń Ishki ister mınıstri M.Ahmetjanov jýrnalısterge arnaıy brıfıng ótki­zip, saýaldaryna jaýap ber­di. Keıin­­nen ártúrli máselemen kel­gen qala tur­ǵyndaryn jeke qa­byldady.

Qyzmettik sapar sońynda eli­mizdiń bas polıseıi Shymkent QPD-nyń jeke quramymen kez­desý ótki­zip, qyzmet bary­syn­da­ǵy kemshilik­ter men artyq­shy­lyq­­tardy ashyp ­aıtty. Sondaı-aq qyzmet barysynda joǵary nátı­je­lerge qol jetkizgen Ulttyq ulan, Qylmystyq-atqarý júıesi men Polısııa departamenti qyz­met­kerlerin marapattady. Sodan soń Jedel basqarý ortalyǵyna ke­lip, qala tirshiligin beınekamera­lar arqyly baqylady.

ShYMKENT