Tilsiz jaýdyń beti qaıtar emes

Borodýlıha aýdany­nyń aýyl­daryn sharpyǵan órttiń saldarynan Semeı qala­syna qarasty Kashtak, Talısa, Bulaq, Ozerka aýyl­darynyń turǵyndaryna da qaýip tónip, olar oblys ortaly­ǵyna kóshirildi. Semeıdegi elektrtehnıkalyq kolledj ben qurylys kolledjiniń jataq­hanalaryna atalǵan aýyldardan 148 adam ornalastyryldy. Olardyń 56-sy – bala.

Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Syrym Sháriphanov pen Ekologııa mınıstri Zúlfııa Súleımenova Borodýlıha aýdanyndaǵy Ýspen­skoe aýylynda ornalasqan jedel shtabta jaǵdaıdy jiti nazarda ustap otyrǵanymen, aýyl irgesinde janyp jatqan aǵash­tardyń qoıý tútini áli de basylar emes. Negizinen, tilsiz jaý­dyń tizgin tartpaı turýyna aýa temperatýrasynyń kóterilýi jáne jeldiń kúsheıýi de meılinshe áser etip tur.

Áýel basta 60 myń gektar jerdi jaı­paǵan órttiń qazirgi aýmaǵy 43 myń gektarǵa azaıdy desek te, qyzyl ja­lyn­nyń Semeı qalasy baǵytynda jyl­jyǵany saqtyq sharalaryn barynsha kúsheıtýdi qajetsinedi. Osy sebepten qazir órtti oq­shaýlaýǵa basa nazar aýdarylyp jatyr.

«О́rtti oqshaýlaý úshin biz jetkilikti top qurdyq. Jeke quramda 1,5 myńǵa jýyq adam bar: órt sóndirýshiler, orman qorǵaý qyzmetkerleri, qorǵanys jáne ishki ister mınıstrlikteriniń qyzmetkerleri. Sondaı-aq 300-ge jýyq tehnıka men 12 tikushaq jumyl­dy­ryldy», dedi mınıstr S.Sháriphanov. Sonymen qatar mınıstr Qaraǵandy oblysynan kelgen órt sóndirý mashınasynyń Kashtak aýylynda janyp ketýi­ne baılanysty da túsinik berdi. Aıtýynsha, qat­ty tútinniń saldarynan kólik júrgizýshisine aldyńǵy jaqty kórý múmkin bolmaı qa­lyp, aǵashqa soǵylǵan. Artqa sheginbekshi bolǵanda kólik ot almaı qalǵan. Sol sebepti jeke quram órt sóndirý tehnıka­syn tastap ketýge májbúr bolǵan.

Aýa raıyna boljam jasaǵan «Qaz­gıd­ro­mettiń» málimetinshe, búgin Abaı oblysy boıynsha jaýyn-shashyn túspeıdi. «Soltústik-batys, soltústik ba­ǵy­­­tyndaǵy 9-14 m/s-pen soq­qan jel ekpini 15-20 m/s-qa deıin kúsheıedi dep kútilýde. Aýa temperatýrasy túnde – 12-17 0S, kúndiz 27-32 0S-qa sheıin kóte­riledi», dep habarlaıdy «Qaz­gıd­romet» boljaý­shylary.

Jedel shtabtaǵy Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń ókili Aleksandr Chıstıakovtyń aıtýynsha, orman órtin kúndiz aýyzdyqtaý úshin órt sóndirý mashınalarynyń kirýine qıyn­­­dyq bar. Sol sebepten de áýeden tikushaqpen sý tó­gý jumys­ta­­ryn toqtatpaý qa­­jet. Tek kesh­­­ki­sin órt qy­zýy baıaýlaǵanda ba­­ryp, mashınalar men jeke quram jumyldyrylady. «Eldi meken­derdi tútin basý jaıy bar. Biraq órtten qaýip tónip turǵan joq» dedi A.Chıstıakov.

Qazir Kashtak orman sharýa­shy­lyǵynyń 75. 77 137.139 kvartalynda órt sóndirý jumys­tary jalǵasyp jatyr.

«Bári de óz isine    berilgender edi»

Jalpyulttyq aza tutý kúni jarııa­lanǵan 12 maýsymda boro­dý­lıhalyqtar 14 orman órti qur­ban­darynyń biri, Ýspens­koe orman sharýashylyǵynda qyzmet atqarǵan Saıat Nurjigitovti soń­ǵy saparǵa shyǵa­ryp saldy. Mar­qumnyń janazasy týys aǵasy turatyn Borodýlıha aýylynda ótti. Qaıǵyly qazaǵa onyń týys­tarymen birge áriptesteri, aýyldastary keldi.

– Bul qaza bárimizge óte aýyr soqty. Saıat óz jumysyna beril­gen myqty maman edi. 50 jas­tan endi asqanda aıyrylyp qaldyq. Artynda jary, eki balasy, ákesi qaldy. Ol búkil ómirin osy orman sharýashylyǵyna arnaǵan azamat bolatyn. «Semeı ormany» sharýashylyǵynda qyz­met atqaryp júrip janyn qıǵan­dardyń qaı-qaısysy da óz isine berilgen jandar edi. Bul oqıǵa ormanshylardyń bas­tan ótkerip júrgen qıyn­shy­lyqtaryn, jalpy jaǵdaı­laryn ashyp berdi dep oılaımyn. Tehnıkalary eskirgen, rasııanyń tapshy ekenin buǵan deıin de tıisti oryndarǵa talaı márte eskertkenbiz. Úkimet endi nazar aýdaryp, olardyń áleýmettik jaǵdaıyn ońaltýǵa, 100 myń teńgeden aspaıtyn jala­­qylaryn kóterýge tıis dep oılaımyn, deıdi «Semeı orma­ny» rezervaty kásipodaq uıy­mynyń basshysy Gúlsara Baıma­ǵambetova.

Aıtpaqshy, Besqaraǵaı aýda­nyn­da ornalasqan Dolon orman sharýa­shylyǵynan Kashtak aýylyn­daǵy órtti sóndirýge 9 maý­sym­da attanǵan Sergeı Ar­hı­povtan áli kúnge habar joq. Onyń aty joǵalǵandar tiziminde birden atalmaı, tek nege 12 maý­symda ǵana belgili bolǵany túsi­niksiz. Eger týystary izdep alań­damaǵanda bul ashylmaı qalýy da múmkin be edi, kim bilsin?..

– Ol meniń kúıeýimniń aǵa­sy. ótken aptanyń juma kúni órtti óshirýge attanyp, sol kúıi ha­bar­syz ketti. Keshe tańerteń onyń Borodýlıha aýdanyndaǵy órtterdiń birinde júrgenin bireý­diń kórip qalǵanyn estidik. Biraq ózimen múldem baılanysqa shyǵa almaı otyrmyz, deıdi Ásemgúl Arhıpova.

Orman órtin sóndirýge traktorymen shyqqan S.Arhıpovtyń joǵalyp ketkeni týraly habar aldymen áleýmettik jelide ta­raǵan bolatyn. Alaıda qu­zyrly oryndar resmı rastaý­ǵa asyǵar emes.

Eriktilerdiń úzdiksiz kómegi

Qazir kúrdeli jaǵdaı sıpat alǵan Borodýlıha aýdany­nyń turǵynda­ryna da erikti­ler barynsha kómek­tesip jatyr. Ýspenskoe aýylyna bar­­­ǵa­­ny­myzda sondaı eriktiniń biri Aq­nıet Almasqy­­zyn áńgi­mege tarttyq.

– Bizdiń Ýspenskoe aýylyn­da júrgenimizge eki kún boldy. «Qazaqstan alıansy» stý­dent­tik jastar uıymynyń Se­­meı­degi músheleri retinde kel­dik. Keshe Ozerka aýylyna baryp, aparǵan azyq-túlikti shtabqa ótkizdik. Keshkisin Boro­dýlıha aýylyndaǵy Má­de­nıet úıinde ornalasqan turǵyndarmen kez­­desip, azyq-túlik, taǵy da bas­qa qajetti zatta­rymyzdy tabys­ta­dyq. Sol jerde tamaq istep be­rip, endi, mine, tańerteńnen osyn­damyz. Jalpy, eriktilik kó­mekpen biz únemi aınalysamyz, deıdi «Qazaqstan alıansy» stý­denttik jastar uıymynyń mú­shesi A.Almasqyzy.

Abaı oblysy