Áleýmettik jelilerdiń ishindegi eń úlken platformalardyń biri Facebook ekeni belgili. Oǵan álemniń úshten bir bóligi tirkelgen. Kompanııa buǵan deıin jeli qoldanýshylarynyń jeke derekterin taratqany úshin synǵa ushyraǵan edi. Endi olar táýeldilik týdyratyn baılanys quraldaryn qoldandy dep aıyptalyp jatyr. Facebook platformasynda ákimshi qyzmetin atqarǵan Sendı Prokılostyń aıtýynsha, jeliniń bıznes jospary – siz ben bizdiń ómirimizdegi eń qundy dúnıe – ýaqytymyzdy alý, artynsha ony jarnama agenttikterine satý.
Investısııanyń jańa deńgeıine ótip, aksııanyń qunyn kóterý úshin qoldanýshylar jelide kóp ýaqytyn ótkizýi kerek. Kórsetkishtiń barlyǵy osy krıterııge baılanysty bolǵandyqtan, oqyrmandardyń kóńilinen shyǵý úshin baǵdarlamashylarǵa kóptegen jańa dúnıeler oılap tabýǵa týra keledi. Demek, kompanııanyń eń basty maqsaty − jeli qoldanýshylarynyń smartfonǵa degen táýeldiligin odan ári arttyrý. Máselen, biz asa mán bermeıtin «Like» batyrmasy áleýmettik jeliniń sımvolyna aınalǵaly qashan. Osy batyrmany oılap tapqandardyń biri – Lııa Pıorlman. Mamannyń sózine sensek, jelini ázirlegender «Facebook»-ti táýeldilik týdyrmaı, kópshilikke yńǵaıly platforma retinde jasaǵysy kelgen. Alaıda ýaqyt óte kele Lııa «Like» batyrmasynyń adamnyń ózin ózi baǵalaýyna áser etetinin baıqaǵan. Osylaısha, qarapaıym batyrmaǵa degen qarym-qatynas ta ózgere bastady. Mysaly, jelige júktep salǵan sýrettiń «Like» batyrmasyn az jınaýy adamnyń kóńil kúıin túsiredi. Osylaısha, Lııa oqyrmandardyń «Like» batyrmasyna táýeldi bola túskenin sezgen. Sodan keıin bireýdiń pikirine degen táýeldilik artqan. Munyń arty jaqsylyqqa aparmaıtynyn bilgendikten, maman qazir osyǵan qarsy kúres júrgizip jatyr.
Al siz telefonyńyzǵa keletin habarlamanyń nelikten qyzyl tústi bolatynyn bilesiz be? Sebebi qanyq tús adamdardyń nazaryn birden ózine aýdara alady. Qyzyl tús basqa tústerge qaraǵanda mı qatparlaryna birden áser etedi. Sebebi ol mıǵa mańyzdy aqparattyń kelgenin habarlaıdy. Bul tústi kórgen adam birden áreket etýge tyrysady. Áleýmettik jelide keletin habarlamalardyń kóbi osy qyzyl túspen erekshelengen.
Eıza Raskın – áleýmettik jelilerdiń paıda bolýyna, paraqshalardyń vızýaldy túrde ádemi kórinýine atsalysqan dızaıner. Ol paraqsha betinde erekshe fýnksııa oılap tapqan. Buryn foto, vıdeony kórgende «Kelesi» degen batyrma aldymyzdan shyǵatyn. Lentany ońǵa qaraı jyljytyp, foto men vıdeonyń bitkenine kózińiz jetetin. Al qazir buǵan biraz ózgeris engizilgen. Áleýmettik jelide «Kelesi» batyrmasy joq, ony astyna qaraı túsirip jyljyta beresiz. Biraq onyń túbine eshqashan jete almaısyz. Lentany jyljytqan saıyn túrli aqparattar shyǵyp, odan ári adamnyń nazaryn ózine aýdara túsedi. Al siz altyn ýaqytyńyzdyń qalaı ótip ketkenin ańǵarmaı da qalasyz. Adamnyń mıy bolyp jatqan úderistiń sońyn kórmeıinshe toqtaýsyz jumys isteı beredi. Demek ónertapqyshtar psıhologııanyń kómegimen osy tájirıbeni qoldanýshylarǵa jasap kórgen. Bul ózderi úshin sátti shyqqan dúnıe bolsa da, ózgelerdiń ýaqytyn alatynyn Eıza jaqsy túsinedi. Sol sebepti jeliniń algorıtimine ózgeris engizgenine qatty ókinetin kórinedi.
Statıstıkalyq málimetterge súıensek, jasóspirimder kúnine 90 ret smartfonǵa úńiledi eken. Olar úshin «Like» batyrmasyn kórý, basý, qabyldaý qalypty jaǵdaı. Jeli qoldanýshylarynan kelgen keri baılanys siz ben bizge qýanysh syılaıtyny da belgili jaıt. Onyń basty sebebi – dofamın gormonynyń bólinýi.
Psıhologterdiń aıtýynsha, mundaı táýeldilikti jeńý úshin máseleniń túp-tamyryna úńilý kerek. Nelikten kópshilikke shynaıy ómirden góri vırtýaldy álemdegi ómir unaıdy? Bul sezim ózine senimsiz, tomaǵa-tuıyq adamdarǵa tán. О́ıtkeni olar ózderin qabyldaı almaıdy. Sonymen qatar olar adamdarmen jaqyn qarym-qatynasqa túsýge júreksinedi. Al vırtýaldy álemde adamdarmen aralasý ońaı. Sebebi adamnan rýhanı kúsh talap etilmeıdi, kez kelgen adammen emin-erkin sóılesip, til tabysýǵa bolady.
Vırtýaldy qarym-qatynas adamnyń janyna esh jylýlyq syılamaıtynyn eskergen jón. Al shynaıy qarym-qatynas janǵa jylýlyq hám mahabbat syılaıdy. Sondyqtan ǵalamtorda ótkizetin bos ýaqytty paıdaly nársege jumsaý mańyzdy. О́zińizge qyzyq bir ermek oılap tabý, sportpen aınalysý, bir sózben aıtqanda, aınalańyzdaǵy adamdarǵa kóńil bólý, olardyń qandaı qajettilikteri men qıyndyqtary baryn bilýge tyrysý kerek. Sonda shynaıy ómir de tolyqqandy bolady ári ony vırtýaldy álemge aıyrbastaýǵa eshqandaı qajettilik týmaıdy.