Qazaqstan Syrtqy ister mınıstrligine qarasty «Otandastar qorynyń» uıytqy bolýymen Mońǵolııadaǵy qazaqtar arasynda kishi quryltaı óz jumysyn bastady. Aıtýly shara 4-10 shilde aralyǵynda Mońǵolııanyń Ulan-Batyr, Hobda, Baıan-О́lgeı aımaqtarynda ótedi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
«Otandastar qorynyń» prezıdenti Abzal Saparbekuly bastaǵan qazaqstandyq delegattar quramynda Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń depýtattary, dıplomatııa ardagerleri, zııaly qaýym ókilderi, qoǵam qaıratkerleri bar.
Nalaıhtaǵy qandastar qaýyshýy
Delegasııa Mońǵolııa qazaqtarynyń kishi Quryltaıy aıasynda Ulan-Batyrdyń qazaqtar shoǵyrlana ornalasqan Nalaıh aýdanyna arnaıy at basyn tirep, sondaǵy qandastarmen kezdesti. Basqosý Qazaqstan Respýblıkasynyń Mońǵolııadaǵy Elshiligi men Mońǵolııadaǵy «Er birligi» úkimettik emes uıym ókilderiniń qoldaýymen uıymdastyryldy.
Kezdesý barysynda Abzal Saparbekuly Qoǵamnyń maqsat, mindetteri, sheteldegi qazaqtarmen jumys júrgizý barysy týraly keńinen aqparat berdi. Sonymen qatar Qor basshysy shetelden elge kóship kelýdi josparlaǵan qandastarymyz úshin memleket tarapynan kórsetiletin qoldaýlar týraly da baıandady. Buǵan qosa, bıyldan bastap iske asyrylýy josparlanǵan, sheteldegi etnıkalyq qazaqtarǵa arnalǵan «Ata joly» kartasy týraly aqparat berdi. «Ata joly» kartasy sheteldegi qandastarymyzdyń 10 jyl boıy vızasyz elge kelýine, kásippen aınalysýyna t.b. múmkindik beredi.
«Biz qazaq pen mońǵol halyqtary – ejelden beri kele jatqan Uly dala órkenıetiniń muragerlerimiz. Eki eldiń bir-birin maqtan tutatyn ortaq qundylyqtarmyz bar: tarıhymyz, tilimiz, salt-dástúrimiz qazaq, mońǵol halyqtarynyń bir-birine etene jaqyn ekenin kórsetedi», dedi A. Saparbekuly.
Sózin qorytyndylaı kele Qazaqstannyń Mońǵol elimen baılanystarǵa erekshe nazar aýdaratyndyǵyn aıryqsha atap ótip, qazaq qandastarymyzǵa qamqor bolyp otyrǵan Mońǵol úkimetine yqylasy men rızashylyǵyn jetkizdi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Mońǵolııadaǵy Elshisi Ǵabıt Beıbituly Qoıshybaev óz sózin Mońǵolııa qazaqtarynyń kishi quryltaıynyń ashylýyna oraı quttyqtaý sózimen bastady. Elshiliktiń qandastarǵa elimizde kórsetip jatqan qoldaýlarǵa dáneker retinde qyzmet etetindigine toqtaldy.
Sózin qorytyndylaı kele, elshi Ǵabıt Beıbituly Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń atynan Nalaıhtaǵy «El birligi» úkimettik emes uıymynyń múshesi Jeńisbek Qabıdollaulyna Mońǵolııada qazaq tili men mádenıetin saqtaýǵa, ulttyq salt-dástúrin keńinen nasıhattaýǵa qosqan úlesi, sondaı-aq qazaq-mońǵol qarym-qatynastarynyń odan ári nyǵaıýyna sińirgen eńbegi úshin alǵys hatpen jáne tósbelgimen marapattady.
Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń depýtaty Ýnzıla Shapaqqyzy óz sózinde osy aýyldyń týmasy ekenin aıtyp, jastyq shaǵy ótken kezdi tebirene eske aldy. Nalaıh shaǵyn qala bolǵanyna qaramastan, halyq sanynyń 3%-yn qazaq halqy quraıtyndyǵy týraly aqparatpen bólisip, shetelden oralyp Qazaqstanǵa qonystanǵan azamattardyń joǵary bilim alyp, adal eńbek etip jatsa, memleket tarapynan elenip, úlken bıikterge jete alatynyna toqtaldy.
Qazaq-Mońǵol ynymaqtastyǵynyń damýyndaǵy qazaq qandastarymyzdyń róli
Mońǵolııaǵa jumys sapary 5 shildede Ulan-Batyrda «Qazaqstan men Mońǵolııa qarym-qatynastarynyń damý bolashaǵy» atty dóńgelek ústelmen jalǵasty. Jıyn Mońǵolııa qazaqtarynyń kishi Quryltaıy jáne Qazaqstan men Mońǵolııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastardyń 30 jyldyǵyna oraı uıymdastyryldy.
Atalǵan sharaǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Mońǵolııadaǵy Elshisi Ǵ.Qoıshybaev, «Otandastar Qory» KeAQ prezıdenti A.Saparbekuly, eki eldiń Májilis depýtattary men zııaly qaýym ókilderi, ardager dıplomattar, saıasatkerler men qoǵam qaıratkerleri jáne qazaq dıasporasynyń ókilderi qatysty. Dóńgelek ústeldiń qurmetti qonaǵy retinde Mońǵolııanyń tuńǵysh prezıdenti P.Ochırbat qatysty.
Dóńgelek ústelde Qazaqstan men Mońǵolııanyń dıplomatııalyq, mádenı, saıası-áleýmettik, ekonomıkalyq qarym-qatynastary áńgime arqaýy boldy.
Jıyndy Qazaqstannyń Mońǵolııadaǵy Elshisi Ǵabıt Qoıshybaev kirispe sóz sóılep ashyp, eki el arasyndaǵy dıplomatııalyq qatynastardyń mańyzy týraly baıandady.
Sodan keıin Otandastar qory jetekshisi Abzal Saparbekuly sóz alyp, Qazaqstan men Mońǵolııa arasyndaǵy qarym-qatynastyń tarıhy tereńde jatqanyn, baýyrlas halyqtardyń ejelden etene aralasyp, san ǵasyrdan beri bir-birimen tyǵyz qarym-qatynas jasap kele jatqanqandyǵyna toqtaldy.
Dóńgelek ústel barysynda Qazaqstan men Mońǵolııa tarapynan qatysqan sarapshylar men qoǵam qaıratkerleri, ǵalymdar men saıasattanýshylar eki el arasyndaǵy qatynastardyń odan ári damý joldaryn talqylady.
Mońǵolııanyń Qazaqstandaǵy tuńǵysh Elshisi bolǵan B. Bıambajav qazaq-mońǵol qatynastary memleketaralyq ózara is-qımyldyń sapaly jańa deńgeıine shyǵatyndyǵyna senim bildirip, Qazaqstanda qyzmet etken jyldaryn jyly sezimmen eske aldy.
Sondaı-aq Energetıka agenttiginiń burynǵy tóraǵasy A.Tileıhan Baıan-О́lgeıdiń damý strategııasy týraly baıandady. Bul rette bilim salasy, densaýlyq saqtaý, aımaqtaǵy jumyssyzdyq, sonymen qatar basshylardy daıyndaý júıesi, jastar saıasaty týraly keńinen tarata aıtty.
Qazaqstannan kelgen depýtattar óz kezeginde eki el Parlament dostyq tobynyń kún tártibindegi máselerdi sheshýge kúsh jumsaý kerektigin atap ótti. Osy rette Baıan-О́lgeı aımaǵymen tikeleı reıs ashý jáne Qazaqstanǵa jaqyn aımaqtarda Qazaqstannyń konsýldyǵyn ashý pysyqtalyp jatqanyn tilge tıek etti. Sondaı-aq halyq qalaýlylary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti usynǵan «Kúshti Prezıdent, yqpaldy Parlament, esep beretin Úkimet» qaǵıdasy sheńberindegi reformalarǵa toqtaldy.
«Elde jasalyp jatqan reformalar nátıjesinde bıyl Parlamentke 6 saıası partııa kirdi», dep atap ótti QR Parlament Májilisiniń depýtaty Ýnzıla Shapaq.
Sonymen qatar dóńgelek ústel barysynda Qazaqstan dıplomatııasynyń ardageri Saılaý Batyrsha-uly, tarıh ǵylymdarynyń professory Abdýlvahap Qara, Mońǵolııa-Qazaqstan parlamentaralyq dostyq tobynyń teń tóraǵasy Q. Bedelhan, «Prezıdent jáne halyq» gazetiniń bas redaktory M. Toqashbaı, Mońǵolııa Memlekettik Uly Hýralynyń múshesi G.Amartývshın t.b. tulǵalar da sóz sóılep, óz usynys-pikirlerin ortaǵa saldy.
«Otandastar qorynyń» «Uly Dala» jobasy aıasynda jaryq kórgen alǵashqy kitabynyń tusaýkeseri
Quryltaı aıasyndaǵy jumys sapary ary qaraı Mońǵol Ulttyq ýnıversıtetindejalǵasty. Sol kúniosy bilim ordasynda Mońǵolııanyń halyq jazýshysy, tarıhshy, dramatýrg, qoǵam qaıratkeri Sultan Táýkeıdiń «Otandastar qory» uıymdastyrýymen, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy jáne Sun kompanııasynyń qoldaýymen «Uly Dala» aıdarymen shyqqan «Seńgir taýlar» atty romanynyń tusaýkeseri ótti. Sóz alǵan Qor basshysy A.Saparbekuly «Uly Dala» aıdary jobasy týraly keńinen baıandady. Onyń aıtýynsha, bul joba sheteldegi qandastardyń shyǵarmashylyǵyn Qazaqstan oqyrmandaryna tanystyrýdy kózdeıdi. Kitap avtory Sultan Taýkeı bul kitapty qazaqtardyń Mońǵolııadaǵy turmys-tirshiligi men tarıhyn mońǵol oqyrmandary túsiný úshin mońǵol tilinde jazǵanyn aıtty.
Sóz sońynda avtor Otandastar qoryna óz alǵysyn bildirip, Qor jumysyna sáttilik tiledi.
Tusaýkeser barysynda Abzal Saparbekuly Sultan Táýkeıge Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi kýáligin tapsyrdy.
Mońǵolııa Parlamentiniń Tóraǵasy Trans-Altaı dıalog platformasyn qurýdy usyndy
Sol kúni Mońǵolııa qazaqtarynyń kishi quryltaıy aıasynda «Otandastar qory»bastaǵan Qazaqstan delegasııasy Ulan-Batyrda Memlekettik Uly Hýralynyń (Parlament) Tóraǵasy G.Zandanshatarmen kezdesti.
Kezdesýde qazaq-mońǵol qatynastary, onyń ishinde mádenı-gýmanıtarlyq máseleler tóńireginde pikir almasyldy.
Memlekettik Uly Hýraldyń Tóraǵasy G.Zandanshatar Qazaqstan jáne qazaq halqyna degen shynaıy izgi tilegin aıtyp, eki jaqty baılanystardy damytý boıynsha óz oıymen bólisti. Sonymen qatar Tóraǵa qazaq-mońǵol halyqtary Uly kóshpendilerdiń muragerleri retinde ortaq baı rýhanı qundylyqtarǵa ıe ekendigi tóńireginde oı qozǵady.
Qor prezıdenti Abzal Saparbekuly tóraǵaǵa qabyldaýy úshin alǵysyn bildirip, Qoǵamnyń qyzmeti, kishi Quryltaı aıasynda ótetin is-sharalar týraly aqparat berdi. Sonymen qatar, A.Saparbekuly mońǵol halqyna jáne úkimetine Mońǵolııada turyp jatqan qandastarymyzǵa degen qamqorlyq pen qoldaýy úshin rızashylyǵyn bildirdi.
Kezdesý barysynda eki el Parlament depýtattary da óz oılarymen bólisip, parlamentaralyq baılanys baýyrlas elderimizdiń jan-jaqty yntymaqtastyǵyn nyǵaıtýda mańyzdy oryn alatynyn aıtty.
Kezdesýde Parlament tóraǵasy Trans-Altaı dıalog platformasy aıasynda tarıh, arhelogııa, ádebıet pen ǵylym salasynda yntymaqtastyqtyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Osy rette, Tóraǵa delegasııa quramyndaǵy qazaq jazýshylaryn Mońǵolııada dástúrli túrde ótetin ádebıetshiler forýmyna shaqyrdy.
Baıan-О́lgııdegi baıandy sharalar
Budan ári Mońǵolııada ótip jatqan kishi Quryltaı qazaqtar shoǵyrlana qonystanǵan Baıan-О́lgıı aımaǵynda jalǵasty.
Búgin Baıan-О́lgıı aımaǵynda Tuǵryl-Han beıresmı uıymynyń bastamasymen bıznes forým ótti. Osyndaı Forým osymen 4-ret uıymdastyrylýda. Budan buryn Astana qalasynda bastaý alyp, Kólsaıda, Katon Qaraǵaıda ótken edi.
Is-sharanyń Baıan-О́lgııde jalǵasýynyń basty sebebi – forým qatysýshylyrynyń deni Mońǵolııadan Qazaqstanǵa kelip óz kásibin ashqan azamattar. Atap aıtsaq, atalǵan iskerlik jıynǵa Qazaqsannan 60-tan asa kásipker, Baıan-О́lgıı aımaǵynan eń ataqty 50 kásipker, sonymen qatar Eýropadan da qandas kásipkerlerimiz arnaıy kelip qatysty.
Sonymen qatar Kishi quryltaı aıasyndaǵy sharaǵa Qazaqstannan kelgen delegasııa músheleri, Qazaqstan Respýblıkasy Senatynyń depýtaty Ǵalıasqar Sarybaev pen Májilis depýtaty Bolat Kerimbek te qatysyp, memleketter arasyndaǵy zańdyq turǵydaǵy keıbir kedergilerdiń rettelý qajettiligin aıtty.
«Bıznes forýmnyń negizgi maqsaty – eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanysty nyǵaıtyp, saýda-sattyqty,ımport eksport damytý», dedi forým tóraǵasy, kásipker Murat Dákeıuly.
Osymen 4 ret ótip jatqan forýmnyń aıasynda «Arqadan Altaıǵa» atty kásipkerler birlestigi de qurylǵan.
Eńbektiń elenýi – alǵys pen marapat
Osy oraıda, qazaq-mońǵol qarym-qatynastarynyń damýyna, halyqtar dostyǵyn nyǵaıtýǵa jáne ulttyq rýhanııatqa qosqan úlesi úshin birqatar qazaq-mońǵol qaıratkeleri marapattaldy.
Atap aıtqanda, Mońǵolııanyń Uly Memlekettik Hýralynyń depýtaty, mońǵol-qazaq parlamenttik dostyq tobynyń teń tóraǵasy – Bádelhan Qabdyislámuly «Dostyq» ordenine, Mońǵolııa Uly Memlekettik Hýralynyń burynǵy depýtaty, saıasatker, ult janashyry – Tileıhan Álmálikuly jáne Mońǵolııanyń Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri, ǵalym, PhD doktory – Zýlfıkar Sarqytuly «Shapaǵat» medaline ıe boldy.
Al Mońǵolııa Uly Memlekettik Hýralynyń múshesi, «Baıan-О́lgııdiń Ulan-Batyr qalasyndaǵy Jerlester alqasy» úkimettik emes uıymynyń tóraǵasy– Áýbákir Tileýhanuly; Mońǵolııa Uly Memlekettik Hýralynyń depýtaty– Beısen Bulanuly; Mońǵolııanyń halyq dárigeri, qazaq tiliniń janashyry– Asaı Rámishuly;Medısına ǵylymdarynyń doktory, professor, ataqty neırohırýrg, Mońǵolııanyń halyq dárigeri – Nota Ánýaruly; «Arýlar» áıelder odaǵynyń tóraıymy – Aınagúl Saraıqyzy; aqyn, aýdarmashy, Mońǵolııadaǵy qazaq jastaryn qoldaýshy– Baıyt Qabanuly; «Alash Mońǵolııa» beıresmı uıymynyń tóraǵasy, Ulan-Batyr qalasynda dombyra úıirmesin uıymdastyrýshy – Orazbek Seıtahmetuly;Mońǵolııadaǵy Musylman qoǵamynyń tóraǵasy, Mońǵolııa Prezıdentiniń janyndaǵy Dinı keńes múshesi jáne Mońǵolııadaǵy qazaq jastaryn Qazaqstannyń joǵary oqý oryndaryna túsýine turaqty qolǵabys kórsetýshi – Batyrbek Hadysuly Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Tós belgisimen jáne Alǵys hatymen marapattaldy.
Eske sala keteıik, Mońǵolııanyń Ulan-Batyr, Hobda, Baıan-О́lgeı aımaqtarynda ótip jatqan Quryltaı budan ári kitap tusaýkeserleri, eskertkish pen kóshe ashý, kishi Quryltaı otyrysy jáne Qaraǵandy qalasyndaǵy Táttimbet atyndaǵy konservatorııa orkestriniń konserti sekildi sharalarǵa ulasady.