Túrkistan qalasynda ótken II Ulttyq quryltaıda eńbek adamyn nasıhattaý týraly jaqsy oı kóp aıtyldy. Memleket basshysy Q.Toqaevtyń ózi: «Biz eńbek adamynyń mártebesin kóterýge basa mán beremiz. Elimizde túrli salanyń kásibı merekesi bar. Kóbinese mundaı meıramdar nazardan tys qalyp jatady. Meniń oıymsha, «Eńbek kúnine» oraı eń úzdik mamandardy memlekettik deńgeıde ulyqtaǵan jón. Bul qadam qoǵamda eńbek kýltin ornyqtyrýǵa jol ashady», dep aıryqsha atap ótti. Osy turǵyda kúni keshe, keńestik kezeńde alys aýyl-aımaqtarda jumys kórigin qyzdyrǵan beınetkesh ata-babalarymyzdyń, áke-aǵalarymyzdyń ónegeli ómir jolyn, taǵylymdy tirligin búgingi óskeleń urpaqqa úlgi tutýdyń da mán-mańyzy erekshe.
Búgin biz sol sanattaǵy ardagerler – eren eńbegimen el qurmetine bólengen, esimderi ańyzǵa aınalǵan ákeli-balaly dańǵaıyr dıqandar týraly az-kem áńgime etpekpiz.
Qyzylorda óńirinde, onyń ishinde aq kúrishti aımaq Shıeli, Jańaqorǵan óńirinde ordendi ozattar Úrpek Jansarıev pen Muhamedjan Úrpekovti bilmeıtin jan joq. Úrpek aqsaqal ótken ǵasyrdyń basynda, 1902 jyly týǵan. Jastyq jyldary el ómirindegi túrli tóńkeriske tuspa-tus kelip, sharyqtaı shyńdalyp, eńbekpen etene ósken azamat egis tanabynda tynbaı ter tókti. Árdaıym úzdik eńbekshiler qatarynan kórinip, kele-kele maıtalman maman atandy. Eren eńbegi laıyqty baǵalanyp, keýdesi orden-medalǵa toldy. Jetken jetistikteri qanshalyqty mol, zor bolsa, bolmysy sondaı qarapaıym edi.
Barlyq kúsh maıdan úshin jumsalǵan surapyl soǵys jyldary Ybyraı Jaqaev, Uldar Dáýisheva, Maman Qaldybaev, Kım Man Sam syndy aımaqta kúrish daqylyn ósirýdiń negizin qalaǵan dıqandardyń qatarynda boldy. Qyzylorda oblysynan maıdanǵa 60 tonna kúrish salysy jóneltilgende Ú.Jansarıev bul bataly sharaǵa da belsene atsalysty. Kúrishtiń ár gektarynan 80 sentnerden ónim aldy. Tolaıym tabysy úshin Eńbek Qyzyl Tý ordenine ıe boldy. Esimi QazKSR-niń «Altyn qurmet kitabyna» jazylyp, QazKSR Joǵarǵy Keńesiniń «Qurmet gramotasymen» marapattaldy.
Adam – urpaǵymen máńgilik. Úrpek atadan 2 ul, 5 qyz ósip-óngen. Solardyń arasynan áke jolyn qýyp, atakásippen myqtap aınalysqany uly Muhamedjan Úrpekov boldy. Atyrapqa aty málim dańǵaıyr dıqannyń otbasynda dúnıege kelgen, qaınaǵan eńbek ordasynda ósip jetilgen Muhamedjan da ómirlik mamandyq retinde aýyl sharýashylyǵy salasyn tańdady.
Ol orta mektepti bitirgen 1963 jyl Shıeli aýdany men kórshi Jańaqorǵan aýdany qaıta qosylyp, sharýashylyqta qyzý tirlik qaınap jatqan qarbalas kezeń edi. Muhamedjan jasy kelgen áke-sheshesine alańdady. Úrpek aqsaqaldyń zeınetke shyǵýy da sol ýaqytqa dóp keldi. Sodan soń jas jigit kóp oılanbastan Qyzylorda qalasyndaǵy eki aılyq mehanızatorlyq kýrsty bitirip, aýylyna oraldy da, traktor rýline otyrdy. Onyń bul qadamyna áke-sheshesimen qosa sol kezdegi kolhozdyń basqarma tóraǵasy Ánsary Ábdihalyqov ta erekshe qýandy. Aýylda jumys qoly jetispeıdi. Ásirese mehanızator taptyrmaıtyn zárý mamandyq edi.
– Aýylda qalǵanyń qandaı jaqsy boldy. Sen tekti, eńbekker tuqymnansyń. Ákeń Úrpek Jansarıev – qolynan ketpeni túspegen dıqan. Búkil ǵumyryn kúrish daqylyn ósirýge arnady. Qazir mine, zeınet demalysyna shyqty. Áke jolyn kim jalǵastyrý kerek? Árıne, sen, dedi tóraǵa arqasynan qaǵyp. – Qadamyń qutty, eńbegiń jemisti bolsyn!
Al ákesiniń bergen batasy: «Ulym, temir tulpardy tańdaǵan ekensiń, talabyńa nur jaýsyn! Qataryńnyń aldy bol!»
Jalpy, 70-jyldar Shıeli óńirinde erekshe ekpindi kezeń edi. Aýdan negizinen aýyl sharýashylyǵymen aınalysqandyqtan, eginshilikke, mal basyn óz tóli esebinen kóbeıtýge erekshe mán berildi. Aýdan jeke otaý quryp, shańyraq kótergende barlyǵy 6,5 gektar egistik jeri bolǵan edi. Onyń 1 900 gektaryna kúrish egiletin. Al 70-jyldary tek kúrish egisiniń kólemi 7 600 gektarǵa jetkizildi. Aýdan kolhoz-sovhozdarynda 569 traktor, 196 kombaın, 180 avtomashına jumys istedi. 1969 jyly aýdan boıynsha, ár gektardan 39 sentnerden kúrish salysy óndirilse, 1970 jyly kúrish óndirý 207 myń sentnerge jetti. Jyl ótken saıyn kólemi ulǵaıtylyp, 1970-1975 jyldary ár gektar kúrishten 39-40 sentnerden ónim óndirý turaqty kórsetkishke aınaldy.
1971 jyly aýdannyń júzden astam eńbek ozaty túrli memlekettik joǵary nagradaǵa ıe boldy. Derekterge júginsek, 1 adam Lenın, 49 adam Eńbek Qyzyl Tý, 33 adam «Qurmet belgisi» ordenimen marapattalypty. Birqatar eńbekker tósine jarqyratyp medal taqty.
Ol kezde búgingi Nartaı aýyly «Úlgili», «Eńbekshi» jáne «Jıdeliaryq» (Jıdeli) degen úsh eldi mekennen quralǵan «Kommýnızm» kolhozy dep atalatyn. Úsh bólimshe úsh óndiristik brıgadaǵa biriktirildi. Egis kólemi 1 myń gektardan 3 myń gektarǵa deıin artty. Onyń 2,5 myń gektaryna tek qana kúrish egildi. Bıdaı, júgeri sııaqty daqyldar da ósirildi. Eńbek eselense, ónimdilik artatynyna, ónim kóbeıse, ál-aýqat jaqsaratynyna eńbekkerlerdiń senimi bekidi. Aýyl azamattary sharýashylyqtyń egistik alqabyn aıdaý, tuqym sebý, egin orý men jınaý jumystaryn uıymshyldyqpen atqara bildi. Kolhozda dıqan-mehanızatorlardyń birneshe býyny qalyptasty. Egis kólemi, ónim mólsheri ulǵaıa tústi. Osy ıgilikti istiń basy-qasynda birde traktor rýlinde otyryp jer jyrtyp, birde kombaın shtýrvalyna otyryp astyq oryp nemese dán bastyryp M.Úrpekov te júrdi. 1971 jyly joǵaryda atalǵan ozattar qatarynda «Qurmet belgisi» ordenimen marapattaldy. 25 jastaǵy jigit úshin bul úlken jetistik edi. Oblystyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy Isataı Ábdikárimov atalǵan nagradany ozat eńbekkerdiń tósine óz qolymen qadap turyp: «Eńseń bıik, keýdeń keń, qolyń salaly, qaýqarly eken. «Jas kelse, iske!» degen ǵoı, aldyńda áli talaı marapat kútip tur, áreketiń berekeli bolsyn», dedi. Bul ystyq yqylas onyń eseli eńbekke degen qushtarlyǵyn kúsheıte tústi.
1974 jyly aýdannyń bir top aýylsharýashylyq qyzmetkeri memlekettik arnaıy joldamamen Mysyrdyń Kaır, Aleksandrııa qalalaryna sapar shekti. Tańdaýly eńbekkerler qatarynda Muhamedjan da bar edi. Sol jyly Búkilodaqtyq aýylsharýashylyq jetistikteri kórmesiniń kúmis medalin ıelendi. Uzaq jyldar boıy aýyl sharýashylyǵy salasynda taban aýdarmaı eńbek etip, el dáýletiniń artýyna esepsiz úles qosqan óz isiniń has sheberi 1984 jyly keńes ókimetiniń joǵary nagradalarynyń biri – Eńbek Qyzyl Tý ordenine qol jetkizdi. Bul jolǵy nagradanyń kóńil tolqytatyndaı, júrek tebirentetindeı erekshe jón-josyǵy bar edi. О́ıtkeni kezinde ákesi alǵan ordenge araǵa qyryq jylǵa jýyq ýaqyt salyp, balasy da ıe boldy.
Jalpy, dańqty jerlesterin aýyldastary da eshqashan esten shyǵarǵan emes, árdaıym qurmet kórsetip otyrady. 2001 jyly Nartaı aýyly aqsaqaldar keńesi jáne aýyl ákiminiń usynysy Shıeli aýdandyq máslıhaty tarapynan qoldaý taýyp, tyl jáne eńbek ardageri, Eńbek Qyzyl Tý ordeniniń ıegeri Jansarıev Úrpekke Nartaı aýylynan kóshe berildi.
2022 jyl aýyl ákimi Ǵalymjan Shaıyquly Yhanovtyń bastamasymen Ú.Jansarıev atyndaǵy kóshege abattandyrý jumystary júrgizilip, keń jolaqty asfalt jol tóseldi, jaǵalaı jaryq shamdary ornatyldy.
«Eńbek – erlikke jetkizer, erlik – eldikke jetkizer» degen. Sandaǵan jyldar torabynda altynmen kómkerilgen alqapta úzdiksiz eńbek kórigin qyzdyryp, qambaǵa tonnalap astyq quıǵan, áke dástúrin sátimen jalǵastyrǵan, jetpis atty jeldi bıikke kóterilgenshe temir tulpar tizginin berik ustaǵan jasampaz jan, atpal azamat, alǵadaı aǵa Muhamedjan Úrpekov bolsa, búginde qurmetti eńbek demalysynda. Kóp jylǵy qyzmetiniń jemisin tergen máýeli báıterekteı, aýyl-aımaq, bala-shaǵasynyń ortasynda baqýatty tirshilik keship jatyr. Júrgen jerinde syıly, qurmetti, bedeldi. Tókken ter, shekken beınetiniń nátıjesin kórgenine shúkirshilik etip, ishteı táýbe aıtyp otyrady.