• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qoǵam 21 Shilde, 2023

Jasyl qorǵa – keshendi kózqaras

295 ret
kórsetildi

Jaıqalǵan jasyl jelek – Almatynyń ajary. Alaıda shahardaǵy 84 myńnan asa aǵash apatty jaǵdaıda tur. Alataý baýra­ıynda ornalasqan arý qalanyń ara-tura tosyn minez tanytyp turatyn surapyl daýyly talaı tal-terekti qoparyp, adam ólimi tirkelgen jaǵdaılar az bolǵan joq. Shahardaǵy keıbir aǵashtardyń jasy – ǵasyrdan da uzaq.

Kári aǵashtardy kezeń-kezeńi­men kesip, olardyń ornyn jas kóshettermen toltyrý maqsatynda bes jyldyq baǵdarlama qabyl­dan­ǵan. О́tken jyly 5 myń apatty­ aǵash kesilip, onyń ornyna 50 myń­ kóshet egilipti. Jasyl ekonomı­ka­ basqarmasyndaǵylar apatty jaǵdaıdy boldyrmas úshin bul baǵyttaǵy jumystardy jal­ǵas­ty­ra bermek.

– Jospar boıynsha bıyl 16 925 apatty aǵash kesilip, onyń­ ornyna 160 myńnan asa kóshet egiledi. Kári jáne qýraǵan aǵashtar – zııan­kes­terdiń oshaǵy. Egilgen árbir aǵash qalanyń jasyl ekpeleriniń biryń­ǵaı tizilimine engiziledi. Qala­­lyq jasyl keńistik tizimi júıesi negizinde aǵashtardyń túr­leri, túr quramy, aýmaq kólemi, jaǵ­daıy jáne ornalasýy týraly derek­ter únemi jańaryp otyrady. Keıingi jyldary aǵashtarǵa zııan keltiretin ınvazısııalyq zııan­kester beleń alǵan. Osyǵan oraı aǵashtar men butalardy qorǵaý jáne jaqsartý sharalary qabyl­dandy. Kógaldardy zııankes­ter­den­ qorǵaý úshin bıologııalyq ónim­der kesheni jáne feromon tuzaq­ta­rynyń bıologııalyq agentteri qol­danylyp keledi. Júrgizilgen jumys­tardyń nátıjesinde jasyl jelek­terdiń zaqymdaný deńgeıi 70-85%-dan 30-35%-ǵa deıin tómendep, keı jerlerde ornalasý aýmaǵyna baılanysty aýrýdyń izi de qalmaǵan, – deıdi Almaty qalasy ekolo­gııa jáne qorshaǵan orta bas­qar­masynyń bólim basshysy Nurlan Quttybaev.

Aǵashtyń apattylyǵyn anyq­taý­ǵa ınstı­týttardyń ǵylymı qyz­met­kerleri, qala tur­ǵyndary tar­tylyp, muqııat taldaý jasalady. О́ıtkeni qýraǵan aǵashtar ǵana apatty jaǵdaıda emes. Ishki ózegi zaqymdanǵan aǵashty kózben anyq­taý tipten qıyn. Qazaq ósim­dik qorǵaý ǴZI dekoratıvti ósim­dik­terdi bıologııalyq qorǵaý bóli­miniń meńgerýshisi Nurjan Muha­madıevtiń aıtýynsha, bul úshin arnaıy qurylǵy bar. Onyń kóme­gi­men siz aǵashtyń dińin burǵylap, shirik­tiń bar-joǵyn bile alasyz.

– Bizdiń qaladaǵy kóptegen aǵash eski, son­dyq­tan jasyl qordy únemi jańartyp otyrý qa­jet. Arnaıy burǵylaýdan keıin biz aǵash­tan bak­te­rıo­logııalyq egis alyp, zertteýden keıin qory­tyndy shyǵa­ramyz. Ár jyly shama­men­ 200-300­ jasyl jelekti tekseremiz. Jyl saıyn apat­ty aǵashtar sany artyp otyrady. Olar­dyń­­ ornyn tol­tyryp otyrý mańyzdy, – deıdi ǵalym.

Qazirgi ýaqytta Almaty qala­synyń aýma­ǵynda apatty aǵash­tar­dy kesýge 35-ten asa tehnıka men 180 maman jumylǵan. Ju­mys­­tar jasyl jelekterdi kútip ustaý talaptaryn saqtaı otyryp júrgizilmek. Jaqyn mańdaǵy úıler­diń turǵyndaryna jasyl jelekterdi kesýdiń bastalǵany týraly aldyn ala habarlanady. Oǵan deıin arnaıy belgiler ornatylyp, aýmaqtar qorshalady.