Kómirdi erte qamdańyz

Kompanııa basshylyǵy qolǵa alynyp jatqan bul sharalar kómirdiń tapshylyǵy men maýsym kezinde týyndaıtyn dúr­be­leń­di joıady dep málimdep otyr. Byltyr «Shubarkól kó­mi­rine» kezek kútken júk kóliginiń sany 400-ge jetip jyǵylyp, olar úsh táýlik boıy sonda túnegen bolatyn. Bul bastama – sondaı keleńsizdiktiń bolmaýyna kepil.

Qaraǵandy oblysyna kómir 1 shahta 8 razrezden keledi. Oblysta kómir saýdalaıtyn 52 oryn bar. Olardyń orna­lasqan mekeni týraly oblys ákiminiń saı­tynan bilýge bolady.

Jergilikti bılik kómir jet­kilikti ekenin aıtady. Degen­men kúzde kezek kútip, qarbalasqa tap bolmas úshin ha­lyq­qa erte qam­danýdy usynyp otyr. Qa­zaqstan boıynsha byltyr, 2022 jyly 113,9 mln tonna kómir ón­dirildi. Bıyl alty aıda qazylǵan kómir kólemi – 54,6 mln tonna. Elimiz bo­ıynsha halyq 9,3 mln tonna kómir tutynsa, búginde sonyń 3,3 mln tonnasy aımaqtarǵa jet­kizildi.

– Qaraǵandy oblysyndaǵy suranys – 1 mln 100 myń tonna. Kómirdi negizgi jet­kizýshi – «Shubarkól kómir» AQ, «Ja­lyn» razrezderi. Mınstrlik ta­rapynan júıeli sharalar qa­byl­dandy. Respýblıka kó­le­minde avtokólikpen kómir eksporttaýǵa ruqsat joq. Qa­zirgi tańda kómirdi tek eksportqa kó­mir ón­dirý­shiler ǵana shyǵara alady. Bul oraıda Úkimettiń qaý­lysy ázirlenýde. Ondaǵy maqsat – deldaldardy joıý, – deıdi Indýstrııa jáne ınfra­qu­rylymdyq damý mınıstr­ligi Indýstrııalyq damý komıtetiniń tóra­ǵasy Azamat Panbaev.

Qaraǵandy qalasy ákiminiń orynbasary Abzal Rahymbaev óńirlik ope­ra­tor­larǵa tıisti usy­nymdar joldanǵanyn aıtady. Onda kómir ba­ǵasy, qory, jet­kizilý máseleleri naq­tylan­ǵan. Onyń málimdeýinshe, Qa­ra­­ǵandy qalasy bo­ıyn­sha 20 ope­rator bar. Jergilikti «Rapıd», «Exim Artis» JShS ken oryn­da­ry da tikeleı satýdy jos­par­laǵan.

Oblys basshylyǵy turǵyn­dardy qystyń qamyn jaz oılap, kómirdi erterek satyp alýǵa shaqyrady. Bul – qys tús­­kende kómir satatyn oryn­dar­daǵy uzyn-sonar kezek pen qar­ba­las­ty boldyrmaý úshin kerek.

Qaraǵandy nan kombına­ty­nyń irge­sindegi «Krylov» saýda núktesinde 30 myń tonnaǵa jýyq kómir bar. Shah­talardan otyn tasyp jatqan júk vagon­da­rynyń jumysy kestege saı, esh ke­der­gisiz júrip jatyr. Biraq qaqpa aldynda júk kólikteriniń kezegi joq.

– Bul – kómir áli satylymǵa shyq­paı jatyr degen sóz emes. Tek, jurt áli beıqam. Kóbi qar jaýyp, qazan ur­ǵanda ǵana qımyldaıdy, – deıdi saýda núk­te­siniń dırektory Vladımır Krylov.

Prıshahtınskiniń túbindegi «Arman­dar oryndalady» dep atalatyn saýda núktesindegi kómir mólsheri 15 myń tonnadan asady. Qamdaný sharalary qalypty jaǵdaıda ótip jatyr. Munda da monshaqtaı tizilgen júk kólikteri joq. Ázirge tym-tyrys.

– Sondyqtan bıyl óńirde qatty otyn jetkilikti deýge tolyqtaı negiz bar. Aı saıyn qajetti mólsher jetkizilýde. Osaka­rovka men Jaryq stansasynda qosymsha núkteler ashyldy. Qazaqstan boıynsha kómirdiń eń tómengi baǵasy bizdiń oblysta eken. Máselen, suranys­qa ıe «Shubarkól» kómiriniń tonnasy óńirde – 13 400 teńge. Sapaǵa da ba­qy­laý ornatylǵan. Eger satyp alǵan otynyńyz sapasyz bolsa, tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý departamentine birden júginý kerek, – deıdi oblystyq ónerkásip jáne ın­dýs­trııalyq-ınnovasııalyq da­mý basqarmasynyń basshysy Daryn Bulqaıyr.

Joǵaryda atap ótkenimizdeı, «Shu­bar­kól kómir» AQ bas dırektory Sergeı Kım kásiporyn aýmaǵynan kó­mirdi óz betinshe alyp ketýge tyıym salyn­ǵa­nyn resmı habarlady. Maqsaty, atap ótkenimizdeı, kómirdiń el arasynda qatqa aınalýyn joıý.

– 2023 jyly bırjalyq saýda-sattyq qorytyndysynda kommýnaldyq-tur­mys­tyq kó­mirdi kóterme satyp alýshy retinde «Kómir garant» JShS anyq­tal­dy. Kompanııa tórt otyn pýnktin qurý týraly she­shim qabyldady: ekeýi – Uly­taý oblysynda, bireýi – Qos­ta­naı oblysynda jáne bireýi – Qaraǵandy oblysynyń Osaka­rov­ka kentinde. Osy otyn bazalaryna kómir jetkizý temirjol arqyly úzdiksiz júr­giziledi. Sondaı-aq halyqqa kó­mir jet­ki­zetin jaqyn mańdaǵy 9 pýnkt bar, – deıdi «Shubarkól Kómir» AQ bas dırektory Sergeı Kım.

«Shubarkól Kómir» AQ-y 1 qań­­tardan alyp ketý beket­terinde baǵany 13 paıyzǵa ósirgen. Bul baǵa keıingi 5 jylda óspegenin aıtady Sergeı Kım. «Shubarkól» alańynda suranys kúsheıgende byltyr 400-ge jýyq kólik úsh táýliktep kezekte turǵany málim. Osylaısha, tıimsiz deldaldar kommýnaldyq-turmystyq taskómirdiń basym bóligin eskporttap, tapshylyq týyndaýyna sebepshi bolǵan. Komıtet tóraǵasy Azamat Pan­baevtyń aıtýynsha, endi kómir syrtqa temirjolmen ǵana tasymaldanady. Byltyr Túr­kistan, Jambyl, Soltústik Qazaq­stan, Qy­zylorda oblys­taryna avtokólikpen kómir ta­symaldanǵan. Al taldaýlar ol kómirdiń Jambyl oblysy ar­qyly Qyrǵyzstanǵa, Túr­kis­­tan oblysynan О́zbek­stanǵa ótip ketkenin kórsetipti. Sonda О́zbekstanǵa 30 paıyzǵa, Qyr­ǵyz­stanǵa 20 paıyzǵa kómir eksporty ulǵaıǵan eken. Osy­laı­sha, kásiporyn esebinen orta­daǵy deldaldar qal­ta­laryn qam­pıt­qan. Endi mundaıǵa jol joq.

Burynǵysha razrezdiń ma­ńaıyndaǵy 100 shaqyrymda orna­lasqan aýyl-aımaq­tyń bári tegin kómirmen qamtylady.

 Qasymhan ǴALYM,«Egemen Qazaqstan»