О́zara yntymaqtastyq kórinisi
Ejelden birligi jarasqan qazaq-qyrǵyz halyqtarynyń qarym-qatynasy halyq arasynda «tóskeıde maly, tósekte basy qosylǵan», «qazaq-qyrǵyz bir týǵan» dep erekshe áspetteledi. Atalǵan sóz tirkesteriniń aqıqaty aýyly aralas, qoıy qoralas jatqan kórshi qazaq pen qyrǵyzdyń qyz alysyp, qyz berisýinen de aıqyn kórinedi.
Bıyl 27-30 maýsym kúnderi Bishkekte J.Balasaǵun atyndaǵy Qyrǵyz ulttyq ýnıversıtetiniń Tarıh jáne aımaqtaný ınstıtýty men Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń birlesip uıymdastyrýymen «Qyrǵyz-qazaq halyqtarynyń taǵdyrlas tarıhy jáne bolashaǵy» atty halyqaralyq kongress ótti. Onyń plenarlyq otyrysyn Qyrǵyzstan Joǵarǵy keńesiniń depýtaty Janarbek Aqaev ashyp berdi. Alqaly jıynda sóz alǵan Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń dırektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory professor Zııabek Qabyldınov «Qazaqstan tarıhy» akademııalyq 7 tomdyǵynyń jazylý barysy, qazaq-qyrǵyz tarıhynyń ózekti máseleleri týraly baıandap, ınstıtýt ǵylymı keńesiniń talqylaýynan shyqqan ǵylymı eńbekterdi tartý etti. Sondaı-aq ol J.Balasaǵun atyndaǵy Qyrǵyz ýnıversıtetiniń úzdik stýdentine stıpendııa taǵaıyndady.
Kongress aıasynda «Qazaq-qyrǵyz tarıhynyń jylnamasy» dep atalatyn, eki el ǵalymdarynyń irgeli maqalalary engen jınaq pen Júsip Balasaǵun atyndaǵy ýnıversıtette Sh.Ýálıhanov atyndaǵy kabınettiń tusaýkeseri jasaldy. Sondaı-aq Qyrǵyz ýnıversıtetiniń rektory, Qyrǵyzstan Ǵylym akademııasynyń korrespondent-múshesi, tarıh ǵylymdarynyń doktory professor Tólóbek Abdyrahmanov qazaq-qyrǵyz qarym-qatynastarynyń damýyna shyn júrekten tilektes ekendigin bildire kelip, kongress jumysyna tabys tiledi jáne sóziniń sońynda Sh.Ýálıhanov atyndaǵy ınstıtýttyń dırektory Zııabek Qabyldınovke Qyrǵyz ulttyq ýnıversıtetiniń qurmetti professory ataǵy berilgenin aıtty.
Ǵylym salasyndaǵy yntymaqtastyq eki eldiń mádenı baılanystaryn odan ári bekemdeı túsetini sózsiz.
Nurlybek DOSYMBETOV,
Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa
ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri
ALMATY
Qaharman men batyr – bólek uǵymdar
II dúnıejúzilik soǵys barysynda Qazaqstanda jasaqtalǵan dıvızııa óziniń qorǵanys shebi aýmaǵynda Máskeýge tónip kelgen nemis-fashıst basqynshylarynyń aldyna kese-kóldeneń turyp, birde-bir nemis soldatyn ári qaraı ótkizgen joq. General Ivan Panfılov qolbasshylyq etken áskerı quramnyń sapyndaǵy Baýyrjan Momyshuly Máskeý túbindegi keskilesken urystarda ózin erjúrek jaýynger ǵana emes, taktık jáne strateg komandır retinde de kórsete bildi.
О́kinishke qaraı, sol kezde Baýkeńniń komandır retindegi tapqyrlyǵy men batyrlyǵy laıyqty deńgeıde baǵalanǵan joq. Oǵan atamyzdyń birbetkeı, bet-júzge qaramaıtyn tik minezi men teginiń taza qazaqsha reńkte erekshelenip turýy sebep retinde kóldeneń tartylyp júr jáne munyń shyndyqtan asa alshaq paıym emes ekeni de anyq. О́ıtkeni ózderin ózgelerden tym joǵary qoıatyn keıbir toptarǵa «men – qazaqpyn» dep erekshelenip turý asa unaı qoımaǵany aıdan anyq.
Endi aıtaıyn degen negizgi máseleme kóshsem, búginde Baýkeńe teledıdarda, radıohabarlarda «Halyq qaharmany» dep aıdar taǵatyn sátter kezdesip qalyp júr. Oǵan ózim birneshe márte kýá boldym. Ol kisi qaıtys bolǵannan keıin kesh te bolsa ádilettilik saltanat quryp, KSRO ydyrardan bir-eki jyl buryn Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berilgeni belgili. Al «Halyq qaharmany» ataǵy berilgen joq. Bul sózimizdi óziniń bir áńgimesinde kelini Zeınep Ahmetovanyń: «Atamnyń ondaı ataǵy joq, bolsa marapaty úıde turmaı ma?» dep rastaǵany dálel. Bul jerde biz atalǵan ataqty atamyzǵa artyq kórip otyrǵan joqpyz. Bizdiki ár nárse týra óziniń atymen atalsyn degen oń nıet qana.
Erǵazy NURJANOV
Aqmola oblysy,
Jarqaıyń aýdany
Maqsatymyz – balalarǵa qyzmet etý
Bıyl Jitiqara Balalar shyǵarmashylyq úıi óziniń 55 jyldyq mereıtoıyn atap ótedi. Bul úı kóptegen adamnyń ómir jolyna durys baǵyt-baǵdar bere aldy jáne áli de bere bermek. Búginde BShÚ-degi alty baǵyt boıynsha tálim-tárbıe beretin úıirmelerge 7 jastan 18 jasqa deıingi 830 oqýshy qatysyp júr. Bul – sándik-qoldanbaly, kórkem-estetıkalyq, tehnıkalyq, áleýmettik-pedagogıkalyq, týrıstik jáne sporttyq baǵyttar bolyp bólinedi.
BShÚ qurylǵaly munda «Avıamodeldeý» stýdııasy jemisti jumys isteıdi. Onyń turaqty jetekshisi – Vıktor Loı. Sándik-qoldanbaly shyǵarmashylyqpen aınalysatyn balalar sany da aıtarlyqtaı kóp. Bul úıirmeniń jetekshisi – Natalıa Vall. Ulbosyn Qaıyrlap, Tatıana Golýbeva, Elena Bajal, Vıktorııa Jıgaılova, Tatıana Chıcherına jetekshilik etetin stýdııalardyń qyzmeti de balalardyń tabıǵı beıimdiligin anyqtaý men shyǵarmashylyq áleýetin damytýda úlken ról atqaryp keledi. Jyl saıyn oqýshylar pedagogtermen birge oblystyq jáne respýblıkalyq deńgeıdegi konkýrstar men kórmelerge qatysyp, júldeli oryndarǵa ıe bolyp júr.
Jańadan qurylǵan «Etıýd» shyǵarmashylyq ujymy túrli janrdaǵy qoıylymdar – ertegiler, tragıkomedııalar, astarly áńgimeler, mıýzıklder daıyndaıdy. Kórkem jáne estetıkalyq baǵyttaǵy stýdııalarda oqıtyn balalar eńbek úderisinde týyndaıtyn máselelerdi sheshýge, iske shyǵarmashylyqpen qaraýǵa úırenedi. «Daryn» dombyrashylar stýdııasy qatysýshylardyń boıyna ulttyq qundylyqtardyń dánin seýip qana qoımaı, ár balanyń sahnada óz talantyn ashyp kórsetýine múmkindik týǵyzyp otyr. BShÚ sondaı-aq urpaqtar sabaqtastyǵyna, ata-analardy oqý-tárbıe úderisterine tartýǵa erekshe mán beredi. О́ıtkeni otbasy balany damytý men tárbıeleýdiń negizi sanalady.
Qoryta aıtqanda, Balalar shyǵarmashylyq úıiniń jergilikti oqýshylar ómirinde alatyn orny aıtarlyqtaı joǵary.
Elena KOLIаDINA,
Balalar shyǵarmashylyq úıiniń dırektory
Qostanaı oblysy,
Jitiqara aýdany