Qazir el medısınasy qalt-qult etip tur. Qaltalylar shetel asyp emdelse, qarapaıym jurt kórshi elderden shıpa izdep júr. О́ńir-óńirde bilikti dárigerdiń jetispeıtini – ashy shyndyq. Máselen, Jetisýda 365 dárigerdiń shtaty bos tur, odan bólek, 226 orta medısına qyzmetkeri aýadaı qajet. Taldyqorǵannyń ózinde 100-ge jýyq mamannyń orny bos tur.
Jetisý oblysy derbes bolǵaly, dáriger tapshylyǵy tipti qatty baıqala bastady. Búginde óńir kóleminde 1 696 dáriger, 6 740 orta medısına qyzmetkeri jumys isteıdi. Degenmen aýyl-aýyldarda jyl saıyn blokty-modýldi medpýnkter salynǵanymen, onda otyrǵyzatyn maman tapshy. Al halyq shıpa izdep áli qala kezýmen júr. Turǵyndardyń aıtýynsha, oblysta gostrolog, gemotolog, vırýsolog, ınfeksıolog, neırohırýrg, endokrınolog, epeleptolog, nevrolog, gostroenterolog sekildi mamandar tapshy, tipti joq desek te bolady. Sol mamandarǵa muqtaj ata-analar on jyldan beri oblys ákimdigine, sala basshylaryna usynys aıtqanymen, másele sheshilmegen.
Búginde atalǵan máseleni sheshý úshin oblys ákimdigi salaǵa naqty qajet 44 mamanǵa turǵyn úı men qatar ústemeaqy tólep óńirde ustap otyr. Áıtse de, bul járdemniń jetkiliksiz ekeni daýsyz. Qazir óńir basshysy Beıbit Isabaev osy problemanyń aldyn alý sharalaryn uıymdastyryp jatyr. «Men basqarma basshylary men orynbasarlaryma tapsyrma berdim. Áleýmettik qoldaýdyń qosymsha sharasy retinde asa tapshy mamandyqtaǵy dárigerlerge 5 mln-ǵa deıin tólem berilý sharasyn qarastyryp jatyrmyz», dedi Beıbit О́ksikbaıuly halyqpen kezdesýde.
2023-2025 jyldary Jetisý oblysynyń densaýlyq saqtaý uıymdaryn medısınalyq tehnıkamen jaraqtandyrý úshin medısınalyq tehnıkany satyp alýǵa 12,1 mlrd teńge kóleminde qarajat kózdelgen. Medısınalyq uıymdardyń jabdyqtar men medısınalyq tehnıkaǵa qajetin jabý úshin aldaǵy 5 jylǵa jaraqtandyrý baǵdarlamasyn bekitý josparlanyp jatyr.
Búginde dárigerlerdi daıarlaýdyń úzdik sapasyn qamtamasyz etý maqsatynda mınıstrlik «Rezıdentter aýylǵa jáne monoqalalarǵa» jobasyn iske asyrady. Jobaǵa 377 rezıdent qatysyp, 241 klınıkalyq tálimgerdi tarta otyryp, 156 klınıkalyq baza jumyldyrylmaq. Baǵdarlama bolashaq dárigerlerdiń aýyldyq densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jumysyna baǵyttalǵan. Jetisý oblysyna saparynda salaǵa jaýapty mınıstr Ajar Ǵınııat óńirdegi medısına salasyn ilgerletýge kúsh salatynyn aıtqan edi.
«2022 jyly oblystyń medısınalyq uıymdaryna 82 dáriger keldi, onyń ishinde 31 maman aýyldyq jerlerge tartyldy. Olardy bekitý úshin aýylda saralanǵan eńbekaqy tóleý jáne turǵyn úı berý túrinde qosymsha áleýmettik qoldaý sharalary qabyldandy.100 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde kóterme járdemaqy, 1 500 aılyq eseptik kórsetkishte turǵyn úı salýǵa nemese satyp alýǵa bıýdjettik kredıt berildi. Bıyl óńirdiń qajettigine sáıkes 59 túlek aldyn ala bólindi, onyń 52-si klınıkalyq beıindegi túlek boldy», dedi A.Ǵınııat.
Dárigerge tapshylyqtyń aldyn alý maqsatynda bıyl mınıstrlik memlekettik bilim berý tapsyrysynyń sheńberinde óńirdiń qajettiligine sáıkes 64 grant bólgen. Tústep ótsek, anestezıologter-reanımatologter – 6, ınfeksıonıster – 1, terapevter – 3, pedıatrlar – 3, akýsher-gınekologter – 7, travmatologter – 7, otbasylyq medısına – 2, hırýrgter – 1. Buǵan qosa jergilikti bıýdjet qarajatynyń esebinen 60 beıindi mamandy daıarlaýǵa qarajat qarastyrylǵan.
Qazir 4 jyljymaly medısınalyq keshen jumys isteıdi. Bıyl 66 myń aýyl turǵyny qamtylǵan, jyl sońyna deıin 120 myń turǵynyn qamtý josparlanýda. Sonymen qatar byltyr aýyl turǵyndary úshin profılaktıkalyq tekserýler engizildi. Oblys aýyldarynyń 7,5 myńnan asa turǵyny tekserilip, 278 adam dınamıkalyq baqylaýǵa alynǵan. Kópshiliginen joǵary qan qysymy, qant dıabeti, búırek patologııasy belgileri anyqtalǵan. Negizgi aýrýlardyń dıagnostıkasyn jaqsartý úshin aýyl turǵyndaryna skrınıngter sanyn 11 túrge deıin ulǵaıtý josparlanǵan.
«Memleket basshysy tapsyrmalarynyń sheńberinde «Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy bekitildi. Ulttyq jobanyń sheńberinde 655 medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek obektisiniń, onyń ishinde Jetisý oblysynda 59 obektiniń, onyń ishinde 2023 jyly 25 obektiniń, 2024 jyly 34 obektiniń qurylysy qamtamasyz etiledi», dedi mınıstr.
Jalpy, Jetisýda medısınada donorlyq transplantasııa, neıroıntervensııa, joǵary tehnologııalyq medısınalyq kómekti damytý mańyzdy. Búginde dárigerler oblysta da búırek, ókpe, baýyr sııaqty aǵzalardy almastyrýǵa kezekte turǵan turǵyndardyń sany jyl sanap kóbeıip bara jatqanyn aıtady. Árıne, bul jaǵdaı – respýblıka kóleminde de qyzyp turǵan túıtkildiń biri. Degenmen transplantasııa resıpıent, donor arqyly óńirde de naýqastardyń sanyn azaıtýǵa bolady.
Máselen, Jetisý oblystyq aýrýhanasynyń dırektory Anarbek Mongolhan oblysta neıroıntervensııa emin damytyp, mıyna qan quıylǵan naýqasqa ýaqytynda jedel kómek kórsetetin kúshke ıe bolsaq deıdi. Osyndaı jaman dertke shaldyqqandardyń sany ósip keledi.
«Medısına salasy damyǵan memlekettermen tájirıbe almasyp, dárigerlerdiń bilimin jetildirý jumystary júrgizilip jatyr. Bul rette oblys ákimi men densaýlyq saqtaý basqarmasy qoldaý kórsetip otyr. Qazir bizge bilikti mamandar aýadaı qajet. Sondyqtan olarǵa barlyq jaǵdaıdy jasaýymyz qajet. Bul, eń aldymen, halyqtyń densaýlyǵyna quıylǵan ınvestısııa bolmaq ári aýrýhana ımıdjin kóterýde basty ról atqarady», deıdi A.Mongolhan.
Onyń aıtýynsha, oblystaǵy densaýlyq salasyndaǵy basty nysan kúrdeli jóndeýdi qajet etedi. Nysanda birneshe jyldan beri tolyqqandy jóndeý jumystary bolmaǵan. Keńes ókimeti tusynda salynǵan ǵımarattyń taǵany myqty bolǵandyqtan ǵana iske jarap tur. Bir qýanyshtysy, bul jaıtpen oblys ákimdigi tanys. Memleket hám jergilikti ákimdik tarapynan barynsha qoldaý kórsetilmek. Eskisin kúrdeli jóndeýden ótkizip, aýrýhananyń joǵary jaǵynan jańa konsýltatıvti-dıagnostıkalyq ǵımarat salý josparlanǵan. Búginde jańa ǵımarattar salýdyń jobalyq-smetalyq qujaty aıaqtalyp qalǵan.
Bul tusta taǵy bir máseleniń sheti shyǵady, bul – jalaqyny jyry. Úlken qaladaǵy tájirıbesi mol mamandar nemese shetelden úzdik bitirip kelgen jas dárigerler Taldyqorǵanǵa kelýge qulyqsyz. Onyń bir sebebi – aılyqtyń azdyǵy bolsa, ekinshisi – áleýmettik kedergiler. Osy rette oblystyq emhananyń materıaldyq-tehnıkalyq jaǵdaıyn zaman talabyna saı jasaý mańyzdy. Bul – syrttan medısına qyzmetkerlerin tartýǵa jol ashatyn taǵy bir amal. Búginde oblystyq densaýlyq basqarmasy mamandardyń bilimin jetildirip, ál-aýqatyn jaqsartýǵa barynsha kúsh salyp jatyr. Biraq, ókinishke qaraı, naqty usynystar áli jasalǵan joq.
– Aldyńǵy jyly 700 mln-ǵa – 4, byltyr 110 mln-ǵa 5 kúrdeli medısınalyq qurylǵy alyndy. Bıyl da bul ıgilikti is jalǵasyn tabady. Birtindep zamanaýı apparattarmen tolyǵyp jatyrmyz. Jańa emhana salýdyń jobalyq-smetalyq qujatynda sanıtarlyq epıdemııalyq talaptarǵa saı dálizde birneshe dárethana bolady. Sondaı-aq bir palatada 2-3 adamnan artyq jatpaıdy. Eń bastysy, tikushaq qonatyn arnaıy alań da ornalastyrylady. Bul óńirdegi basty nysan bolǵandyqtan, atalǵan jumystardyń bolýy mańyzdy, – deıdi travmatolog-ortoped A.Mongolhan.
Oblys ortalyǵynda balalar aýrýhanasy, perınataldy ortalyq, kardıologııa ortalyǵy, onkologııa ortalyǵy, Taldyqorǵan qalalyq kópsalaly aýrýhanasy ornalasqan. Bunyń bári – oblystyq mártebesi bar mekemeler. Máselen, sanıtarlyq avıasııamen jetkizilgen naýqastyń jaǵdaıy tómen bolsa, tikushaqpen oblystyq aýrýhanaǵa ákelip, reanımasııaǵa kirgizip, kómek kórsetýge bolady. Osylaısha, syrqattyń jaǵdaıy qalypqa kelgen soń mamandandyrylǵan aýrýhanaǵa jetkizýge eshqandaı kedergi bolmaıdy. Olaı deıtin sebebimiz, qalalyq áýejaıdan aýrýhana jetý uzaq ýaqytty alady, oǵan syrqat shydamaýy múmkin. «Jedel járdem» jetkizem degenshe túrli jaǵdaı bolýy yqtımal, sondyqtan bul istiń sheshimi tikushaq qonatyn alańmen sabaqtasyp jatqandaı.
Qazir óńirde bıýdjettiń kólemi shekteýli. Sondyqtan medısına salasy ekinshi orynǵa jyljydy. Agrarly óńir áýelden belgili, áýelgi kúshti aýyl sharýashylyǵyna salatyny anyq. Degenmen halyqtyń densaýlyǵy mańyzdy ekenin umytpaǵanymyz jón. Qala turǵyndary, óńirde bilikti mamandardyń joqtyń qasy ekenin aıtady. Olardyń kóbi densaýlyǵyn qalypqa keltirý úshin Almaty ne Astana sekildi alyp shaharlarǵa barýǵa májbúr. Sol sebepti osy salada maman tartý jumystary júıeli túrde júrgizilse degen tilegin bildiredi.
Aıta keteıik, Jetisýda 361 densaýlyq saqtaý mekemesi bar. Onda 10 myńǵa tarta medısına mamandary qyzmet etedi. Prezıdentt Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna saı «Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy iske asyrylyp jatyr. Aldaǵy 2 jylda atalǵan joba sheńberinde oblys bıýdjetinen qarajaty esebinen 17 mlrd teńge bólinbek. Oǵan 116 medısınalyq nysan salynady dep josparlanyp otyr. Bul kezeginde medısınalyq ınfraqurylymdy keshendi túrde jaqsartýǵa jol ashady.
Jetisý oblysy