Búginde jeke ıeligine ıpotekalyq júıemen bolsyn baspana satyp alý halyq qaltasyna ońaı soqpaı turǵany – shyndyq. Baspana alýǵa jıǵan-tergen qarajaty jetpeı tyǵyryqqa tirelip júrgen otbasylar da barshylyq. Degenmen memlekettik saıasat turǵysynan alyp qaraǵanda jurt kókeıinde júrgen bul másele ártúrli baǵdaralamalar aıasynda birtindep sheshimin taýyp keledi. Solardyń biri – bıyldan bastap kúshine ene bastaǵan 2023-2029 jyldarǵa arnalǵan Turǵyn úı-kommýnaldyq ınfraqurylymdy damytýdyń tujyrymdamasy.
Osy tujyrymdama aıasynda jergilikti ákimdikte úı kezeginde turǵan azamattar Otbasy bankine ótinish joldap, jeńildetilgen sharttarmen zaem alyp, baspanaly bola alady. Bul týraly Abaı oblysynyń óńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti ortalyǵynda ótken baspasóz máslıhatynda «Otbasy bank» AQ Abaı oblystyq fılıaly men Semeı qalalyq turǵyn úı qatynastary jáne turǵyn úı ınspeksııasynyń mamandary keńinen túsinik berdi.
Semeı qalalyq turǵyn úı qatynastary jáne turǵyn úı ınspeksııasy bóliminiń sektor meńgerýshisi Aqmaral Nurlanqyzynyń málimdeýinshe, qazirgi ýaqytta memlekettik turǵyn úı qorynan Semeı qalasy boıynsha 13 954 otbasy baspana kezeginde tur. Onyń 1 273-i – I jáne II toptaǵy múmkindigi shekteýli jandar. Al múgedek balalary bar nemese olardy tárbıelep otyrǵan otbasylar sany 553 bolsa, jetim balalar nemese ata-anasynyń qamqorlyǵynan tys qalǵan balalar – 1 798. Sondaı-aq kóp balaly otbasylar sany – 1 499.
«Otbasy bank» AQ Abaı oblystyq fılıaly Bıznesti damytý bóliminiń mamany Arman Jumageldiulynyń sózine súıensek, 2020-2022 jyldary qabyldanǵan «Baqytty otbasy», «Shańyraq» memlekettik baǵdarlamalary búginde kúshin joıǵan. Esesine 2023 jylǵy 15 tamyzda bekitilgen Turǵyn úı-kommýnaldyq ınfraqurylymdy damytýdyń 2023-2029 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy qabyldandy. Osyǵan sáıkes 10%-dan bastalatyn alǵashqy jarna bolǵan jaǵdaıda nesıeler jyldyq 2% jáne 5% mólsherlemesimen (JTSM 2% jáne 5,2% bastap sáıkesinshe) beriledi. Nesıe merzimi 20 jylǵa deıin bolady. «Otbasy bank» baspana kezeginde turǵan Semeı turǵyndarynan 11 qyrkúıekten bastap ótinish qabyldaýdy bastap ta ketken eken.
Sonymen qatar «2-10-20», «5-10-20» ıpotekalyq baǵdarlamasy, jeńildetilgen nesıe berýdiń óńirlik baǵdarlamalaryn júzege asyrý nazarǵa alynǵan. Tarqatyp aıtar bolsaq, baspana alý úshin «2-10-20» baǵdarlamasynyń nesıe mólsherlemesi 2%-ǵa deıin 20 jylǵa beriledi. Páterdiń birinshi kezektegi bastapqy jarnasy úı qunynyń 10%-ynan bastalady. Iаǵnı ıpotekalyq turǵyda 20 jylǵa deıingi tólem negizinde beriledi. Atalǵan baǵdarlamaǵa ákimdik kezeginde turǵan myna sanattaǵy otbasylar qatysa alady: kóp balaly otbasy, jetim jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar, múgedek balasy bar otbasy jáne I, II toptaǵy múgedektigi bar tulǵalar.
Kez kelgen otbasynyń nemese azamattyń tólem qabilettiligine keıingi 6 aıdaǵy zeınetaqy jarnalary jaramdy. Jeke kásipkerler úshin ótken jyldyń deklarasııasyn usynýdyń múmkindigi bar. Eger ótinish berý kezinde kezekte turǵan azamat jumyssyz bolsa, onda qosalqy qaryz alýshy retinde jubaıyn nemese basqa jumys isteıtin tulǵalardy tartýyna bolady. Qosalqy qaryz alýshyǵa qoıylatyn talaptar nesıelik tarıhy jaqsy kórsetkishte jáne turaqty aılyq kirisi bolýy kerek.
«Bizge baspana baǵdarlamasyna qatysty áleýmettik jelige jarııalanǵaly beri kóptegen suraq túsip jatyr. Múmkindiginshe barlyq jaǵdaıǵa baılanysty jaýap berip jatyrmyz. Oblys boıynsha aldaǵy ýaqytta 71 páter tabys etiledi. Sonymen birge qazir úı alýshynyń tabys mólsherlemesi týraly anyqtama talap etilmeıdi», deıdi A.Ábishev.
Atalǵan baǵdarlamaǵa ákimdik kezeginde turǵan kóp balaly otbasylar, jetim jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar, múgedek balasy bar nemese ony tárbıelep otyrǵan otbasylar, I jáne II toptaǵy múgedektigi bar azamattar qatysa alady. Bul sanatqa jatpaıtyn, alaıda baspana kezeginde turǵan ózge adamdardyń barlyǵy jyldyq 5% mólsherlememen nesıe alýǵa ótinish bere alady.
Al tólem qabilettiligin rastaý úshin keıingi 6 aıdaǵy zeınetaqy jarnalary jaramdy. Jeke kásipkerler úshin ótken jyldyń deklarasııasyn usyný múmkindigi bar eken. Eger ótinish berý kezinde kezekte turǵan azamat jumyssyz bolsa, onda qosalqy qaryz alýshy retinde jubaıyn nemese basqa jumys isteıtin tulǵalardy tartýyna bolady. Al eger múmkindigi shekteýli azamattyń kirisi bolmasa nemese jetkiliksiz bolsa, onda ol qosymsha qaryz alýshylar retinde tek jaqyn týystaryn ǵana emes, týǵan ata-anasyn, asyrap alǵan ata-anasyn, asyrap alǵan balalaryn, bir ata-anadan týǵan jáne bir ata-anadan týmaǵan aǵa-inileri men apa-sińlilerin, sondaı-aq atasy, ájesi, nemerelerin tartýyna bolady.
«Qazir úı alýshynyń tabys mólsherlemesi týraly anyqtama talap etilmeıdi. Qatysýshylardy irikteý kezekke turý kúni negizinde júrgiziledi. Kezekte turǵandardyń eki sanatyna basymdyq beriledi: múgedekter jáne múgedek balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylar», deıdi A.Ábishev.
Osylaısha, oblys boıynsha baspana taýqymetin tartyp júrgen otbasylarǵa 71 páterdiń kilti tabys etilmek. Áleýmettik turǵyn úıdiń bir sharshy metriniń quny 200 myń teńgeden aspaıdy. Páterler Qaraǵaıly aýdanynan jáne soǵan jaqyn ornalasqan turǵyn úılerden berilmek.