Qarjy salasynda kezek kúttirmeı atqarylatyn aýqymdy sharýa kóp. Sonyń kóbi Ulttyq bank quzyretine tikeleı táýeldi. Qarjylyq strategııa turǵysynan mańyzdy sanalatyn mekeme Ulttyq bankti Ǵalymjan Pirmatov eki jylǵa jýyq ýaqyt basqardy. Endi Prezıdent onyń ornyna basshy etip Tımýr Súleımenovti taǵaıyndady.
Basshylyqtyń aýysýymen UB fýnksııasy qalaı ózgermek, qatań aqsha-nesıe saıasaty jalǵasa ma, álde bazalyq mólsherleme tómendeı me, ınflıasııamen kúres qalaı, qaı baǵytta júrgiziledi degen saýaldarǵa jaýap izdeıtinimiz túsinikti.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýda Ulttyq banktiń joǵary bazalyq mólsherlemesine qatysty oń pikir bildirdi. «Byltyr bankterdiń taza paıdasy 1,5 trln teńgege jýyqtady. Al osy jyldyń birinshi jartysynda 1 trln teńgeden asyp ketti. Bankter tıimdi jumys istegenniń arqasynda emes, negizinen Ulttyq bank ınflıasııamen kúresý úshin bazalyq mólsherlemeni joǵary deńgeıde ustap turǵandyqtan, osyndaı mol paıdaǵa keneldi», dedi Prezıdent.
Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Sonymen birge Memleket basshysy ekonomıkada tıimdi reforma jasaý úshin eń birinshi kezekte makroekonomıkalyq ornyqtylyq pen turaqtylyq qajet dedi. Al bizdiń elde qarjylyq turaqtylyqqa qatysty quzyret Ulttyq bankke tıesili.
Qarjy sarapshysy Rasýl Rysmambetovtiń aıtýynsha, Ulttyq bank basshysynyń aýysýy – jańa ekonomıkalyq basymdyqtardy belgilegennen keıin jasalyp otyrǵan logıkalyq júris.
«Memleket bul bastamalardy júzege asyrý úshin kem degende 1,5-2 trln teńge bólýi kerek. Bireýler Pirmatovty alyp tastady dep aıtyp jatyr. Shyn máninde T.Súleımenov taǵaıyndaldy. T.Súleımenov buǵan deıin Prezıdent Ákimshiligi jetekshisiniń orynbasary retinde josparlaýǵa tikeleı qatysyp júrdi jáne endi memlekettik jospardy júzege asyrý úshin taǵaıyndalyp otyr. UB aldyndaǵy negizgi mindet – Prezıdent tapsyrmalaryn oryndaý úshin aqsha tabý jáne bankterdiń bızneske nesıe berýin bastap ketý. Buǵan deıin birneshe beıresmı kezdesý boldy, onda memleket bankterdiń bıznesti nesıelendirýge ne kedergi bolatynyn anyqtaýǵa tyrysty. Bankter keltirip otyrǵan argýmentterdiń kóbi aqylǵa syıady. Qarjy ınstıtýttary táýekeli kóp bıznesti nesıeleýge qulyqty emes. О́ıtkeni bankterdiń artynda biz – qarapaıym salymshylar turmyz. Biraq kóptegen bank keıingi ýaqytta tutynýshylyq zaımǵa erekshe kóńil bólip jatyr. Bul ishki jalpy ónimdi kóterý jolynda jaqsy shyǵar, alaıda qoldy júrekke qoıyp turyp moıyndaý qajet: eger bank tutynýshylyq nesıe berýden basqa eshteńe isteı almasa, onda bul bank kedeılik esebinen kún kórip otyr degen sóz. Naryqqa ondaı bank kerek emes», deıdi sarapshy.
RiskTakersKZ sarapshylary bolsa, Ulttyq banktiń jańa basshysynyń negizgi mindeti uıymdy «sferalyq vakýýmnan» alyp shyǵý jáne halyqtyń nesıe júktemesin azaıtý boıynsha jumysty kúsheıtý dep sanaıdy.
«Bizdiń oıymyzsha, jańa tóraǵa bazalyq mólsherleme boıynsha sheshim qabyldaýda keıingi jarty jylda UB jasaǵandaı aıryqsha uqyptylyq tanytpaıdy. Jańa tóraǵanyń taǵy bir qyzyq mindeti – KASE men AIX-tiń birigýi. AHQO-ny damytýǵa jumsalǵan barlyq qarajatty esepke alatyn bolsaq, bul mıssııanyń qalaı júzege asatynyn baqylaý da qyzyq. Sondaı-aq Ulttyq bank ishinde de taǵaıyndaýlar kútemiz. Bul burynǵy tóraǵamen birge kelgen orynbasarlar men dırektorlarǵa qatysty», deıdi olar.
Telegramdaǵy Tengenomika kanalynyń jazýynsha, Tımýr Muratuly eń aldymen qarjy júıesiniń júıelik táýekelderiniń monıtorıngi jáne qarjylyq turaqtylyqty qamtamasyz etýge baǵyttalǵan sharalardy qarastyrý sııaqty bas banktiń fýnksııalary jónindegi aspektilerge basa nazar aýdarýǵa tıis.
«Múmkin makroprýdensııalyq saıasatty aqsha-nesıe saıasatynyń qosymsha quraly retinde paıdalaný kerek shyǵar. Bul rette Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń qarjylyq turaqtylyq jónindegi Keńes múshesi ekenin túsiný kerek. Ulttyq bankpen salystyrǵanda, agenttik – qarjylyq turaqtylyq lokomotıvi emes. Iаǵnı agenttik makrodeńgeıde emes, mıkroprýdensııalyq deńgeıde jekelegen qarjy ınstıtýttaryn baqylaý men qadaǵalaýǵa jaýap beredi. Ulttyq banktiń aqsha-nesıe saıasaty men baǵa turaqtylyǵy mandatynan bólek, qarjylyq turaqtylyqty, sonyń ishinde makroekonomıkalyq ornyqtylyqty qamtamasyz etýde kóshbasshy jáne lokomotıv bolýy kerek ekenin umytýǵa bolmaıdy», deıdi Tengenomika sarapshylary.
Qarjy sarapshysy Andreı Chebotarev Ǵ.Pirmatov taǵaıyndalǵaly beri joǵary bazalyq mólsherlemeni synap keledi. Onyń oıynsha, bazalyq mólsherlemeni 2022 jyldyń sońynan bastap bolsa da tómendetý kerek edi. Ol T.Súleımenov tusynda UB sondaı batyl qadamǵa barady dep kútedi.
«Prezıdent kredıttik ımpýlsti jańǵyrtyp, korporatıvtik nesıeleýdi qaıta iske qosyp, jylyna 6-7 paıyzǵa ósirýdi mindet etip qoıdy. Bul rasymen múmkin nárse me? Tapsyrmany Úkimet pen Ulttyq banktiń qaıtip júzege asyrary qyzyq bolyp tur. Olar bir-birin aıyptaýdy doǵaryp, ústelge jaıǵasyp, biryńǵaı saıasat ázirleýge tıis. Oqýlyqtar men Ulttyq banktiń mandaty talap etetindeı joǵary mólsherlemeni ustaı otyryp, retteýshi Úkimetti odan da úlken fıskaldyq ımpýlstarǵa ıtermeleıdi. Memlekettik qaryzǵa jumsalǵan shyǵyndardyń bir bóliginiń ózi nege turady. Mólsherlemeni birtindep túsirý kerek. О́kinishke qaraı, Ulttyq bank byltyr jyl sońynda mólsherlemeni azaıtatyn jaqsy múmkindikti jiberip aldy. Ol kezde teńge nyǵaıa bastaǵan jáne ınflıasııanyń úsh aıdan soń tómendeı bastaıtyny belgili edi. Naqty ekonomıkaǵa áser etetin ońtaıly ýaqyt boldy, sodan keıin birtindep tómendete bastasa durys bolatyn. Qazir endi keshigip qaldyq. Eger Prezıdent tapsyrmasyn oryndaǵysy kelse, onda UB basshylyǵy mólsherlemege qatysty neǵurlym pármendi tásil qoldanýǵa tıis», deıdi A.Chebotarev.
T.Súleımenovtiń UB fýnksııalaryn qalaı jańǵyrtatyny – ýaqyt enshisinde. Ol bazalyq mólsherlemeni tómendetýge qatysty qysqa pikir bildirgen. «Inflıasııa – bizdiń ekonomıkamyzdaǵy eń qaýipti úderis. Ony birinshi kezekte sheshý kerek. Eger jaǵdaı jasalsa, onda mólsherlemeni tómendetýge bolady», dep ekiushty jaýap qatty birer kún buryn.