Qyz alyp qasham dep, qylmysker atandy

2022 jyly kóktemde Janat esimdi azamat ortaq tanystary arqyly bir boıjetkenmen tanysady. Birneshe kezdesýden keıin qyz qarym-qatynasty ári qaraı jalǵastyrýdan bas tartqan. Alaıda osyǵan qaramastan jigit qyzdy úılený úshin alyp qashýǵa sheshim qabyldaıdy. Bıyl aqpan aıynda Tarazǵa kelgen ol dosy ekeýi jospar quryp, qyzdy kólikke kúshpen otyrǵyzyp, qaladan alyp ketýge tyrysady. Alaıda qyzdyń kómekke shaqyrǵan daýsyn estigen kórshileri polısııaǵa habarlaıdy. Tártip saqshylary jedel áreket etip, kúdiktilerdi sol jerde ustap áketedi. Keıinnen bul oqıǵa bo­ıynsha qylmystyq is qozǵalyp, 21 qyrkúıekte sot úkimimen qyzǵa úılenýge nıetti jigit pen onyń dosy kináli dep tanylyp, 7 jylǵa bas bostandyqtarynan aıyryldy.

Aıta ketý kerek, qyz alyp qashý – qazaqtyń kóne salty degenimiz­ben, eger ol qyzdyń erkinen tys bolsa, zań boıynsha adam quqyqtaryn jáne bostandyq pen teńdiktiń negizgi qaǵıdalaryn buzý bolyp sanalady. Bul aýyr qylmys qata­ryna jatatyndyqtan, bas bos­tan­dyǵynan aıyrý túrindegi jaza ta­ǵaıyn­dalatynyn eskergen jón.

Osyǵan oraı, jýyrda Shymkent qalalyq prokýratýrasynda «alyp qashýǵa» qatysty jaǵdaılar tal­qylan­ǵan jıyn ótti. Qala prokýrory Ǵabıt Muqanovtyń aıtýynsha, mundaı fak­ti­ler óńirde áli de azaımaı otyr. Má­selen, sońǵy eki jylda qalyńdyqty alyp qashý belgileri bar 25 derek tir­kelgen. Alaıda jyl basynan beri birde-bir jaǵdaı bolmaǵan.

Prokýratýranyń málimetinshe, osy oqıǵalardyń barlyǵynda qozǵalǵan qylmystyq ister sotqa deıin jetpegen. Sebebi qalyńdyqtar «kúıeý jigittiń» úıine óz erkimizben keldik dep aryz jazǵandyqtan, qylmys quramynyń bolmaýyna baılanysty is toqtatylǵan. Mamandardyń aıtýynsha, mundaı jaǵdaılarda, ókinishke qaraı, keıbir jas qyzdardy úıine qaıtýǵa uıat bolady dep, erkinen tys nekege turýǵa májbúrleıtin kórinedi. Ǵabıt Muqanov ómirlik aq neke aldaý men zorlyq-zombylyqtan bastalmaýy kerek ekenin eskerte kele: «Alyp qashý – qate sheshim. Biz jastarǵa jaýapkershilik pen aq nekeni nasıhattaýymyz kerek», degen oıyn bildirdi.

«Kóbine-kóp alyp qashý áreket­terin úılenetin jigittiń ózi ǵana emes, qasyn­daǵy dostarymen bir­lesip jasaıtyny belgili. Eger jaǵdaıdyń arty qylmystyq is qozǵaýǵa alyp baratyn bolsa, tek qyzdy áıeldikke alǵysy kelgen jigit qana emes, onyń qasyndaǵy kómekshileri de aýyr jazaǵa tartylatynyn kóbi túsinbeıdi», deıdi prokýrorlar.

«Qyz alyp qashýǵa baılanysty áreketter mán-jaılarǵa baılanys­ty adamdy urlaý (Qylmystyq kodekstiń 125-babymen 15 jylǵa deıingi merzimge bas bostandyǵynan aıyrý qarastyrylǵan) nemese bas bostandyǵynan zańsyz aıyrý (Qylmystyq kodekstiń 126-baby, 10 jylǵa deıingi merzimge bas bostandyǵynan aıyrý kózdegen) dep saralanýy múmkin. Atalǵan baptar boıynsha qylmystyq quqyq buzýshylyq týraly ister jarııaly aıyptaý isteri bolyp esepteledi. Mundaı jaǵdaılarda bul ister boıynsha qylmystyq qýdalaý jábir­lenýshiniń shaǵym bergen-berme­genine qaramastan júzege asyrylady», dedi Shymkent qalasynyń pro­kýrory Ǵabıt Muqanov.