San tarap jol el ómiriniń mańyzdy býynyn qurap, ekonomıkanyń damý ekpinimen, adamdardyń turmys-tirshiligimen bite qaınasyp jatyr. О́nerkásiptik, tehnologııalyq áleýetti damytýda, óńiraralyq jáne halyqaralyq baılanystardy nyǵaıtýda kólik kesheniniń atqarar róli orasan. Osynaý kúre joldyń sapasy men qaýipsizdigin, úzdiksiz, tıimdi jumysyn qamtamasyz etý úshin ter tógip, el ıgiligine qaltqysyz qyzmet etken azamattardyń esimi aıryqsha atap ótýge turarlyq.
Respýblıkamyzdyń qurmetti jolshysy Damır Álimov avtojol salasynda jarty ǵasyr boıy tapjylmaı eńbek etti. Sonaý 1971 jyldan bastap kúni keshege deıin aýdandyq, oblystyq jáne respýblıkalyq deńgeıde tabandy jumystyń úlgisin kórsetip kelgen maıtalman maman úshin jol isiniń maǵynasy tereń, máni qasterli. Áriden qozǵasaq, ekonomıka baǵytyna beıimdilik, naqty salany meńgerýge degen qulshynys ony 1966 jyly О́skemen qurylys-jol ınstıtýtyna alyp keldi. Avtomobıl joldary mamandyǵy boıynsha bilim ala júrip, talapty jas geodezııalyq tájirıbeden ótedi, teodolıtpen, nıvelırmen jumys isteý qaǵıdasyn úırenip, joldyń negizgi elementterimen tanysady, avtomobıl joldaryn salý men jóndeýde tájirıbeli mamandardyń aqyl-keńesin kóńilge toqyp, taǵylymyn molaıtady. Aıtýynsha, dál osy kezeń onyń ómirinde erekshe iz qaldyryp, avtojolshy mamandyǵyn jan-jaqty ıgerýge degen ynta-yqylasyn arttyra túsipti.
Instıtýtty oıdaǵydaı aıaqtaǵannan keıin jas maman eńbek jolyn Panfılov qalasynda qarapaıym jol sheberi bolýdan bastaǵan. Ýaqyt óte kele aǵa sheber, keıin jol paıdalaný-qurylys ýchaskesiniń basshysy qyzmetin atqardy. Sol kezderi aýdan aýmaǵynda oblystyq jáne jergilikti mańyzy bar avtomobıl joldaryn salýmen, jóndeýmen jáne kútip ustaýmen aınalysqan ýchaske birneshe márte jeńimpaz atanǵan. Alǵash ret bıtým quıý, qıyrshyq tas qabatyn tóseý jáne ılemdeý tehnologııasymen jol betin óńdeý isi qolǵa alynyp, sátti júzege asyryldy. Barlyq mańyzdy bastamaǵa zor jaýapkershilikpen qaraıtyn iske myǵym maman belsendiligimen, tııanaqtylyǵymen tanyldy. Bul qabilet 20 jylda atqarylǵan Taldyqorǵandaǵy ınjenerlik, basshylyq qyzmetterde de jan-jaqty ashylyp, shıraı tústi. «90-jyldary avtomobıl joldary boıynsha jumys kólemi kúrt tómendedi. Biz bıýdjetti teńgemen qalyptastyra bastaǵanda oblys joldaryndaǵy jóndeý jumystarynyń kólemi birden alty esege tómendep, 2000 jylǵa deıin odan ári quldyraýdy jalǵastyrdy. Ýaqtyly jáne normatıvtik merzimde júrgizilgen jumystardyń nátıjesinde oblys joldary taǵy birneshe jyl qalypty jaǵdaıda turdy», dep eske aldy ardager sol bir qıyn-qystaý kezeńdi.
Odan soń D.Álimov «Qazaqavtojol» RMK bas dırektorynyń orynbasary jáne óndiristik-tehnıkalyq bólimniń bastyǵy bolyp jumys istep, respýblıka boıynsha avtojoldardy paıdalaný máselelerimen aınalysty. Keıin avtomobıl joldary komıtetinde ınvestısııalyq jobalar basqarmasyn basqardy. Sol kezeńde elimiz óz qarajatynyń jetispeýshiliginen halyqaralyq qarjy uıymdarynan avtojoldardyń jaǵdaıyn ońaltý, qozǵalystyń qaýipsizdigi men jaılylyǵyn arttyrý úshin aqsha ala bastady. D.Álimovtiń jetekshiligimen basqarma osy qaryzdardy ıgerý kezeńderin baqylaýdy, rásimderdi saqtaýdy iske asyrdy, tenderler men merdiger uıymdardy belgiledi.
Damır Álimov avtokólik joldaryn damytý máselelerin, olardy sheshý joldaryn qarastyrýǵa belsendi atsalysyp keledi. Bul turǵyda jol salasynyń qyr-syryn tereń meńgergen, ómirden túıgeni mol baıyrǵy jolshynyń aıtar keleli oıy, paıymdy usynys-pikiri az emes. Ardager avtomobıl joldaryn salý jáne jóndeý kezinde sapa talaptaryn saqtamaý joldardyń qanaǵattanarlyqsyz jaǵdaıyna sebep bolatynyn atap kórsetedi. Bul problema memleket pen jurtshylyqtyń baqylaýy arqyly jol jumystaryn jobalaý men júrgizýde baqylaýdy kúsheıtý arqyly birtindep sheshimin tabady. Sol sekildi elimizdiń kúrt kontınentaldy klımaty da kóp qıyndyq keltiredi. Ǵylymı jáne jobalaý uıymdary munyń teris áserin azaıtý boıynsha únemi jumys júrgizip jatyr. «О́kinishke qaraı, bul faktordy tolyǵymen joıý múmkin emes. Sondyqtan jalpyǵa ortaq paıdalanylatyn avtomobıl joldaryn salý, jóndeý jáne kútip ustaý jumystaryn júrgizý shyǵyndaryn josparlaý kezinde eskerý qajet», dep keńes beredi Damır Tuqymuly.
Taǵy bir másele ‒ ruqsat etilgen júktemelerdi asyrǵany úshin avtojoldy paıdalanýshylardyń jaýapkershiligin keltirilgen zalaldy tolyq óteı otyryp, zań júzinde qatańdatý qajet. Jol jabyndaryn jóndeý arasyndaǵy normatıvtik merzimderdi saqtaý, jalpyǵa ortaq paıdalanylatyn avtomobıl joldaryn kútip ustaý men aǵymdaǵy jóndeý boıynsha jumystardy ýaqtyly ári jetkilikti kólemde oryndaý jiti nazarda bolýǵa tıis.
Sondaı-aq D.Álimov keıingi 30 jylda avtojoldardy kúrdeli jáne ortasha jóndeý boıynsha oryndalatyn jumystar kólemi jóndeý aralyq merzimder boıynsha talap etilgennen 3-5 ese az bolǵanyn aıtady. «Mysaly, «Nurly jol» ınfraqurylymdy damytýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynda jergilikti mańyzy bar 27 myń shaqyrym joldy jóndeý josparlanǵan. Baǵdarlamadaǵydaı jóndeý qarqynymen joldyń árbir kılometri belgilengen 5 jyldyń ornyna orta eseppen 15 jyldan keıin jóndeledi. Iаǵnı beıneli túrde aıtqanda, mundaı josparlaý kezinde jol paıdalanýshylary shamamen 5 jyl normatıvtik qujattardyń talaptaryna sáıkes keletin jolmen qozǵalyp, odan keıin 10 jyldan asa ýaqyt boıy joldardyń synǵan, qıraǵan ýchaskelerimen júredi», deıdi tájirıbeli jolshy.
Jol ‒ eldiń deńgeıin «baıandaıtyn» ekonomıkanyń kúre tamyry, óńirler damýynyń, ómir sapasynyń kórsetkishi. Kez kelgen memleketti naqty uıymdastyrylǵan kólik-logıstıka salasy men ınfraqurylymsyz elestetý qıyn. Jolaýshy tasymalynsyz, júk jetkiziliminsiz ónerkásiptiń, aýyl sharýashylyǵynyń jáne ekonomıkanyń basqa da salalarynyń tynys-tirshiligin qamtamasyz etý múmkin emes.