Osydan 4 jyl buryn qabyldanǵan erejeni О́zbekstan birkelki ustanyp keledi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Úılený, qyz uzatý jáne mereıtoılyq jıynǵa shaqyrylatyn qonaqtar sany 200-250 adamnan aspaıdy. Ári retsiz shyǵyn, beı-bereket básekelestikke ulasqan birqatar jón-joralǵy alynyp tastaldy. Onyń ornyna memleketke paıdaly is oılap tabyldy.
Habar arnasynyń jazýynsha, Tashkent turǵyny Habıbolla Rahmatýllaev qyz uzatyp, alystaǵy aǵaıynmen quda bolyp jatyr. Úı ıesi tańsáriden qazan kóterip, palaý pisirgen. Kúıeý jigittiń ákesi ne baýyrlarymen tanystyq túske deıin órbip úlgerdi. Endigi kezek - qyzdy shyǵaryp salý rásimi. Munyń bári kúndizgi 3-ke deıin ulasatyn úrdis. Odan keshigýge, kól-kósir dastarhan jaıýǵa bolmaıdy. Arnaıy ereje boıynsha úılený toıy tek bir kúnde ótkizilýi shart.
- Bizde úılený nemese qyz uzatý toıy tańsáride bastalady. Eki jaqtyń ata-anasy, aǵa-baýyrlary jınalyp, tańǵy palaýdan dám tatamyz. Sol dastarhanda úlkender bata berip, ıgi tilekter tileıdi. Mundaı salt eki jaqta da bar. Biz palaý bersek, erteń kúıeýjigit jaqqa kezek keledi. Bastysy keregin jasaımyz. Artyq shyǵynǵa ózimiz de barmaımyz, - deıdi Habıbolla Rahmatýllaev.
Kórshimiz mundaı birkelki tártipke 2019 jyly búkilálemdik pandemııa kezinde qol jetkizdi. Memleket toı nemese as berý kezinde retsiz shyǵynǵa qazir de jol bermeıdi. Máselen, buǵan deıin shańyraq kótergen jas jubaılardyń úıine ata-ana jáne aǵa-jeńgeıleri kóılek-kónshik, dámdi taǵam alyp, artynyp-tartynyp baratyn úrdis bolǵan. Bul jaıt qoǵamda otbasy ınstıtýtyn buzyp, beı-bereket básekelestik týdyrǵan edi. Kórshi el bıligi onyń ornyna el ishinde saıahattaý tártibin engizdi. Toı reformasy ishki týrızmniń damýyna da paıdasyn tıgizdi.
- Osy ysyrapshyldyq degennen shyǵady ǵoı, mysaly, bularda «shálara» degen dástúr bar edi. Qyz kúıeýge shyqqannan keıin 3 kún ótken soń aǵaıyn-týystary, abysyndaryn alyp, bir avtobýs bop keletin edi. Ol artyq nárse dep alyp tastady. Sosyn kelin alǵash kelin bop túskende 3 kún aıtta, qyzdyń anasy 60 tátti taǵam alyp keledi. Sol básekege ulasyp ketken soń memleket aralasyp, joq qylyp jatyr. Sonyń ornyna jas kelinder Samarqan, Buharany avtobýs-avtobýs bolyp aralaıdy, - dep túsindirdi ózbek etnografııasyn zertteýshi jýrnalıst Gúlnár Baıjanova.
Jalpy О́zbekstanda kez kelgen otbasylyq basqosý jergilikti máhálla komıtetiniń tikeleı qatysýymen ótedi. Aýdan, aýyl, aýmaqtyń aqsaqaldar alqasy sol jerdiń tynys-tirshiliginen habardar bolyp otyrady.
- Máhállada keri pikir qalyptaspaý kerek. Osyny jaqsy ustanǵan ózbek aǵaıyndar. Kórshiniń bárimen jaqsy qarym-qatynasta! О́ıtkeni úıine keletin qudalar kórshilerden suraıdy ǵoı. Sosyn jaman atty bolmas úshin jaqsy turady. Munyń bári balalarynyń taǵdyry úshin dep oılaımyn. Sony kórip ósken balalar da tártipti bolady, - dedi Gúlnár Baıjanova.
Degenmen jaǵdaıy jetip, qaltasy kóterip turǵandardyń sán-saltanatyna memleket esh kedergi jasap jatqan joq. Tek orta deńgeıde ómir súretin jandardyń qaryzdanyp, esepsiz shyǵynǵa ushyramaýyn qadaǵalaıdy.
Demek «toı dese qý bas domalaıtyn» jaǵdaı О́zbekstanda joq. Dástúr-salt belgilegen tártip, arnaıy rettilikpen oryndalyp jatyr. Al shetelden qadirli qonaq, mártebeli meıman kelgendegi jaǵdaı múldem basqasha. Mundaıda ózbek aǵaıyn jolynan jańylǵan emes. Keń dastarhan jaıyp, quraq ushyp kútedi. Qonaqqa qurmet qylyp, oń qabaǵyn beredi.