Jamby atý – qazaqtyń kóneden jetken ulttyq jaýyngerlik óneri. At qulaǵynda oınaǵan qyraǵy, quralaıdy kózge atqan mergender júırik atpen shaýyp bara jatyp, baǵanǵa ilingen jambyny sadaqpen atyp túsiredi. Tarıhtyń sarǵaıǵan betine sińip bara jatqan saıys túri búginde qaıta jańǵyra tústi. Jamby atýdyń birneshe túri belgilenip, erejeleri bekitildi. 2014 jyldan bastap elimizde at ústinde sadaq atý sportyn damytý úshin Jamby atý federasııasy quryldy. Sodan beri jamby atýdan halyqaralyq jáne respýblıkalyq jarystar, el chempıonattary ótkizilip keledi. Atqa qonǵan surmergender sheteldik dodalarda synǵa túsip, kók baıraqty jelbiretip júr.
Osyǵan qatysty Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda jamby atý sportynyń damýy taqyrybyna arnalǵan baspasóz jıynynda biraz jańalyq aıtyldy. Máselen, aldaǵy eki jyldyń ishinde Shymkentte Jamby atý akademııasy ashylyp, serıal túsirilmek. Buǵan qosa ulttyq sporttyń bul túrine qatysty resmı saıt pen mobıldi qosymshany iske qosý jáne jamby atý óneriniń tarıhy týraly kitap daıyndalyp jatqany aıtyldy.
Baspasóz jıynyna Dene shynyqtyrý jáne sport komıteti Ulttyq sport túrleri basqarmasynyń basshysy Muhamedjan Beknazarov, Ulttyq jáne at sporty túrleri ortalyǵynyń dırektory Baqdáýlet Sábıtov pen Jamby atý federasııasynyń prezıdenti Erkebulan Ilııasov qatysty.
Spıkerlerdiń málimetinshe, 7-10 jeltoqsan aralyǵynda jamby atýdan federasııa kýbogi ótedi. Oǵan eldiń túkpir-túkpirinen 100-ge jýyq sportshy qatyspaqshy.
– Biz «Taıtuıaq» stılin qoıamyz. Onyń júldesi 600 myń teńge bolady. Qyldy qaı mergen úzip ótedi, sol 600 myń teńgeniń ıegeri bolady. Buǵan deıin jamby atýǵa erler men qyzdar birge qatysqan. Endi qyzdarǵa arnalǵan «Tomırıs» júldesin taǵaıyndadyq, – deıdi Jamby atý federasııasynyń prezıdenti E.Ilııasov.
Al Muhamedjan Beknazarov ulttyq sporttyń damýy men órkendeýine jáne keler jyly elimizde ótkiziletin V Dúnıejúzilik Kóshpendiler oıyndaryna da toqtaldy.
– Kóshpeli dala saltyn ulyqtaǵan el retinde biz dúbirli jarysty joǵary deńgeıde ótkizýimiz kerek. Bul másele – Memleket basshysynyń tikeleı baqylaýynda. Aıta ketý kerek, bul saıys jyldan-jylǵa qanatyn keńge jaıyp keledi. Mysaly, 2014 jyly buǵan 19 memleketten 583 sportshy qatysqan bolatyn. 2022 jyly Túrkııada ótken oıyndarǵa 102 memleketten 3 myń sportshy qatysty. Al kelesi jyly elimizde ótetin is-sharaǵa álemniń 100-den asa elinen 3 myńnan asa sportshy, 15 myńǵa jýyq sheteldik týrıst keledi dep josparlanyp otyr, – dedi M.Beknazarov.
Jamby atý federasııasynyń prezıdenti Erkebulan Ilııasovtyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta AHAF (Asia horseback arhchery federation) Jamby atýdan Azııa federasııasy qurylady.
– Jamby atý sportshylary 2023 jyldy jaqsy jetistiktermen aıaqtady. Fransııa, Majarstan, Mońǵolııada bizdiń sportshylar júldeli oryndardy ıemdendi. Jamby atý quramasy Saýd Arabııasynyń Ál-Ýla qalasynda Álem kýboginiń fınalyna qatysady. Bul úlken jetistik dep oılaımyz. Jalpy, ulttyq sporttyń damýyna keıingi ýaqytta jaqsy kóńil bólinip keledi. Osy qarqyn jalǵassa deımiz. О́ıtkeni ulttyq sport – elimizdiń maqtanyshy. Aldaǵy ýaqytta jamby atý sport túri jastar arasynda da damıdy. Sondyqtan Jamby atý akademııasy ashylatyn boldy, – deıdi ol.
Onyń aıtýynsha, ulttyq sportty jastar arasynda dáripteý maqsatynda jamby atý tarıhy keńinen tarqatylyp baıandalatyn, sporttyń qyr-syry áńgimelengen kitap daıyndalyp jatyr. Oǵan qosa balalarǵa arnalǵan komıkster basylyp shyǵarylmaq.
– Jamby atý – halqymyzdyń atadan balaǵa mura bolyp kele jatqan tól sporty. Keıingi jyldary quralaıdy kózge atqan arý mergenderimizdiń jetistigi álemdi tańǵaldyryp júr. Bıyl jamby atýdaǵy qyzdar arasynda «Tomırıs» júldesi qosyldy, – deıdi Ulttyq jáne at sporty túrleri ortalyǵynyń dırektory Baqdáýlet Sábıtov.
Onyń sózinshe, Saýd Arabııasynyń Ál-Ýla qalasynda Álem kýboginiń fınalyna elimizdiń namysyn qorǵaýǵa 3 sportshy men 1 jattyqtyrýshy barady. Dúbirli dodaǵa álemniń túkpir-túkpirinen eń myqty sportshylar qatysady. Shymkenttegi týrnırde «Taıtuıaq» júldesine 600 myń teńge tigilip otyr. Buǵan deıin bul júldeni 16 jastaǵy Qaraǵandy týmasy Nurasyl Oralhan utyp alǵan.
– Búgingi tańda «Alageum Electric» holdıngi ulttyq sport túrleriniń damýyna 180 mln teńge bólip otyr. Elimizdiń ulttyq qundylyqtaryn qoldaý, damytý bizdiń holdıngtiń qundylyqtarymen sáıkes keledi. Jamby atý – memleketimizdiń asyl murasy. Sondyqtan osy sport túrin damytý eldigimizdi saqtaýǵa yqpal etedi, – deıdi E.Ilıasov.
Sondaı-aq Jamby atý federasııasynyń prezıdenti Erkebulan Saıdýllauly ulttyq naqyshtaǵy sporttyq kıimderdiń dızaınyna konkýrs jarııalady. Konkýrsqa elimizdiń kez kelgen dızaıneri qatysa alady. Ulttyq qurama sportshylaryna, bapkerler men tóreshilerge jáne federasııa ókilderine arnalǵan kıimder bolýǵa tıis. Júldege 1 mln 800 myń teńge tigilip otyr.