• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Tulǵa 26 Jeltoqsan, 2023

Daraboz dıktor

3591 ret
kórsetildi

Bıyl Qazaq televızııasynyń quryl­ǵanyna 65 jyl toldy. Osy aralyqta qazaq dıktorlarynyń ulttyq mektebi qalyp­tasty. Máselen, tuńǵysh dıktor Zulqııa Jumatovadan bastap Lázıza Aımasheva, Orynbala Orazbaeva, Lásker Seıitov, Marıam Aıymbetova, Qajy Qorǵanov, Tynys О́tebaev sekildi aǵa-apalarymyz atalǵan mekteptiń qalyptasýyna zor úles qosty. Bala kúnimizde bul dıktorlardyń shet jaǵasyn teledıdardan biz de kórdik. Daýystary qandaı ásem, tunyq edi. Osy aıtýly tulǵalardyń izin basyp, óz ma­man­dyǵynyń mereıin asyrǵan daraboz dık­tordyń biri – Ábdiráli Bólebaı.

Tanymal dıktordy 90-jyldardyń kórermeni jappaı bildi desek, artyq aıtpaımyz. Ol kisiniń teledıdardan únemi kúlimsirep turatyn meıirimdi júzin kórgende kók jáshiktiń ishinen týǵan aǵamyzdy kórgendeı máz bolatynbyz. Qońyr daýsy qandaı keremet edi. Ony estigen saıyn tas bulaqtyń sýyn ishkendeı meıirlenesiń. Qazaqtyń uǵymǵa aýyr sózde­riniń ózin tigisin jat­qyzyp, anyq aıtatyn. Túsinikti jet­kizetin. Buǵan onyń aldymen ata-ana­dan daryǵan talanty, ekinshiden, Qur­manǵazy atyndaǵy konservatorııa­nyń teatr bóliminde oqyǵany sebep bolsa kerek. О́ıtkeni ol munda ataqty rejısser Asqar Toqpanovtan tálim alyp, sonyń shá­kir­ti boldy. Sózdiń salmaǵy men qadirin tú­sindi. Biraq ol alǵashqy eńbek jolyn teatr­da emes, «Qazaqfılm» kınostýdııa­synda rejısserdiń kómekshisi bolyp bas­tady.

70-jyldardyń ortasynda Qazaq KSR memlekettik teleradıo komıteti dık­­torlarǵa konkýrs jarııalaıdy. Oǵan 100-ge jýyq jas qatysyp, sonyń ishinen Ábdiráli aǵamyz top jaryp, «Qazaq» radıosyna dıktor bolyp ornalasady. Osynda ataqty dıktorlar – Ánýarbek Baıjanbaev, Omarhan Qalmyrzaev, Bolat Bijibaev sekildi tarlandardan osy ma­mandyqtyń qyr-syryn úırenip, kóp ónege aldy. Qazaqy qońyr daý­symen tyń­dar­mandarǵa tanyldy. 1985 jyl­dan bas­tap televızııaǵa aýysyp, qazir­gi ult­tyq arnada dıktor bolyp istedi. Biz keıde dık­torlyqty teledıdardyń aldyna sylanyp-sıpanyp shyǵyp, bireýdiń jazyp bergenin oqyp berý dep túsinemiz. Negizi olaı emes. Mıllıondaǵan kórermenniń aldynda turyp sóıleý, jańalyq oqý – úlken jaýapkershilik. Osy synnan súrin­beı ótkenniń biri – Á.Bólebaı. Ol 1992-1996 jyl­dary atalǵan arnada dıktorlar tobynyń jetekshisi bolyp, qanshama shákirt tárbıeledi. О́z aldyna dıktorlyq mektep qalyptastyrdy.

Ábdiráli aǵamyzdy jaqyn biletinder onyń azamattyǵyn, adaldyǵyn, kishipeıil­diligin, mádenıettiligin, bekzat­tyǵyn aldymen aýyzǵa alady. Qazaq radıosynda uzaq jyl qanattasyp eńbek etken belgili jýrnalıst Qoshan Mustafauly onyń «ózime ǵana bolsyn» demeıtin kóńili darqan azamat bolǵanyn aıtady.

«Ábekeń minezi jaısań jigit edi. Bireý­ge qatty sóz aıtyp, renjitip kórgen emes. Aqkóılek, aqkóńil jan bolatyn. Oǵan qan­daı maqtaý aıtsań da jarasady. О́zi tálimin alǵan aǵalarynyń esimin aýzynan tastamaı aıtyp júretin. Ertede televızııada jańalyqtar júrgizip otyryp, bir kisiniń aty-jónin qate aıtyp qoıady. Sony kórgen dıktor aǵasy Bolat Bijibaev sol mezette qońyraý shalyp: «Ábdiráli se­niń famılııańdy «Bóle-baev» dep bólip aıt­sam qalaı bolady?» degende, betimnen otym shyǵyp, eki-úsh kún qınalyp júrdim. Aýyryp qala jazdadym», dep aıtqany bar edi. О́zi de jas dıktorlardyń aıaq alysyn únemi baqylap otyratyn. Olardyń bireýi sózdi qate aıtsa, soǵan jany kúıip, mazasyzdanatyn. Bir kúni ekeýmiz «Qazmedıa» ortalyǵynyń aldynda tur edik. Syrttan 6-7-synyptarda oqı­tyn mektep oqýshylary kele jatty. Olar­dy qarsy alyp turǵan jas jigit butyna jyr­tyq djınsı kıip alypty. Ábekeń sony kórip, álgi jigitti bylaı shaqy­ryp aldy da: «Qarashy, ana súp-súıkimdi ­bala­lar «Qazaqstan» ulttyq arnasyna keldik dep tóbeleri kókke jetpeı qýanyp tur. Al sen oqýshylardy jyrtyq shalbarmen kú­tip alyp tursyń. Uıat qaıda?» dep aıtyp sal­­dy. Ábekeńniń ózi sán­di kıinip, jarqyrap, ­jadyrap júretin edi ǵoı», ­deıdi saǵynyshpen eske alyp.

1996-2000 jylda­ry ol kisi «Habar» agent­tiginde «Jańalyqtar» bólimi men «Jeti kún» aqparattyq-sarap­ta­m­a­­lyq baǵ­darlama­sy­nyń jú­rgizýshisi bolyp is­tedi. Osy jyldary «Jeti kún» baǵdarla­ma­syn jurtshylyq qy­zy­ǵyp kóretin. Onda kóteril­gen problemalar aıaq­syz qalmaı­tyn. Sol mezette sheshilip ja­tatyn. Odan keıin Qarjy polısııasynyń baspasóz hatshylyǵyna taǵaıyndaldy. Bul qyzmetti de abyroımen atqardy. Qan­shama adam­ǵa qamqorlyǵy tıdi. Ol qandaı qyzmet atqarsa da, jýrnalısterge bir búıregi bu­ryp turatyn. Qolynan kelgenshe solarǵa qoldaý kórsetip, járdemesetin. 2015 jyldan bastap, ómiriniń sońyna deıin Qazaq radıosynda eńbek etti.

Radıojýrnalıst Janat Januzaquly onyń Qazaq radıosynyń ǵasyrlyq toıy qarsańynda «Ǵızzat ǵumyr» atty habar júrgizip, sonda radıonyń júz jyldyq tarıhyna sholý jasap, osynda qyzmet istegen maıtalman azamattar týraly 100-den asa taǵylymdy habar jasaǵanyn jetkizdi.

«Ábdiráli aǵa ekeýmiz birlesip, «Da­rıǵa dáýren», «El aǵalary», «Káýsar» atty 200-ge jýyq habar daıyndadyq. Ol kisi ómirdiń aǵysymen aǵa bermeıtin, óz arnasyn, baǵasyn biletin azamat edi. Jastarǵa jaqyn júrdi. Sol arqyly jan dúnıesindegi rýhanı ańsardy qandyra bildi», dep eske alady áriptesi.

Ol qyzmette ǵana emes, otbasynyń da uıtqysy bola bilgen. Balalary men nemere­leri dese, jany shyǵyp turatyn azamat bolǵan. Aǵanyń asyl jary Baıan Ábdiqyzy onyń óte meıirimdi bolǵanyn aıtty.

«Ábdiráliniń júregi óte názik, meıi­rimge shúpildep tolyp turatyn. Kóshede jylap turǵan bala kórse, sony jubatyp, jany qalmaıtyn. О́zi de adal ómir súrdi. Balalaryn da adal azamat etip tárbıeledi. Biz 1975 jyly shańyraq kóterdik. Ekeý­miz de sońǵy kýrsta oqıtynbyz. Ata-anasy qarapaıym kisiler edi. Ákesi 40 jyldan astam ýaqyt muǵalim bolyp istegen. Bilim berý salasynyń úzdik qyzmetkeri. Ata-anasyn óte jaqsy kórdi. Meniń áke-sheshemdi de erekshe syılady. Jalpy, jasy úlken kisilerge, qarııalarǵa qurmeti bólek-tuǵyn. Anasy 49 jasynda ómirden ótken. О́zi elge tanymal, abyroıly azamat bolǵanyn anasy kóre almaǵanyn ókinishpen aıtyp otyratyn. Ekeýmiz elý jylǵa jýyq tatý-tátti ǵumyr keshtik. Balalarymyz ómirge keldi. Olardy ósir­dik. Odan keıin nemerelerimiz týdy. Endi solardyń qyzy­ǵyn birge kóremiz dep júrgende aramyzdan ketip qaldy... Saǵynamyn. Únemi kúlimsirep turatyn beınesi kóz aldymda turady», deıdi Baıan apaı.

Keshe kólikte kele jatyp, Qazaq ra­dıo­synyń «Altyn qorynan» Ábdiráli aǵamyz júrgizgen bir tanymdyq habardy berdi. Aǵanyń janǵa jaıly qońyr daý­sy estilgende ol kisi áli aramyzda ­júr­gendeı kórindi. Tiri bolsa, jotaly 70 jasqa tolar edi. Osyndaıda oıymyzǵa Abaı atamyzdyń «О́ldi deýge bola ma, oılań­darshy, О́lmeı-tuǵyn artyna sóz qaldyrǵan», degen óleń joly túsedi. О́lmeı-tuǵyn artyna úni qalǵan Ábdiráli Bólebaı halqymen birge jasaı beredi.

Sońǵy jańalyqtar