Áli de bolsa elimizde tolyq jolǵa qoıylýǵa tıis kókeıkesti máseleniń biri – balalardyń saýyqtyrý lagerleri men demalystaryn tıimdi uıymdastyrý. Kóp jaǵdaıda kanıkýl kezindegi lagerler onsyz da bala toǵyz aı tapjylmaı otyratyn mektepterinde uıymdastyrylyp jatatyndyqtan, munyń jelkildep ósip kele jatqan urpaqtyń tanym kókjıegine de, densaýlyǵyna da paıdasy shamaly.
Buǵan qosa qaı kezde de jumysbasty, jalaqysynyń jaıy belgili áke-sheshe úshin kóp másele qarajat pen qaýipsizdikke baryp tireletindikten, osy túıtkildi óz betinshe tarqata almaıdy. Eger balalar demalysyn tıimdi etýdiń kásibı turǵyda rettelgen tetikteri qajet desek, elimizdiń kishkentaı turǵyndary tegin saıahattaı alatyn tamasha joba jumys istep jatqanyn barlyq ata-ana bile bermeıtini sózsiz.
Jazǵy, qysqy kanıkýl kezinde talaı otbasynyń bala-shaǵasyn qydyrtyp, el kórip, jer aralaýǵa shamasy jete bermeıdi. Sheteldik, meıli el ishindegi saparlarda ár balaǵa jumsalatyn shyǵyn eresekterden asyp túspese, kem emes. Sondaı-aq qazirgi balalardyń talǵamy basqa, talaby bólek. Aılyǵy shaılyǵynan aspaıtyn qarapaıym kópbalaly otbasylardyń jaǵdaıy aıtpasa da túsinikti.
Endeshe elimizdiń kórikti mekenderin betke alǵanda balalaryńyzdyń jolaqysyn tólemeı-aq saıahattaýǵa bolatynyn bilgenińiz jón. Sonymen, el ishindegi týrızmdi damytý maqsatynda «Kazakh Tourism» ulttyq kompanııasy keıingi jyldary júzege asyryp otyrǵan Kids Go Free baǵdarlamasy qazirdiń ózinde talaı áke-shesheniń saýabyna bólenip otyr. Máselen, 2022 jyly osy joba arqyly 1 500 bala tegin sapar shekse, bul – memleket tarapynan tólengen 76,2 mln teńge sýbsıdııanyń arqasy. Al 2023 jyldyń 1 jeltoqsanǵa deıin 920 usynys qanaǵattandyrylyp, 1 975 bala 90 mln teńgege ushqan.
Týrıstik aımaqtarǵa tegin ushqan balalar sanyna kóz júgirtsek, Alakólge – 637, Almatyǵa – 561, Aqtaýǵa – 352, Túrkistanǵa – 154, Astana qalasyna 120 bala tegin saıahattaǵan. Mamandar áýe bıletterin tegin alǵan bala sanyn zerttegende, Alakól baǵyty maýsymdyq bolǵanyna qaramastan, úlken suranysqa ıe ekenin anyqtaǵan. Burnaǵy jylǵa qaraǵanda, ótken jyly tegin saıahattaǵan balalar sany shamamen 500-ge artsa, demek balalarymen birge saıahattaǵan biraz otbasy qarjysyn da únemdegen.
Myna qyzyqty qarańyz, elimizdiń ár shalǵaıyndaǵy kishkentaı týrıster aldymen Astana qalasyna qydyrǵandy jaqsy kóredi eken. О́ńirdegi balalardyń kópshiligi elordany kórýge qushtar bolsa, talaı bala tegin saıahattyń ıgiligin kórip úlgergen. Mysaly, kámelet jasyna tolmaǵan tórt balasy bar Ahmetovter otbasy Almaty oblysyna saıahattaǵanda aıtarlyqtaı qarjy únemdegenin alǵa tartyp, alǵys bildiredi. Mańǵystaý oblysynyń turǵyndary bul jobany alǵash estigende senimsizdik tanytqan.
Tegin saıahat týraly áleýmettik jeliden bilgen kópbalaly Tilektes Ahmetova týrfırma arqyly saıahatyn rásimdegen kezde tek óz bıletiniń qunyn tólegende ǵana jobanyń tıimdiligine kóz jetkizgen. Bul otbasy qazir sánge aınalǵan baǵyttardyń biri – Almaty oblysyndaǵy Kólsaıǵa balalaryn aparýdy burynnan armandap júrgen eken. Tórt balasyna da ushaq bıletin tegin rásimdegen Tilektes: «Balalarymnyń boıyna patrıottyq sezim uıalatý – meniń analyq paryzym. Shetelde otbasymen qydyryp júretin otbasylarǵa únemi qyzyǵatynmyn. Kids go free jobasy arqyly men de balalaryma baqytty sátter syılap, elimizdiń kórikti jerlerin aralaýdy bastadym. Bul joba aldaǵy jyldarda da júzege assa eken degen tilegim bar», deıdi.
Endeshe bile júrińiz. El ishinde kez kelgen qalaǵa 2-17 jas aralyǵyndaǵy kez kelgen bala tegin ushady. Al ushaq bıleti týrıstik kompanııalar arqyly alynady. Tegin bılet bala sanyna qaramaıdy, ıaǵnı ata-anacy qansha balamen ushsa da tegin. Bul ásirese kópbalaly otbasylarǵa óte tıimdi.
Eń bastysy, Kids Go Free baǵdarlamasy engizilgen týrıstik kompanııalar sany kúnnen-kúnge artyp keledi. Demek atalǵan jobanyń ıgiligin kóretinder sany kóbeıse, onda tegin áýe bıletterin rásimdep beretin týrıstik fırmalar sany da óse túsedi.
Tegin áýe bıletterin alýda esh kedergi joq, sebebi ata-anasymen birge saıahattaıtyn bala sany men saıahattaý kólemine shekteý joq. Elimizdiń qaı qıyryna kóz salsańyz da, tumsa tabıǵatymen kóz arbaıtyn ǵajap jerler men tarıhı eskertkishterge baı ólkeler bar. Endeshe aqsha únemdeý úshin burynǵydaı balalardy kezegimen qydyrtatyn kezeńder artta qaldy. О́ıtkeni saıahatqa shyqqan árbir balanyń jolaqysyn memleket óz moınyna alyp otyr. Mysaly, Aqtaý qalasynyń turǵyndary da Almaty, Túrkistan óńirlerin aralap, balalaryna elimizdiń kórikti jerlerin kórsete alǵanyna qýanady.
«Meniń ata-analarǵa aıtarym, bul – memleket tarapynan berilip jatqan óte tıimdi kómek. Sebebi Kids Go Free sııaqty joba baryn bilmegen jaǵdaıda biz sııaqty tórt balaly otbasy úshin Aqtaý – Almaty, Almaty – Aqtaý baǵytyna 500-600 myńdaı qarajat ketetin edi. Biraq osy baǵdarlama arqyly 350-360 myń teńge aqsha jumsadyq. Bıletke joldasym ekeýmizge ǵana tóledik. Al tórt balamyz tegin saıahattady», deıdi aqtaýlyqtar rızashylyqpen.
Bul arada ata-analardyń taǵy bir utatyny, ushatyn kún jaqyndaǵanda áýe bıletteriniń quny aspandap ketetini aıan. Al bılet alynǵan kúni onyń baǵasy qandaı bolsa da, memleket sol aqshany ótep beredi. Jobanyń basty sharty saıahatty týrfırma arqyly rásimdeý ǵana. Bul óz kezeginde otandyq týrıstik kompanııalardyń da jumysyn jandandyrýǵa tıis.
Al bizdiń qalaýymyz kóziqaraqty oqyrman osyndaı jobalardan habardar bolyp, ıgiligin kórse degen tilek.
ALMATY