Bokstan ulttyq qurama músheleri oqý-jattyǵý jıynyn júrgizip jatyr. Júktelgen mindet orasan. Parıj jazǵy Olımpıadasynyń alty joldamasyn enshileý basty murat. Odan keıingi amanat ta zilmaýyr. Tórt jylda aınalyp soǵatyn dúnıe dodasynan altyn medalsiz qaıtpaý. Mundaı júktiń artylýy da beker emes. 1996 jyldan beri jazǵy Olımpıada oıyndarynda altynsyz qaıtpaǵan osy boksshylarymyz edi. Tek 2021 jyly Tokıodaǵy jazǵy Olımpıada oıyndarynda toqyraýǵa urynyp, qola júldeniń ózin tolaıym tabysqa teńedik.
Myrzaǵalı Aıtjanov ulttyq quramanyń bas bapkeri laýazymyna byltyrǵy jyldyń qańtar aıynda ekinshi márte taǵaıyndaldy. 2009-2018 jyldar aralyǵynda bas bapker qyzmetin atqarǵanda jazǵy Olımpıada oıyndarynan quramanyń qanjyǵasy qandap qaıtatyn. 2012 jyly Londonda Serik Sápıev senimdi aqtady, 2016 jyly Rıo rınginde Danııar Eleýsinov altynmen aptaldy. Bas bapker qyzmetin arqalap úshinshi Olımpıadasyna qatysatyn mamanǵa júktelgen mindet zor. Biraq bıylǵy Olımpıada oıyndarynda erler 7 salmaq dárejesinde ǵana aıqasady. Dúnıeniń tórt tarabynan taralǵydaı tartylyp kelgen, irikteý-suryptaýdan súrinbeı jetken jampozdardyń arasynan álgindeı júldeni julyp alýǵa az kúsh ketpeıdi. Bas bapker ne deıdi buǵan? О́zinen suradyq.
– Jigitterdiń daıyndyq barysy qalaı?
– Qazir taýda oqý-jattyǵý jıynyn júrgizip jatyrmyz. Fızıkalyq áleýetin shyńdaý maqsatynda jumys qarqyn aldy. Byltyr ótken jazǵy Azııa oıyndaryndaǵy sátsizdik úshin az syn arqalaǵamyz joq, múıizdeý áli de bolyp jatyr.
– Aqpan aıynyń sońyn ala álemdik irikteý týrnıri ótedi. Italııaǵa kimderdiń baratyny belgili boldy?
– Bul saýalǵa qatysty jaýapty men byltyr jazǵy Spartakıada bastalǵanda aıtqanmyn. «Kimder spartakıada chempıony bolady, solar barady» dep. Bálenniń sózi, túgenniń kózi jaqsy, kóke-jákesi bar bolǵandyqtan jiberdi degen kúńkil aıtylmasyn dep osyndaı baılam jasadyq. Spartakıada oıyndarynan tek asa aýyr salmaqtaǵy Qamshybek Qońqabaev pen komanda kapıtany, qurama lıderi Aslanbek Shymbergenovti ǵana bosattyq. Degenmen de biz tek Spartakıada chempıondary barady dep solardy ala qoıdy bóle qyryqqandaı menshiktep alyp jattyǵý júrgizbeımiz. Quramaǵa engen ekinshi, úshinshi nómirli boksshylar da olarmen teńdeı ter tógip ázirlik jasap jatyr. Sebebi túrli jaǵdaı oryn alýy múmkin, jaraqat degen jaý bar, aýrý-syrqaý jabysam dese aıaq astynda, basqa da jaǵdaı oryn alýy múmkin. Sondyqtan da biz eń áýeli saq qımyldap, qamsyz júrmeýge úndeımiz, beıbereket qydyrmaýǵa, jıyn-toıǵa jibermeýge kúsh salamyz. Sebebi álemde joldama alyp turyp Olımpıadaǵa qatysa almaı qalǵan sportshylar kóp. Sondyqtan jazym degen demniń arasynda.
iba.sport
– Lıderge qatysty, qurama kapıtany Aslanbek Shymbergenovtiń densaýlyǵy qalaı, byltyrǵy jyldyń sońynda ótken «Chempıondar túni» jobasynda meksıkalyq qarsylasynan nokaýtpen jeńildi.
– Aslanbek minezdi boksshy, qatarǵa qosylyp jattyǵýyn jasap júr. Nokaýt degende týra tıgen soqqydan qulady. Anaý aıtqandaı qaterli jaraqat emes, medısınalyq tekseristen ótip, dárigerlerdiń baqylaýynda bolyp em-domyn aldy. Qazir babynda, lısenzııalyq týrnırge ázirlik júrgizip jatyr.
– Rıo jazǵy Olımpıada oıyndarynyń chempıony, bul kúnde kásipqoı boksta júrgen Danııar Eleýsinovti qurama qatarynan kórgisi keletinder kóp.
– Oıyńdy túsindim, «lısenzııalyq týrnırge Danııar Eleýsinov barýy tıis» degendi de aıtqandar bar. Biz eshkimge qarsy emespiz. Ulttyq qurama sapyna qosylý úshin aldymen el chempıonatynda ózińdi dáleldep, myqtylyǵyńdy pash etýiń kerek. Danııar jeti jyldaı kásipqoı boksta júr. Ol aldymen byltyrdan bastap ishki birinshilikke qatysýy tıis edi. Quramaǵa qosylamyn degen boksshylarǵa esigimiz árqashan aıqara ashyq. Mysaly bir jyldan asa ýaqyt kásipqoı boksqa aýysqan álem chempony Bekzat Nurdáýletov te byltyr áýesqoılarǵa qosylyp, «qaıta úıirin tapty». Spartakıadada kúmis júldeger atandy. Qazir ulttyq quramanyń múshesi retinde jattyǵý jıynynda júr. Sondyqtan qaı boksshy oralamyn dese biz tek qýanamyz.
– Ulttyq qurama boksshylarynyń jattyǵý úderisi qalaı júrip jatyr?
– Aqpan aıynyń sońynda bastalatyn lısenzııalyq týrnırge daıyndyqty qyzý ótkizip jatyrmyz. Birlesken oqý-jattyǵý jıyndary da ótedi. Ázerbaıjan, Iran, Irlandııa eliniń boksshylarymen tize qosyp jattyǵý júrgizemiz. Naýryz aıynda jáne mamyrda halyqaralyq týrnırge qatysýdy kózdep otyrmyz, boksshylardyń babyn synaý úshin. Odan keıin Parıj Olımpıadasyna qamdanamyz.
– Siz ulttyq quramanyń bas bapkeri qyzmetin atqarǵan jyldary eki Olımpıada oıyndaryna boksshylardy qosyp, altyn medalsiz qaıtqan joqsyz. Úshinshi synda qandaı mindet júktelmek?
– Biz 2016 jyly Rıo Olımpıadasynan oralǵan soń men «Tokıo jazǵy Olımpıadasynda komandalyq esepte kósh bastaımyz» degendi maqtan úshin aıtqam joq. Quramanyń tegeýrinin eksheı alǵandyqtan aýzymnan sondaı sóz shyqty. О́ıtkeni Rıo Olımpıadasynda Ádilbek Nııazymbetov pen Vasılıı Levıttiń fınaldaǵy qaırat-kúshi qurbandyqqa shalynyp ketti. Shákirtterimniń áleýetin bilgendikten de osylaı dedim. Biraq 2018 jyldyń jeltoqsan aıynda óz erkimmen aryz jazyp bas bapkerlik qyzmetti ótkizýge týra keldi. «Uzaq jyl atqardyń, ózgeler de áleýetin tanytsyn» degen pikir jıi aıtyldy. Ákemnen muraǵa qalǵan qyzmet emes, aryzymdy jazdym. Byltyrǵy jyldyń qańtar aıyna deıingi aralyqta tynyǵyp, ózimniń ótken izime esep berip, nendeı kemshilik jiberdik, qaı tusta aǵat kettik sonyń bárin saralap ekshedim. Úzilistiń ornaǵany da qaıyrly boldy men úshin. Endi suraǵyńa qatysty, bas bapker retinde úshinshi ret Olımpıada oıyndaryna qosylamyn. Júktelgen mindet 1 altyn, 1 kúmis, 1 qola medal. «Aryq aıtyp, semiz shyǵýdy» qup kóremin, óz basym qashanda. Bárin ýaqyt aıqyndaıdy.
– Kóldeneń kedergiler kıligip ketpese eken deımiz, eldiń namysy synalatyn dodada altybaqan alaýyz bolmaı, jumylǵan judyryqtaı uıysa bilsek, asý bermes asqar joq. Sáttilik tileımiz sportshylarǵa.