Úzdikter uzap ketti

Áńgimemizdiń álqıssasyn erlerden bastaıyq. Uzaq ýaqyt boıy aldyna jan salmaı júrgen Grýzııa dzıýdoshylarynyń halyqaralyq dodalardaǵy tolaǵaı tabysy tańdandyrmaı qoımaıdy. Hal­qynyń sany 3,7 mıllıonnan ázer asady. Jer kólemi de shaǵyn. Soǵan qaramastan atalǵan memleketten jyl saıyn myqty ba­lýandardyń qalyń shoǵyry shy­ǵyp jatyr. Qandaı jarysqa barsa da, olar únemi úzdikter qatarynan kórinedi. Dál qazirgi kezde jeti salmaq dárejesiniń ekeýinde grýzın jigitteri álemdik reıtıngte jeke-dara kósh bastap tur. Olar – Lýka Maısýradze (90 kg) men Ilıa Sýlamanıdze (100 kg). Sondaı-aq aldyńǵy lek­te júrgenderdiń sanatynda ja­ponııalyq Rıýdzıý Nagaıama (60 kg), Denıs Vıerý (66 kg), ázerbaıjandyq Hıdaıat Geıdarov (73 kg), belgııalyq Mattıas Kasse jáne tájikstandyq Temýr Ra­hımov (+100 kg) syndy beldi balýandar bar. Mine, jeti salmaq dárejesiniń serkeleri osylar.

Qazirgi kezde Top-10 dzıýdo­shy­synyń qataryna Grýzııanyń – 8, О́zbekstannyń – 6, Japonııa, Mońǵolııa, Ázerbaıjannyń – 5, Brazılııa men Fransııanyń – 4, Ońtústik Koreıa, Kanada, Reseıdiń – 3, Ispanııa, Ýkraına, Moldova, Italııa, Tájikstan, Izraıl, Ký­ba, Nıderlandtyń – 2, Taıpeı, Bel­gııa, Shveısarııa, BAÁ, Fın­lıandııa, Túrkııa, Majarstan jáne Serbııanyń 1 sańlaǵy enip otyr. Jalpy, IJF-tiń myqtylar tiziminde barlyǵy 26 memlekettiń ókili bar.

О́kinishtisi, baǵy janyp tur­ǵan 27 memlekettiń qataryna qosylýǵa Qazaqstannyń birde-bir balýanynyń kúsh-jigeri jetpedi. Al­paýyttardy aıtpaǵanda, sport­tyq arenalardaǵy qarsylasymyz  О́zbekstan bizdi shańyna da iles­tirer emes. Búgingi tańda ala ta­qııaly aǵaıyndardyń alty balýa­ny – úzdik ondyqta. Bul – óte keremet kórsetkish. Kúni ke­she ǵana qazaqtarǵa qyzyǵa ári qyz­ǵana qarap júrgen Tájikstan men Moldovanyń da tasy órge domalap tur. Qos eldiń árqaısy­synan eki sportshydan úzdikter qataryna enýi – joǵaryda aı­tylǵan sózimizdiń aıqyn dáleli. Ol az deseńizder, moldovalyq De­nıs Vıerý men tájik Temýr Rahımovtyń óz salmaq dárejeleri boıynsha álemdik reıtıngte kósh bastap tur.

Al Qazaqstan jaıynda ne aı­týǵa bolady? Otandyq dzıýdonyń deńgeıi jyldan-jylǵa tómendep bara jatqany belgili. Máselen, jerlesterimizdiń arasynda eń úzdik kórsetkishke Maǵjan Sham­shıddın qol jetkizip otyr. 60 kg salmaqta synǵa túsip júrgen Syr boıynyń saıypqyrany 12-oryndy ıelengen. Dál sol sal­maqta beldesetin Nurqanat Serikbaev – 19 jáne Eldos Smetov 35-oryndarǵa taban tiredi. Osy úsh órenimizdiń arasynan Parıj Olımpıadasyna kimniń baratyny aldaǵy ýaqytta ótetin baı­raqty básekeler barysyn­da anyqtalady. Aqıqatqa júgin­sek, álemdik reıtıngte kim joǵa­ry tursa, sol ǵalamdyq do­da­ǵa qatysýǵa tıis. Bul jerde esh­kimniń ataq-dańqy men tamyr-ta­nystyǵyna, bedeli men bolmy­syna jáne osyǵan deıingi jetis­tigine qaraýdyń esh qajeti joq. Negizinde ulttyq qurama bapkerleri osy prınsıpti qatań saqtaýǵa tıis. Biraq Olımpııa oıyndarynyń dúbiri estilgen tusta túsiniksiz jaǵdaılar men qı­turqy áreketter oryn alyp jat­sa, oǵan da esh tańdanbaımyz.

66 jáne 73 kg salmaq dáreje­le­rinde kúsh synasatyn Ǵus­man Qyrǵyzbaev pen Danııar Shámshaevtyń da aıaqalysy jaman emes. Ǵusman – kópti kórgen saqa sportshy. Jasy 31-de. Osydan eki jyl buryn Býdapeshtte ótken álem chempıonatynda kúmis medal ıelendi. Danııar 22 jasta. Byltyr ol Astanada uıym­dastyrylǵan Azııa chempıonatynda barlyq qarsylasyn ıpponmen utyp, aıdy aspanǵa bir-aq shyǵardy. Biraq bıylǵy maýsymda Qyrǵyzbaev pen Shámshaev jarqyn jeńisimen óz jankúıerlerin qýan­ta almady. Bul kúnderi IJF reı­tınginde Qyrǵyzbaev – 14 jáne Shámshaev 16-oryndy enshiledi. 81 kg salmaqtaǵy Abylaıhan Ju­banazar men 100 kg salmaqta aıqasyp júrgen Nurlyhan Sher­han dál mejeden kórindi.

Úzdikter tiziminde Jansaı Smaǵulov (73 kg) 27-oryndy ıemdense, Dıdar Hamza (90 kg) 31-satyǵa turaqtady. Biraq olar­dyń Parıjge barmaıtyny anyq. Sebebi kezinde Azııa oıyndarynyń jeńimpazy atanyp, eki birdeı Olımpıadada baq synaǵan Dıdar keıingi jyldary ózi qatysqan jarystarynyń barlyǵynda je­ńilis tapty. Sátsizdiktiń shyr­maýynan shyǵa almaǵannan keıin 26 jastaǵy sańlaq úlken sporttan qol úzetinin resmı túrde málimdedi. Al jasy 31-den asqan Jansaıǵa ýaqyt ozǵan saıyn jalyndy jastarmen alysyp-julysý qıyndap barady. Qazirgi kezde ol da tatamımen qosh aı­tysýǵa qamdanyp júr.

Búgingi tańda Top-50-likke jo­ǵaryda esimderi atalǵandardan bólek, myna jerlesterimiz endi: Ǵalymjan Qyryqbaı (+100 kg) – 29-oryn, Erasyl Qajybaı (+100 kg) – 39-oryn, Islam Bozbaev (100 kg) pen Ádil Orazbaev (+100 kg) – 43-oryn jáne Baýyrjan Narbaev (60 kg) – 49-oryn. О́zge dzıýdoshylardyń qarqyny tym báseń. Olar Olımpııa oıyn­da­rynyń joldamasynan áldeqashan kúder úzgen.