Bási bıik olımpıada

Qazir álemde halyqaralyq deń­geıdegi bedeldi 7 olımpıada bar. Olar matematıka, fızıka, hımııa, ınformatıka, geografııa, lıngvıs­tıka, bıologııa pánderinen dástúrli túrde ótedi. Sonyń biri – halyqaralyq bıologııa olımpıadasy. Birinshi ret IBO Chehııada 1990 jyly 6 eldiń qatysýymen ótken edi. Sodan beri qatysýshy memleketter sany 80-nen asty. Qazaqstan qurama komandasy bul ǵylym jarysyna 1996 jyldan bastap qatysyp keledi. Olımpıadaǵa qatysqan jyldary elimizdiń oqýshylary 2 altyn, 20 kúmis, 54 qola medal jeńip aldy. Bul – óte jaqsy kórsetkish.

– Qýantarlyǵy, osyndaı bedeldi álemdik bilim dodalarynda oqýshy­larymyzdyń reıtıngi jyl saıyn ósip keledi. Bıologııadan kil bilimdiler baq synaıtyn halyqaralyq jarystyń bizdiń elde ótýi sonyń dáleli bolmaq. Bul – bilim berý sapasyn arttyrýǵa jasalatyn taǵy bir qadam, – dedi Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev.

Eske salaıyq, byltyr qarashada Ǵ.Beısembaev IBO halyqara­lyq­ uıym­das­tyrý komıtetiniń tó­ra­ıy­my Lenka Lıbýsovamen kezdes­ken. Taraptar zııat­kerlik saıys­ty uıymdastyrý máse­le­lerin, sondaı-aq otandyq bilim berýdi damytýdyń túıtkildi máseleleri men múmkindikterin talqy­laǵan bolatyn.

Elimizdiń halyqaralyq olımpıada­lar­dy uıymdastyrý men ótkizýden táji­rıbesi mol. Máselen, 2010 jyly mate­­matıkadan, 2014 jyly fızıka­dan, 2015 jyly ınformatıkadan bilim sa­ıys­­­taryn ótkizgeni – sózimizdiń dáleli.

Al bul jolǵy halyqaralyq bıolo­gııa olım­pıadasyn uıymdastyrý já­ne ótkizý boıynsha daıyndyq ju­­mys­­tary ótken jyldan bastaldy. Oqý-aǵartý mınıstrliginiń orta bi­lim komıtetiniń tóraǵasy Qanybek Ju­ma­shevtyń aıtýynsha, olımpıada tap­­­syrmalaryn ázirleýge otandyq jas bıologter men ǵalymdar arasynan­ halyqaralyq ǵylymı komıtet quryldy.

– 2023 jyly otandyq oqýshylar 26 halyqaralyq olımpıadaǵa qatysyp, 580 medal jeńip aldy. Álem kóz tikken 7 bilim dodasyna qatysqan 31 oqýshymyzdyń 23-i jeńimpazdar qatarynan kórindi. Onyń ishinde 2 oqýshymyz altyn, 11 oqýshymyz kúmis, 10 oqýshymyz qola medalǵa ıe boldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha 2022 jyldan bas­tap jalpy bilim beretin pánder bo­ıynsha halyqaralyq olımpıadalardyń jeńimpazdary men júldegerlerine, sondaı-aq olardy daıyndaǵan muǵa­lim­derge birjolǵy syıaqy berilip keledi. Máselen, altyn medal alǵan oqýshy 1500 aılyq eseptik kórsetkish, kúmis medal úshin 1000 AEK, qola medal úshin 500 AEK kóleminde aqshalaı syıaqy alady. Jeńimpazdar men júldegerlerdi daıyndaǵan muǵalimderge de qomaq­ty júlde qarastyrylǵan. Bul – bilim sapasyn arttyrýǵa yqpal etip qana qoımaı, oqýshyny jáne ony daıyndaǵan ustazyn yntalandyrýǵa, qoldaýǵa memleket tarapynan jasalyp otyrǵan jaǵdaı, – dedi komıtet tóraǵasy.

Sonymen qatar olımpıada barysynda otandyq pedagogter úshin álemniń jetekshi ǵalymdarymen sheberlik synyptary, bıologııadan olımpıadalyq esepterdi sheshý boıynsha oqytý semınarlary jáne ǵylymı-praktıkalyq konferensııalar ótki­ziledi. «Daryn» respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń dırektory Ǵajdembek Tursynovtyń aıtýynsha, uıymdastyrý komıteti saıysqa qatysýshylar men qonaq­tardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge erekshe kóńil bólip, jarys ótetin jer­lerde kúzet, beınebaqylaý, quqyq qor­ǵaý, medısınalyq qyzmetpen qam­ta­ma­syz etý jumystaryn júrgizip jatyr.

– Jarysty uıymdastyrýda akade­mııa­lyq adaldyqty qamtamasyz etýdiń jarııaly júıesi qurylyp jatyr. Olımpıada barysynda barlyq belgi­len­gen halyqaralyq standart saq­talýǵa tıis. Ol Nazarbaev ýnıver­sı­teti­­niń bazasynda uıymdastyrylady. Baǵ­dar­­lama qatysýshylaryn Astana men Býra­baıdyń kórikti jerleri bo­ıynsha qyzyqty ekskýrsııalar kútedi. Qazaq halqynyń salt-dástúrlerimen tanys­tyrý da josparlanǵan. Jalpy, olım­pıada tek bilim salasynda báse­keles ortany qurýǵa ǵana emes, kóp­mádenıetti atmosferany qalyp­tas­tyrýǵa baǵyttalǵan, – dedi ol.

Osynaý bási bıik básekeniń Qazaq­standa ótýi – elimizdiń ǵylymı jetis­tik­teri men áleýetine álem nazaryn aýda­rady. Sondaı-aq jas bıologter úshin úlken múmkindikterge jol ashady.

Bekzat QULShAR,

L.N.Gýmılev atyndaǵy

EUÝ stýdenti