Jahandaný jáne barlyq salany sıfrlandyrý kezeńinde halyqaralyq tájirıbemen jáne resýrstarmen almasýdyń mańyzy mol. Sheteldegi áriptesterimen dostyq qarym-qatynas ornatý elimizdegi kitaphanalar úshin de paıdaly. Yntymaqtastyqtyń bul formaty bizdiń kitaphanalarǵa álemdik damý úrdisin eskerýge, óz qyzmetin, jetistikteri men máselelerin ózge kitaphanalarmen salystyra otyryp baǵalaýǵa kómektesedi. Kitaphana qyzmetkerleri bilim men tájirıbe aıasyn keńeıtýge, kásibı deńgeılerin arttyrýǵa, jańa tujyrymdamalardy ázirleýge qatysýǵa múmkindik alady.
Ońtústik Koreıanyń mádenıet, sport jáne týrızm mınıstrligi shetelder arasyndaǵy mádenıetaralyq baılanystar men ózara túsinistikti yntalandyrý maqsatynda 2005 jyldan bastap «Mádenı seriktestik bastamasy (CPI)» dep atalatyn uzaqmerzimdi mádenı almasý jobasyn júzege asyryp keledi. Al osy eldiń Ulttyq kitaphanasynyń «Mádenı seriktestik bastamasy (CPI)» baǵdarlamasy aıasynda «Sheteldik kitaphanashylarǵa bilim berý jáne oqytý baǵdarlamasy» 2006 jyly qolǵa alynǵan. Búgingi tańda baǵdarlamaǵa 23 elden 59 kitaphanashy qatysqan.
Qazaqstan Ulttyq kitaphanasynyń sıfrlyq tehnologııalar qyzmetiniń top jetekshisi retinde 2018 jyly Koreıanyń Kvandjý qalasyndaǵy Azııa mádenıet ortalyǵynda «CIC Education and Training Program for Overseas Experts» (Sheteldik mamandarǵa arnalǵan mádenı aqparat úılestirýshilerin oqytý jáne daıarlaý) baǵdarlamasyna qatysqan edik. Baǵdarlama mádenıet jáne óner mekemeleriniń sarapshylaryna qajetti qabiletterdi damytýǵa kómektesetin kóptegen baǵdarlama men is-sharany usyndy. Atap aıtqanda, baǵdarlama boıynsha teorııalyq jáne praktıkalyq bilim alyp, Azııa mádenıet ortalyǵyna qatysty Mádenıet jáne óner mekemeleriniń qyzmetimen tanystyq, sondaı-aq Chonnom Ulttyq ýnıversıtetiniń Til bilimi ortalyǵy janyndaǵy Azııa Mádenı ınstıtýty úshin koreı tilin meńgerýge jáne Koreı mádenıetimen tanysýǵa múmkindik jasaldy.
Issapar barysynda Azııa mádenı ortalyǵynyń muraǵattyq jobalary, kolleksııalardy jikteý jáne ozyq tehnologııalardy qoldaný, materıaldardy uıymdastyrý, sırek kezdesetin qujattardy sıfrlandyrý jáne prezervasııalaý salasymen tanysyp, Koreıadaǵy jetekshi kitaphanalar men murajaılarǵa, Kvandjýdaǵy mádenıet jáne óner mekemelerine saparlar rýhanı baıyta tústi. Tájirıbe almasý barysynda zertteý jumysyn jazyp, qorǵaýdyń sáti de tústi.
Azııanyń mádenı ortalyǵy – bul halyqaralyq óner uıymy, sonymen birge ótken, qazirgi jáne bolashaqtyń mádenıeti men ónerin ınnovasııalyq ıdeıalar men nanymdarmen biriktirý arqyly qurylǵan Bolashaqtyń jańa ónimderin shyǵaratyn mádenı almasý uıymy. Ol Azııadan bastap, zertteý (Research) – shyǵarmashylyq (Creation) – óndiris (Production) kezeńderinde álemniń túkpir-túkpirinen qatysýshylardyń shekaralaryn joıýǵa, erkin birigýine jáne oı almasýyna yqpal etetin ortaq platforma rólin atqarady. Jınalǵan zertteýler men resýrstar arqyly alynǵan nátıjeler boıynsha Azııanyń mádenı ortalyǵy, ártúrli jáne dınamıkalyq baǵdarlamalar (kórmeler, qoıylymdar, trenıngter, festıvaldar jáne basqa da is-sharalar) uıymdastyrady.
Baǵdarlama aıasynda ótken jyly Seýl qalasyndaǵy Koreı Ulttyq kitaphanasynda Qazaqstan, Fılıppın jáne Vetnam elderinen kelgen kitaphanashylar taǵylymdamadan ótti. Qazaqstan Ulttyq kitaphanasynyń atynan Koreıanyń Ulttyq kitaphanasy ótkizetin mádenı seriktestik bastamasynyń quramdas bóligi «2023 Education and Training Program for Overseas Librarians» baǵdarlamasyna qatysyp, grantqa ıe boldyq. Bul baǵdarlama Koreıanyń Ulttyq kitaphanasy men shetel kitaphanalary arasyndaǵy halyqaralyq túsinistikke yqpal etýdi, kitaphana tájirıbesin, ozyq tehnologııalardy alýǵa múmkindik berýdi kózdeıdi, sondaı-aq kásibı kitaphanashylarǵa arnalǵan baǵdarlama usyndy, Koreı kitaphanalarynyń qyzmetin paıymdaýǵa arnalǵan dáris ótti. Buǵan qosa Koreıanyń Ulttyq kitaphanasynda kóshpeli taǵylymdamadan óttik, jeke zertteýler men prezentasııalar jasalyp, baıandamalar men maqalalar jazyldy, kitaphanalarǵa ekskýrsııalar uıymdastyryldy, koreı tili kýrsynda oqyp, Koreı mádenıetimen tanysyp, mádenı mura obektilerine jáne dalalyq ekskýrsııalarǵa qatystyq.
«Sheteldik mamandarǵa arnalǵan mádenı aqparat úılestirýshilerin oqytý jáne daıarlaý» baǵdarlamasynyń maqsaty – Koreı memleketimen basqa elder arasyndaǵy mádenı baılanystardy nyǵaıtý, sheteldik kitaphanalarda Koreıaǵa qatysty aqparattyq qyzmetterdi usyna alatyn kitaphanashylardy daıarlaý. Baǵdarlama aıasynda úsh kitaphanadan barǵan mamandar ǵylymı aqparattyq jáne kitaphana isi salasynda jeke zertteýler júrgizdi. Koreı kitaphanalary men mádenıetine qatysty qundy aqparattyń eki memlekettiń Ulttyq kitaphanalary arasyndaǵy kásibı baılanysty damytýǵa jáne olardyń budan ári órkendeýine yqpal eteri sózsiz.
Barlyq ulttyq kitaphana sııaqty Koreıanyń Ulttyq kitaphanasynyń da maqsaty – azamattaryna qyzyǵýshylyq tanytqandarǵa qyzmet kórsetý. 1945 jyly qurylǵan Ulttyq kitaphana – Koreıa Respýblıkasynyń zııatkerlik jáne aqparattyq resýrstarynyń qundy qoımasy. Munda otandyq basylymdar men sıfrlyq materıaldardyń keń jınaǵy shoǵyrlanǵan. Sonymen qatar azamattardyń ártúrli qajettiligine beıimdelý jáne kitaphana materıaldaryna tegin, ońaı jáne ashyq qoljetimdi qamtamasyz etý úshin ozyq tehnologııalar engizilgen.
2020 jyly Qazaqstan Ulttyq kitaphanasynda Koreıa Ulttyq kitaphanasynyń bastamasymen jáne Almaty qalasyndaǵy Koreıa Respýblıkasy Bas konsýldyǵynyń qoldaýymen «Koreıaǵa tereze – Window on Korea» atty kitap buryshy ashyldy. Mundaǵy oqý zalynda koreı tilindegi eń úzdik zamanaýı ádebıetter, sondaı-aq Koreıanyń ulttyq qoldanbaly óneriniń úlgileri usynylǵan. Kitap buryshyndaǵy aqparattyq termınaldan oqyrmandar Koreı Ulttyq kitaphanasynyń qyzmeti týraly beıne-ekskýrsııaǵa qatysyp, Ulttyq kitaphana qoryndaǵy koreı tilindegi ádebıetteri, Koreıa ekonomıkasynyń damýy, tarıhy men mádenıeti týraly birqatar beınebaıanmen tanysa alady.
Qazaqstan Ulttyq kitaphanasynyń qoryna kelip túsken basylymdardyń koreı tilinen qazaq tiline bıblıografııalyq jazbalarynyń aýdarmalary jasalyp, ǵylymı bıblıografııalyq jazbalary Ulttyq kitaphananyń elektrondyq katalogterine engizilip, halyqaralyq kitap almasý jumystary udaıy júrgiziledi. «Koreıaǵa tereze – Window on Korea» kitap buryshynda qazaq jáne koreı tilderinde basylymdarǵa sholý jasalyp, Koreı elinen kelgen týrısterge Ulttyq kitaphananyń ishinde ekskýrsııa uıymdastyrylady. Bul baǵdarlamaǵa Ulttyq kitaphana atynan mamannyń qatysýynyń ózindik syry bar. Máselen, koreı halqy úshin Ulttyq kitaphananyń sırek qoryndaǵy eski qytaı (Venıan jazýy) tilindegi koreı kitaptarynyń orny erekshe. Ol kitaptardyń ishinde, ásirese 146 tomnan turatyn «Mýnhon bıgo» qoljazbasynyń rýhanı qundylyǵy joǵary baǵalanady.
Koreı Ulttyq kitaphanasynyń bıblıografııalyq standarttar ortalyǵy – ISBN, ISSN jáne ISNI ulttyq agenttigi. Osy eldiń Mádenıet, sport jáne týrızm mınıstrligi qoǵamdyq kitaphanalarda sıfrlyq resýrstar ortalyqtaryn qurý jobasyna qatysa otyryp, Ulttyq kitaphanasyna 2003 jyldyń jeltoqsanynda RFID júıesin engizdi.
Álemniń iri kitaphanalarynyń biri sanalatyn Koreı Ulttyq kitaphanasy aýmaǵymen de, baı kitap qorymen de erekshe áserge bóleıdi. Tájirıbeden ótý barysynda kitaphananyń zamanaýı tartymdy ınfroqurylymy, onyń baı qory, jańashyldyqqa toly qyzmeti, oqyrmanǵa qyzmet kórsetý baǵytyndaǵy jańa tehnologııalar, sıfrlyq tehnologııalar, kórme ekspozısııalarymen tanysyp, kóptegen mańyzdy jáne kásibı saladaǵy daǵdyǵa kóz jetkizdik. Sheteldik kitaphanalarmen yntymaqtastyq qurý elimizdiń Ulttyq kitaphanasy men otandyq kitaphanalardy álemge tanytýǵa, óz resýrstaryn elden tys jerlerde qoljetimdi etýge jaqsy múmkindik týǵyzady. Sonymen qatar halyqaralyq deńgeıde tájirıbe almasý ártúrli eldiń halqy úshin álemdik mádenı muranyń jaýharlarymen tanysyp, ádebıettermen almasýǵa múmkindik beredi.
Ulttyq kitaphanalardyń tájirıbe almasýy otandyq kitaphanalarǵa serpilis berip, ozyq tehnologııalardy tıimdi paıdalanýǵa septigin tıgizedi. Halyqaralyq taǵylymdamalar kásibı kitaphanashy úshin asa qajet. Al bizdiń kórgen-bilgenimiz qyzmette qoldanýǵa mańyzdy.
Gúlmıra SMAǴULOVA,
Ulttyq kitaphananyń sıfrlyq tehnologııalar qyzmetiniń top jetekshisi