Alǵash árip úırenip, sóz tanyǵan kez ár adamnyń jadynda shyǵar. «Úırettiń bizge, álippe» dep bastalatyn shýmaqtar da sanamyzdan óshpeıdi. Al sıfrlyq tehnologııa damyǵan zamannyń balalary jasandy ıntellektige sóz úıretip júr. Ǵalymdar kishkentaı balanyń qalaı til úırenetini týraly jańalyq ashty.
Nıý-Iork ýnıversıtetiniń ǵalymdary adamnyń tildi qalaı úırenetinin túsindiretin jasandy ıntellekt oılap tapty. Ol álemge balanyń kózimen qarap, eresekterdiń oǵan ne aıtatynyn tyńdaý arqyly til úırendi. 2 jasar qyz jasandy sanaǵa til úıretip qana qoımaı, keskinderdi tanýdy da meńgertti. Olar qyzdyń basyna kamerasy bar jasandy sanany kıgizip, tájirıbe jasady. Solaı Sem esimdi qyz 61 saǵattyq jazbany paıdalanýǵa kómektesken. Ol Aýstralııadaǵy Adelaıda qalasynyń mańynda turady. Bala kamerany alty aıdan eki jasyna deıin aptasyna eki ret kıgen. Derekterge súıensek, eki jasqa tolǵan bala 300-ge jýyq, tórt jasqa deıin 1000-nan astam sóz biledi eken. Jasandy ıntellekti osy arqyly sóz jattap, til úırenip shyqqan. Bul úderis sábı ómiriniń qysqa kezeńindegi kamera jazbalaryn taldap, sýret pen daýysty sózderdi sáıkestendirý arqyly júrgen. Osy tájirıbe til úırený úshin tildiń qalaı jumys isteıtini týraly bilim qajet degen keıbir til teorııalaryna qarsy turady. Ǵalymdar jasaǵan jasandy ıntellektide til týraly eshqandaı bilim bolmaǵanyn eskersek, bul – jaqsy nátıje. Osylaısha, ǵalymdar oqytýdyń dástúrli ádisinen góri ońaıyraq tásil tapty. Ony «mashınalyq oqytý ádisi» dep atady.
Tájirıbe oıyn, oqý jáne tamaqtaný kezinde túsirilgen shamamen 200 myń sózben jáne ilespe sýrettermen aıaqtaldy. Model qaı sýretter men sózderdiń bir-birimen úılesetinin jáne qaısysy sáıkes kelmeıtinin túsiný úshin kontrasty oqytý ádisin qoldandy. Jasandy ıntellektini synaý maqsatynda zertteýshiler modelge tapsyrma berdi. Bir sózdi tórt sýrettiń birine sáıkestendirýin surady. AI tapsyrmany 62 paıyzǵa sátti oryndady. Aldaǵy ýaqytta joba tolyqtyrylyp, til úıretýdiń negizi quralyna aınalmaq.
Erkenaz QORDABAI,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti