Qazaqstan men Brıtan Keńesi yntymaqtastyǵy bilim berý salasynda óz jemisin berip otyr

Brıtan Keńesi – Ulybrıtanııanyń mádenı baılanystar men bilim berý múmkindikterin usynatyn halyqaralyq uıymy. Ol Qazaqstan Úkimetiniń óner, kreatıvti ekonomıka, bilim jáne aǵyl­shyn tili salalaryndaǵy ustanǵan baǵy­tyna sáıkes jekelegen adamdarǵa jáne mekemelerge shyǵarmashylyq ıdeıa­lardy zertteýge jáne iske asyrýǵa, joǵa­ry sapaly bilim alý men álemdik deń­geıde biliktilikke ıe bolý jolynda Ulybrıtanııamen baılanys qurýǵa múmkindik beredi.

Brıtan Keńesiniń Jahandyq serik­tes­tikterdi damytý baǵdarlamasy (Going Global Partnerships programme) álem bo­ıynsha ýnıversıtetterge, kolledjder­ge jáne ózge de bilim berý mekemeleri­ne qýatty, ádil, ınklıýzıvti joǵary bilim berýde halyqaralyq baılanys­ty kúsheıte otyryp, ǵylym, tehnıka, kásiptik bilim men oqytý baǵytynda birlesip jumys isteýge qoldaý kórsetedi. 2021 jyldan bastap Qazaqstanda atal­ǵan baǵ­darlamanyń bir baǵyty bolyp sanalatyn Ulybrıtanııa men Qazaq­stan ýnıversıtetteri arasyndaǵy trans­ulttyq bilim berýdi (TNE) damytýǵa baǵyttalǵan InterLinks (InterLınks) shaǵyn granttar jobasy iske asyrylyp keledi. Bul fakýltetaralyq baǵdarlama jer­gilikti ýnıversıtetterge ekijaqty baılanystardy kúsheıte otyryp, Uly­brıtanııadaǵy áriptesterimen tyǵyz baılanys ornatýǵa múmkindik beredi. Joba qos dıplom, birlesken ǵylymı yntymaqtastyq, qashyqtyqtan oqytý men oqytýda sıfrlyq tehnologııalar­dy paıdalaný, stýdentter men qyzmet­kerlerdiń utqyrlyǵyn arttyrý sııaqty seriktestikke negizdelgen.

Sonymen qatar InterLinks jobasy kásipkerlik daǵdylary men krea­tıvti ındýstrııalardy damytýǵa baǵyt­talǵan jáne bes jyl boıy sátti júzege asyrylyp kele jatqan Creative Spark (Kreatıvti bastaý) baǵdar­lamasymen de baılanysty. Bul baǵ­darlama Ulybrıtanııa men 7 eldiń 110 ýnı­versıteti men shy­ǵarma­shylyq ınstıtýty arasyndaǵy serik­testikti damytýǵa baǵyttalǵan. Qazaq­stanmen 9 seriktestik quryldy. Olardyn 5-eýi InterLinks jobasy aıasynda Ulybrıtanııa ýnıversıtetterimen yntymaqtastyǵyn jalǵastyrýda.

Úsh jyl ishinde InterLinks 22 serik­tes­tikke qoldaý kórsetip, shamamen 220 000 fýnt sterlıng mólsherin­degi qarajatyn grant retinde ból­di. Bir­qatar seriktestiktiń ózara ju­m­y­­sy­na toqtala ketsek, London ýnı­­ver­­sı­tetiniń Shyǵystaný jáne afrıkataný mektebi Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetimen jáne L.N.Gý­mılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnı­versıtetimen yntymaqtasa otyryp, Ulybrıtanııanyń ozyq tájirıbesi negizinde doktoranttar men ǵylymı qyzmetkerlerge arnalǵan Zertteý ádis­temesi kýrsyn ázirledi jáne qanat­qaqty túrde ótkizdi. Glazgo ýnıver­sıteti Q.Sátbaev ýnıversıtetimen ın­je­­nerlik magıstr dárejesin oqytýdy qarastyryp jatsa, Qazaq ulttyq qyz­dar pedagogıkalyq ýnıversıteti Sasseks ýnıversıtetimen joǵary bilim berý mektebiniń úlgisin jetildirý jáne jańa joǵary bilim berý kýrstaryn birlesip jobalaý nemese birlesken doktorantýra baǵdarlamalaryn iske asyrý múmkindikterin qarastyryp keledi. Alaıda InterLinks jobasy aıa­syn­daǵy seriktestik tek ulttyq ýnı­ver­sıtettermen ynty­maq­tasýmen shek­tel­megen. Mysaly, Qaraǵandy ındýs­­trııalyq ýnıversıteti Portsmýt ýnı­versıtetiniń kómegimen birlesken ǵy­lymı jobalardyń strategııasyn jáne qyzmetkerler men stýdent­ter al­masý mehanızmderin qaıta qaras­tyr­dy. Qazirgi ýaqytta Olster ýnıver­sıteti (Soltústik Irlandııa) A.Baıtur­synuly atyndaǵy Qostanaı óńirlik ýnıversıtetimen aǵylshyn tilinde birlesken magıstr baǵdarlamasyn oqytýǵa ýaǵdalasty.

Osylaısha, InterLinks jobasy eki el ýnıversıtetteriniń arasynda bu­ryn-sońdy bolmaǵan seriktestik múm­kindikterin týdyryp otyr. 2023 jylǵy InterLinks jobasynyń iske asýyn baǵalaý esebine qatysqan brıtan­dyq respondentterdiń bir­qatary InterLinks-ke deıin olar Qazaq­standy qarastyrmaǵanyn aıtsa, al qazaqstandyq qatysýshylar bul joba osyǵan deıin Ulybrıtanııamen serik­testik orna­týdaǵy sátsizdikterdi joıyp, ózara yntymaqtastyqqa jol ashqanyn bildirgen.

Kez kelgen el úshin sheteldik ýnı­versıtetterdiń kampýstaryn ashý bi­lim salasynyń bedelin arttyryp, osy salada atqarylyp jatqan jumys­tardyń nátıjesin kórsetedi. Alaıda trans­ulttyq bilim berý strategııasy aıasynda Ulybrıtanııa ýnıversıtetteri­niń kópshiligi az kapıtaldy qajet etetin, táýekeli tómen baǵyttardy izdeıdi. Osy strategııalardy ustana otyryp, ornatylǵan ekijaqty seriktestiktiń birden-bir mysaly retinde 2023 jy­ly A.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıtetinde Herıot-Ýatt ýnı­versıtetiniń qos dıplomdyq úsh baǵ­darlamasynyń iske qosylýyn aıtýǵa bolady. Herıot-Ýatt ýnıversıteti 2021 jyldan beri InterLinks jobasynyń seriktesi retinde qazaqstandyq ýnıversıtettermen áriptestik ornatýdy kózdegen bolatyn. Nátıjesinde, aımaqtyq ýnıversıtetpen tabysty yntymaqtastyq ornatylyp, 300 stýdentke Qazaqstan Úkimetiniń granttyq qoldaýy qamtamasyz etildi. Osylaısha, atalǵan ýnıversıtettiń stýdentteri álemge áıgili brıtandyq ýnıversıtet júıesi boıynsha bilim alyp, qos dıplom alý múmkindigine ıe boldy.

Bul Brıtan Keńesiniń InterLinks shaǵyn jobasy Qazaqstan Úkimetiniń qoldaýy arqasynda aýqymdy ulttyq jobaǵa aınalyp, eki el arasynda mańyz­dy bilim berý baǵdarlamalaryn iske asyrýǵa negiz bolǵanyn kórsetedi.

Osy oraıda bıyl 29 aqpan men 1 naýryz aralyǵynda Brıtan Keńesi ınternasııalaý jáne halyqaralyq se­rik­testikterdiń sapasyn qamtamasyz etý tásilderine arnalǵan forým ótki­zedi. Forým barysynda plenarlyq sessııalar uıymdastyrylady jáne Ulybrıtanııanyń Sapany qamtamasyz etý agenttigi (Quality Assurance Agency) trenıng uıymdastyratyn bolady. Sonymen qatar Brıtan Keńesi 7 elde, sonyń ishinde Qazaqstanda da júrgizilgen transulttyq bilim berý boıynsha aımaq­tyq zertteýlerin usynady. Bul zert­teý Qazaqstandaǵy transulttyq bilim saıasatyn egjeı-tegjeıli taldaý­dyń jáne ony 2024 jyly odan ári jetil­dirýdiń bastamasy sanalady.

Nadejda TRÝBOVA,

Qazaqstandaǵy Brıtan Keńesi Bilim baǵdarlamalarynyń jetekshisi