Keshe Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda kún tártibinen tys Almaty qalasynda bolǵan jer silkinisi ahýaly qaraldy. Otyrysta ınvestısııany qoldaý jáne yntalandyrý sharalarynyń tıimdiligi talqylandy. Úkimettiń kezekti jıynynda qalalardy abattandyrý jáne kógaldandyrý máselesi de talqylandy. Sondaı-aq otyrysta Salyq kodeksi aıasynda ınvestorlar úshin biryńǵaı jeńildikter paketin engizý usynyldy.
Jańa jedel habarlaý júıesi engiziledi
Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Shyńǵys Árinov TJ-nyń birinshi mınýttarynan bastap barlyq qyzmet bekitilgen algorıtmderge sáıkes jumysty dereý bastaǵanyn aıtty. Is-qımyldy úılestirý úshin respýblıkalyq jáne oblystyq shtabtar uıymdastyryldy. Azamattardy jer silkinisi jáne odan ári is-áreketter týraly habardar etý tele jáne radıoarnalar arqyly, sondaı-aq sóıleý dabyly men basqa da quraldardyń kómegimen júzege asyryldy. Sondaı-aq 384 azamattardy qabyldaý pýnkti ashyldy. Táýlik boıy jumys isteıtin «jedel jeli» iske qosyldy. Qazir Almatynyń tirshilikti qamtamasyz etý júıeleriniń barlyq nysany shtattyq rejimde jumys istep tur. Eldegi seısmıkalyq jaǵdaı – turaqty. TJM aýqymdy aqparattyq-túsindirý jumystaryn jáne jer silkinisi kezinde azamattardy is-qımylǵa daıyndaýdy jalǵastyrady.
Almaty ákimi Erbolat Dosaev qaladaǵy qazirgi ahýal jáne qabyldanyp jatqan sharalar týraly aıtty. Ol azamattardy jınaý pýnktteriniń jumysyn uıymdastyrýǵa aýdan ákimdikteri men qutqarý qyzmeti jumyldyrylǵan. Adamdar tósek-orynmen, sýmen jáne tamaqpen qamtyldy. Barlyq qabyldaý pýnktinde polısııa jáne TJ qyzmetkerleri kezekshilik atqarýda. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha bıylǵy mamyr aıynyń sońyna deıin Cell Broadcast tehnologııasyn paıdalanyp, «Mass Alert» qaǵıdaty boıynsha mobıldi qurylǵylar arqyly halyqty jedel habardar etý júıesin engizý josparlanǵan. Bul jumysty qazir Almaty ákimdigi, Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi, TJ mınıstrlikteri birlesip júrgizip jatyr.
«Qazir bolǵan jaǵdaıdy esepteý-baǵalaý jumystary jalǵasýda. TJ mınıstrligi eldegi seısmologııalyq ahýalǵa turaqty monıtorıngti qamtamasyz etýi kerek. Kúshter men quraldar saqadaı saı bolýǵa tıis. Sondaı-aq TJ mınıstrligi elimizdiń taýly aımaqtarynda sel jáne laı kóshkini júrý qaýpine qatysty tıisti monıtorıngti qamtamasyz etýi kerek. Tótenshe jaǵdaı qaýpi týyndaǵan kezde shuǵyl áreket etý sharalaryn qabyldaý lázim», dedi Oljas Bektenov jaǵdaıǵa qatysty.
Investısııalyq jobalardy iske qosý jeńildeıdi
Úkimet otyrysynda ınvestısııany qoldaý jáne yntalandyrý sharalarynyń tıimdiligi týraly másele kóterildi. Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Nurlan Baıbazarov 2024 jyly negizgi kapıtalǵa 22,1 trln teńge ınvestısııa tartý josparlanǵanyn, bul ótken jylmen salystyrǵanda 22%-ǵa artyq ekenin aıtty. Bul rette ınvestısııalyq jobalardyń biryńǵaı pýly sheńberinde quny 2,3 trln teńgeni quraıtyn 234 jobany iske asyrý kózdelgen.
Respýblıkada jeke kapıtaldy yntalandyrýdyń birqatar tıimdi quraldary jumys istep keledi. Osylaısha, iri ınvestorlardy tartý úshin ınvestısııalar týraly kelisim jasaý tetigi jetildirildi. Sonymen qatar salyq zańnamasynyń turaqtylyǵyna 10 jylǵa kepildik beretin ınvestısııalyq mindettemeler týraly kelisim engizildi. Bul taýar óndirýshilerge qarjylyq aǵyndardy uzaq merzimge josparlaýǵa, ınvestısııalardyń qaıtarymdylyǵyn boljaýǵa múmkindik beredi. Al Investısııalyq saıasat tujyrymdamasyn 2029 jylǵa deıin ózektendirý úderisi belsendi júrip jatyr. Sonymen qatar bıznes-qoǵamdastyqpen birlesip qoldanystaǵy qoldaý sharalaryn jaqsartý boıynsha jumystar qolǵa alynǵan.
Premer-mınıstr jahandyq básekelestik jaǵdaıynda memlekettik qoldaý sharalary ınvestısııa tartýdyń mańyzdy faktory ekenin atap ótti. Munda Úkimettiń negizgi basymdyqtary – joǵary deńgeıde óńdelgen ónimder shyǵarý, tehnologııalar transferti jáne óndiristerdi lokalızasııalaý. Qazir elimizde ınvestorlarǵa salyqtyq jeńildikter, kedendik bajdardan bosatý, zattaı granttar berý, kepildendirilgen tapsyrysty qamtamasyz etý jáne taǵy basqa da túrli preferensııalar berilip otyr. «Máselen, arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar ınstıtýty áli kúnge deıin tıisti deńgeıde damymaı otyr. Al ozyq elderdiń kópshiligi arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardy ınvestısııa tartýdyń tıimdi quralyna aınaldyrǵan», dedi ol.
Dúnıejúzilik banktiń derekterine súıensek, tartymdylyǵy jaǵynan salyq jáne kedendik jeńildikter tek úshinshi jáne tórtinshi oryndarda tur. Al birinshi pozısııada qolaıly ákimshilendirý, qajetti ınfraqurylymmen qamtamasyz etý quraldary ornalasqan. «Bizdiń arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardy reformalaý áreketimiz olardyń tıimdiligin arttyra almaı keledi. Sondaı-aq biz basqarýshy kompanııalardy qamtamasyz etýge qomaqty bıýdjet qarajatyn jumsap otyrmyz. Biraq olardyń tarapynan ınvestısııa túrinde tıisti qaıtarym joq», degen Úkimet basshysy taǵy bir mańyzdy másele – jergilikti qamtý úlesin ulǵaıtý ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, ınvestorlardyń, kvazımemlekettik sektordyń satyp alý rásimderinde otandyq taýarlar men qyzmetterdiń úlesin barynsha ulǵaıtý qajet.
«Memleket qoldaý sharalaryna orasan kóp qarajat bólip otyrǵanymen, jeke kapıtaldy tartý múldem jetkiliksiz. Bul iske otandyq bankter men halyqaralyq qarjy ınstıtýttarynyń qatysýy da mardymsyz. Osyǵan baılanysty qosymsha qarjylandyrý kózderin tartý boıynsha pármendi sharalar qabyldaý kerek», degen Úkimet basshysy memlekettik organdar men damý ınstıtýttary arasynda ózara úılesimdi is-qımyldyń joqtyǵynan ınvestorlar memlekettik qoldaý sharalary týraly aqparatty bile bermeıtinin aıtty. Sóıtip, memlekettik organdarǵa qysqa merzimde qoldaý sharalarynyń tıimdiligine keshendi taldaý júrgizýdi, olardy jaqsartý jóninde naqty usynystar engizýdi, ulttyq sıfrlyq ınvestısııalyq platformanyń tolyqqandy iske qosylýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
Úkimet basshysy úndeýiniń kókeıkestiligi
Premer-mınıstr kezekti Úkimet otyrysynda barlyq ınvestorlarǵa úndeý joldady. «Búginde álemniń kóptegen elderi ınvestısııa tartýǵa barynsha mán berip otyr. Qazaqstannyń da maqsaty – sol! Biz otandyq jáne sheteldik bıznespen ózara tıimdi yntymaqtastyq ornatýǵa múddelimiz. Biz uzaqmerzimdi ınvestısııalar úshin barynsha qolaıly jaǵdaı jasaýǵa udaıy umtylyp kelemiz. Qazaqstan Úkimeti joǵary deńgeıde óńdelgen ónimder shyǵarýǵa, aqparattyq tehnologııalardy ozyq qarqynmen damytýǵa, elimizdiń serpindi damýyna yqpal etetin ınnovasııalyq kásiporyndar qurýǵa baǵyttalǵan árbir iri ınvestısııalyq jobaǵa qoldaý kórsetýge kepildik beredi dep sendirgim keledi. Úkimet ınvestorlarǵa resýrstarǵa kedergisiz qol jetkizýge múmkindik jasaıdy, ınfraqurylymdyq, konsýltatıvtik qoldaý kórsetedi, ónimderin ótkizýge kómektesedi. Sizder memlekettik jáne quqyq qorǵaý organdary tarapynan eshqandaı qysym kórmeısizder. Oǵan eshqandaı kúmán bolmasyn. Kerisinshe, Úkimet sizderge senimdi ári ashyq áriptes bolady. Bul máselelerdi sheshý úshin Investısııalyq shtab jumys isteıdi. О́tken jyly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev atalǵan Shtabqa erekshe ókilettikter berdi. Biz otandyq jáne sheteldik ınvestısııalar aǵynyn arttyrý úshin basqa da bastamalardy iske asyrýǵa nıettimiz», dedi Oljas Bektenov.
Abattandyrý týraly tapsyrma berildi
Sonymen qatar Úkimet otyrysynda qalalardy abattandyrý jáne kógaldandyrý sharalary qaraldy. О́nerkásip jáne qurylys vıse-mınıstri Azamat Beıisbekov Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha durys júıelengen qurylysty engizý jáne tartymdy, jaıly qoǵamdyq keńistikterdi qalyptastyrý boıynsha nusqaýlyq bolatyn «Qalalardy keshendi salý standarty» ázirlengenin aıtty. Ony qalalar aýmaǵyn egjeı-tegjeıli josparlaý jobasynda paıdalaný úshin barlyq jergilikti atqarýshy organǵa jiberilgen. Bul rette aýytqýlardy boldyrmaý úshin 2024 jylǵy qańtardan bastap biryńǵaı qala qurylysy saraptamasy engizildi. Ol josparlaý kezinde sáýlet-qurylys normalarynyń buzylýyn boldyrmaýǵa múmkindik beredi.
Premer-mınıstrdiń aıtýynsha, jasalǵan standart turǵyndardyń ómir súrý jaǵdaıyn jaqsartýmen qatar, týrıstik salany damytýǵa da erekshe serpin beredi. Bul rette ol azamattardyń áli de bolsa trotýarlar men jaryqtyń joqtyǵyn, jasyl jelektiń azdyǵyn aıtyp, jıi shaǵymdanatynyna toqtaldy. «Ákimdikter tarapynan júıeli jumystyń bolmaýy – abattandyrý men kógaldandyrýdyń negizgi problemasy. Aǵashtar men ósimdikter otyrǵyzylady, biraq keıin eshqandaı kútim jasalmaıdy. Kópshilik jınalatyn qoǵamdyq oryndar men úı mańyndaǵy aýmaqtardyń usqynsyz jaǵdaıy úlken problemaǵa aınalǵan. Saıabaqtar men skverler kóbinese ıesiz qalǵandaı kúı keshedi. Olardy jyl saıyn jańartyp otyrý, kórkeıtý jumysy júrgizilmeıdi. Keıde tipti saıabaqtarda nysan salý faktileri de kezdesedi», dedi ol.
Elorda ákimdigi demalýǵa jaıly aımaqtar qurý, kógaldandyrýdyń keshendi júıesin iske asyrý jónindegi jumysty jalǵastyrýy qajet. Bul qalanyń iri turǵyn aýdandarynyń «jańa tynysyn» ashýǵa múmkindik beretinin aıtqan Premer-mınıstr osyǵan uqsas jaǵdaı Almaty qalasynda da qalyptasyp otyrǵanyna toqtaldy.
Otyrysta Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Nurlan Baıbazarov ınvestısııany qoldaý men yntalandyrýdyń qoldanystaǵy sharasy jáne olardy jaqsartý jónindegi jospar týraly baıandady. Investısııalyq belsendilik serpindi ekonomıkalyq ósýdi qamtamasyz etý úshin úlken mańyzǵa ıe. Bıyl jospar boıynsha negizgi kapıtalǵa 22,1 trln teńge ınvestısııalanady, bul ótken jyldyń qorytyndysynan 22%-ǵa artyq. Investısııalyq jobalardyń Biryńǵaı pýly aıasynda bıyl jalpy quny 2,3 trln teńge bolatyn 234 jobany iske asyrý josparlanǵan. О́ńirlerdiń árbir ákimi men salalyq memlekettik organdardyń mınıstrine KPI bekitilgen. Investısııalyq shtab sheńberinde ınvestorlardyń máselesin jedel retteý boıynsha shara qabyldanyp jatyr. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha barlyq óńirlerdegi prokýrorlar pýlda turǵan jobalardy súıemeldeýge tyrysty. 37 kompanııany ornalastyrý jumystary jalǵasyn taýyp otyr. Qazir ınvestısııa tartý boıynsha birqatar tıimdi quraldar qoldanylady.
Búgingi tańda ázirlenip jatqan jańa Ulttyq damý josparyn eskere otyryp, Investısııalyq saıasattyń 2029 jylǵa deıingi tujyrymdamasyn ózektendirý boıynsha jumys júrgizilýde. Eńbek ónimdiliginiń ósýine jáne eksporttyq sebettiń kúrdelenýine baǵdarlanǵan sapaly ınvestısııalardy keıinnen targetteý úshin ınvestısııalarǵa óńirlik jáne salalyq qajettilikter qalyptastyrylady. Halyqaralyq reıtıngterdi eskeretin ınvestısııalyq klımat boıynsha jańa KPI belgileý qaralyp jatyr.