• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qoǵam 07 Naýryz, 2024

8 naýryz: Kimge qandaı gúl syılaý kerek?

640 ret
kórsetildi

Qaraǵanda kózdi qaryqtyryp, kóńildi kóterip, jandy jadyratyp jiberetin jaratylys bar. Ol – gúl. Bálkim bolmysy uqsas bolǵannan bolar osy «sulýlyq» syılaıtyn ásemdikke áıel zaty erekshe qumar. Ekeýi de – ińkár, jylýlyqqa qushtar, kútim men bapqa zárý.

Gúl men arýdyń úndestigin qazaq halqy áý bastan bilgen, sezgen. Sondyqtan da qyzdardyń esimine «gúl» tirkesin qosaqtap, gúl attarynan aıdar taqqan. «Baqtygúl, Raýshan, Raıhan, Roza, Gúlbadan, Gúlshahra, Aıgúl, Gúlnár». Tizimdi osylaı toqtaýsyz jalǵaýǵa bolady. Osy mazmundaǵy gúl esimdi qyzdardyń ǵumyry bastapqy negizindeı ádemi bolyp, alaqandarda aıalap ustaýdy ańǵartyp turǵandaı.

Halqymyz qyzdyń orny tór, qyzdyń joly jińishke dep arýlardyń mártebesin asqaqtatyp, syılaýdyń ozyq úlgisin kórsetip keledi. Sol sekildi tabıǵattyń tamasha tartýy - gúlderdi de syılaýdyń ádebi men óz erejesi bar. Kóp jaǵdaıda jete kóńil qoımaǵanymyzben ár gúldi syılaýdyń reti men máni qalyptasqan.

Máselen, «gúl tilinde» qyzyl raýshandar – ǵashyqtyq sezimdi jetkizse, aq raýshan – adaldyqty, syılastyqty ańǵartady. Al qyzyl-aq raýshandar aralas gúl shoǵyry – «júregimniń jartysy ózińsiń» degendi tuspaldaıdy. Qalampyr (gvozdıka) – alýshy adamǵa degen syı-qurmetińizdiń erekshe ekenin bildirse, narǵyzgúl (georgına) – ıesine tabys tilegen nıetińizdi jetkizedi. Mımoza – oǵan  kóńilińizdiń baryn bildirip, ańsaryńyzdyń aýǵanyn aıqyndaıdy. Florıster adam alǵashqy mahabbatyna mamyrgúl (sıren) syılaǵany durys degen pikirdi alǵa tartady. Lalagúl – alýshyǵa degen yntyzarlyq yqylasyńyzdyń elshisi bolsa, shegirgúl (fıalka) qyzyl raýshandarmen qosa syılansa, sol adamǵa tamsanatynyńyzdy sózsiz-aq jetkizedi. Sondaı-aq jańadan tanysqan adamǵa kezdesýdiń ary qaraı jalǵasqanyn qalaıtynyńyzdy sezdirý úshin hrızantema men orhıdeıadan jasaqtalǵan gúl shoǵyryn syılańyz. Shyǵys gúli (gortenzııa) jáne sary qalampyr alǵan adam berýshiniń ózine degen senimine selkeý túsken eken dep túsinse bolady. Al kóktemniń jarshysy qyzǵaldaq – alýshynyń jasyna qaramaı naǵyz súıikti jandarǵa syılanady. Anańyzdy, jaryńyzdy, jaqyn-jýyǵyńyzdy, súıiktińizdi, qyzyńyzdy qýanyshqa bólegińiz kelse osy belgilerdi bile júrgenińiz abzal.

Gúl baptaıtyn mamandar osy bir ásemdikti syılar aldynda alýshynyń jasyn, talǵamyn, ekeýara qarym-qatynastyń áleýmettik deńgeıin aıqyndap alýǵa keńes beredi. Sonymen qatar gúlderdiń túsi, kólemi, sany, bezendirilýi de belgili bir nıetti astarlaıdy. Máselen qyzyl tústi gúlder – ǵashyqtyq pen mahabbatty, aq tústisi – qurmetti, sary tús – sán-saltanatty, kúlgin tús – dostyqtyń belgisi. Gúl syılaý etıkasynyń keıbir erejeleri álem úshin ortaq bolsa, keı tusy dinı, ulttyq túsinikke baılanysty belgili bir aımaqqa ǵana tán.

Florıster gúl shoǵyryndaǵy ár túptiń sanyna da den qoıady. Álem halyqtarynda jup gúlder mazar basyna qoıylady degen senim qalyptasqandyqtan jınaqtaǵy gúlderdiń sany jup bolmaýyn qadaǵalaý quptarlyq is.

Gúlge degen suranys 8 naýryz – halyqaralyq qyz-kelinshekter merekesinde úsh ese artady. Arýlardyń osy bir shýaqty kóktem merekesinde azamatynan gúl kútetini taıǵa tańba basqandaı qanyq qubylys. Náziktik nyshany sezim elshisin «syılaýdyń ne keregi bar, negizsiz shyǵyn» dep esepteýshiler onyń jetkizetin «janartaý emosııasyn», qundylyǵyn qasań túsinikpen qıyp jatady. Arý ǵumyryn analyq alyp kúshke jalǵaıtyn názik jandylardyń kóńilin áp-sátte shyrqaý bıikke kóterip jiberetini úshin qushaqty gúlge toltyrý mańyzdy. Al bárinen kóńil qymbat emes pe?!