Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde «Qashyqtan zondtaý tehnologııasy jáne qoldaný» qazaq-qytaı birlesken zerthanasy ashyldy.
Jańa ortalyq Ortalyq Azııa óńirindegi sý tapshylyǵy, qurǵaqshylyq, jerdiń qunarsyzdanýy sııaqty ekologııalyq máselelerge monıtorıng júrgizedi. Qashyqtan baqylaý arqyly aımaqtaǵy tabıǵı qaýip-qaterdi aldyn ala eskertip, ekologııalyq qaýipsizdik pen turaqty damýdy qamtamasyz etedi. Bul óz kezeginde Qazaqstan, Qytaı jáne Ortalyq Azııa úshin joǵary deńgeıdegi halyqaralyq resýrstyq jáne ekologııalyq platforma qurýǵa múmkindik beredi. Ulttyq ýnıversıtettiń geografııa jáne tabıǵatty paıdalaný fakýltetinde ornalasqan zerthana ǵylymı zertteýler ortalyǵy ǵana emes, Ortalyq Azııadaǵy qorshaǵan ortany turaqty damytýdyń basty habyna aınalmaq.
Saltanatty is-sharaǵa QHR Shyńjań-Uıǵyr avtonomııalyq aýdany QKP partııa komıteti hatshysynyń orynbasary, ShUAA Halyq úkimetiniń tóraǵasy Erkın Týnııaz, Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Talǵat Eshenqulov, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ basqarma tóraǵasy-rektor Janseıit Túımebaev, Qytaı ǵylym akademııasy Shyńjań ekologııa jáne geografııa ınstıtýtynyń bas dırektory Chjan Iýanmın, Shyńjań ýnıversıtetiniń prezıdenti Iаo Sıan, Shyńjań-Uıǵyr avtonomııalyq aýdanynyń Halyq úkimeti hatshylyǵynyń basshysy Chjoý Sıýııýn, QazUÝ ǵalymdary men oqytýshylary, stýdentter qatysty.
Is-sharada Shyńjań-Uıǵyr avtonomııalyq aýdandyq komıtetiniń gýbernatory Erkın Týnııaz jańadan ashylǵan zerthana ǵylym boıynsha Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy baılanystyń jarqyn kórinisi ekenin atap ótti. «Búgingi QazUÝ bazasynda qurylǵan ortalyq – eki memlekettiń qarym-qatynasynyń kún sanap artyp kele jatqanynyń aıqyn dáleli. Qazaqstan men QHR arasyndaǵy ózara yntymaqtastyq pen strategııalyq seriktestik ártúrli saıası tendensııalarǵa emes, berik negizge qurylǵan. Qazaqstan men Qytaı – jaqyn kórshi, senimdi dos jáne strategııalyq áriptes. Aldaǵy ýaqytta dostyq baılanysty odan ári jandandandyrý boıynsha júıeli jumystar atqarylady dep sanaımyn», dedi Erkın Týnııaz óz sózinde.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbektiń quttyqtaýyn jetkizgen Talǵat Eshenqulov «Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy ǵylym men joǵary bilim salasynda kópjyldyq jáne jemisti yntymaqtastyq jolǵa qoıylǵan. Mınıstrlik sońǵy eki jylda jetekshi joǵary oqý oryndarymen, sonyń ishinde Qytaı ýnıversıtetterimen strategııalyq áriptestikti qurý boıynsha belsendi jumys júrgizip keledi. 6000-nan astam halyqaralyq kelisimsharttyń 249-y Qytaı JOO-larymen jasalǵan. Osy kelisimder aıasynda qosdıplomdy bilim berý, birikken ortalyq qurý, akademııalyq utqyrlyqty damytý syndy jobalar qolǵa alyndy. Sonyń basym kópshiligi osy Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ bazasynda júzege asyrylyp jatyr», dep atap ótti.
«Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev I Ortalyq Azııa – Qytaı sammıtinde sóılegen sózinde Birikken Ulttar Uıymynyń dereginen mysal keltirdi. Dúnıejúzinde 2050 jylǵa qaraı 5 mıllıardtan astam adam aýyzsýǵa muqtaj bolýy múmkin. Memleket basshysy: «Klımattyń ózgerýine baılanysty bizdiń aımaqtyń basty sý kózi sanalatyn muzdyqtar da kúrt azaıyp barady. Osy jaǵdaı Ortalyq Azııanyń azyq-túlik, energetıka jáne ekologııa qaýipsizdigine edáýir qater tóndiredi. Sondyqtan birlesip shuǵyl sharalar qabyldaýymyz qajet», dep atap ótken bolatyn. Sondaı-aq sý resýrstaryn ózara kelisip, utymdy paıdalaný, tıimdi sıfrlyq tásilderdi qoldaný, sý sharýashylyǵy salasyna jańa tehnologııa engizý boıynsha usynystar jasady. Sondyqtan bizdiń maqsatymyz – tabıǵat resýrstaryn tıimdi paıdalaný men qorshaǵan ortany zertteý salasyndaǵy ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý», dedi rektor Janseıit Túımebaev.
Is-shara sońynda QazUÝ men Qytaı Ǵylym akademııasy Shyńjań Ekologııa jáne geografııa ınstıtýty arasynda kelisimshartyna qol qoıyldy.
Jańa ǵylymı zerthanaǵa ýnıversıtet tarapynan bólingen 500 sharshy metr aýmaq jóndeýden ótip, Qytaı jaǵy 55 mln teńgege zerthana jabdyqtaryn ornatty.
ALMATY