О́skeleń urpaqtyń boıyna ulttyq qundylyqpen qatar táýelsizdik jolynda janyn pıda etken ult tulǵalarynyń qaltqysyz qyzmetin sińirip, ómiri men shyǵarmashylyǵyn tereńdeı tanyp, bilýine yqpal etý – búginniń basty mindeti. О́z zamanynyń zar-muńyn qalam ushymen sýrettep, qoǵamnyń damýyna,jańarýyna, ult ádebıetiniń qalyptasýyna súbeli úles qosqan halqymyzdyń úsh báıtereginiń biri Beıimbet Maılınniń týǵanyna bıyl 130 jyl tolýyna oraı Qaradala tósindegi Rahat orta mektebinde «Elim dep jyrlaǵan úsh báıterek – ult maqtanyshynyń ulttyq múddesi» taqyrybynda semınar-praktıkým ótti.
Aıtýly is-sharaǵa teriskeıden, ıaǵnı Qostanaı oblysy Beıimbet Maılın aýdany ákimdiginiń mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń basshysy Svetlana Temirhanqyzy, B.Maılın atyndaǵy tarıhı-ólketaný mýzeıiniń qor saqtaýshysy Aıjan Serikqyzy, Maılınniń shóberesi jáne jazýshy atyndaǵy qoǵamdyq qor dırektory Saltanat Abúıirqyzy qatysty.
Ádebıet klassıginiń ómiri men shyǵarmashylyǵyn arqaý etken ádebı-sazdy baǵdarlama ata-anasynan erte aıyrylyp, ájesi Boıdastyń qamqorlyǵynda qalǵan Beıimbettiń balalyq shaǵy men odan ári ozbyr saıasattyń qurbany bolyp, temirtorǵa túsken aıaýsyz taǵdyry beınelengen shaǵyn qoıylymmen bastaldy. Azattyqty ańsaǵan qalamgerdiń qalamynan órilgen «Muqtajdyq», «Mal», «Qarynǵa» atty áleýmettik taqyrypty arqaý etken óleńderin jan-tánimen jatqa oqyǵan baldyrǵandardyń óneri kózge jas, kóńilge muń uıalatty. Mazmundy is-sharanyń ashylýyna mektep oqýshylarymen birge, ustazdardyń, tipti mektep dırektory Baýyrjan Ospanulynyń da sahna tórinde ujymmen qatar «Alash uranyn» shyrqap, óner kórsetýi aıryqsha tańdanysymyzdy týdyrdy.
Bıylǵy oqý jylynda «B.Maılın» jobasy aıasynda mektep muǵalimi Gúlzıra Tókenova men 5-synyp oqýshysy Erkejan Baıǵon Beıimbet atalarynyń týǵan jerine baryp, ómir jolymen tanysyp qaıtqan saparlarynan beınebaıan kórsetilip, áserlerimen bólisti.
B.Maılınge arnalǵan ádebı-sazdy semınardyń ashylý saltanatynda sóz bastaǵan Uıǵyr aýdany ákiminiń orynbasary Kádirjan Baǵbaev, aýdandyq máslıhat tóraǵasy Nurákim Esjan, aýdandyq «Qazaq tili» qoǵamynyń tóraǵasy Jánet Kerimqulov, ardager-ustaz Noǵaıbek Dáýrenbekov jas óskinniń ótken tarıhty tanyp, azattyq jolynda ómiri qıylǵan arystarymyzdyń eńbekterin bilip ósýinde mundaı mazmuny tereń taǵylymdyq isterdiń bereri mol ekenin aıtyp, ujym ustazdary men oqýshylaryna zor alǵystaryn bildirdi.
«Maılınniń qalamynan týǵan shyǵarmalardy jaqsy bilesizder, ol sonymen qatar «Amangeldi» fılmine ssenarıı jazdy, halyq batyry A. Imanovtyń rólin Elýbaı О́mirzaqov oınady. Ol da Bıaǵańmen bir aýylda týǵan. Bıyl akterdiń týǵanyna 125 jyl tolyp otyr. «Aýyl gúldense, biz de gúldenemiz» dep Bıaǵań aıtyp ketkendeı, shynynda da birligi men tirligi ushtasqan Rahat aýylynda shyn talanttar turyp jatqanynyń kýási bolýdamyz. Oǵan – oqýshylardyń búgingi is-sharaǵa óte tyńǵylyqty daıyndyqpen kelgenderi dálel», degen Svetlana Temirhanqyzy jańadan ashylatyn synyp kabınetine «Úsh báıterek» atty maıly boıaýmen salynǵan kartınany jáne jazýshynyń birqatar shyǵarmasy men ómirin arqaý etken qundy dúnıelerdi tartý etti.
«Endi biz Rahat aýylyn Bıaǵańnyń taǵy bir mekeni dep sanaımyz. Sondyqtan mektepke aıtýly tulǵanyń esimi berilse, qup bolar edi», dep sóz sabaqtaǵan asyldyń synyǵy, jazýshy murasyn jańǵyrtyp júrgen Maılınniń shóberesi, «Maılın» qoǵamdyq qorynyń dırektory Saltanat Abúıirqyzy estelikterin ortaǵa saldy. Ol – Beıimbettiń úlken qyzy, óziniń ájesi Rázııanyń aýzynan «meniń ákem tiri» degen sóz túspeıtinin atap aıtty. Ákesiniń jazyqsyz japa shegip, repressııa qurbany bolǵanyna bala júregi senbeı, qartaıǵansha ákesin ańsaýmen ótkenin kózi kórip, qulaǵy estigenin aıtyp, tolqydy.
«Bıylǵy oqý jylynda aýdandyq bilim bólimi «Ulttyq múddeniń uly muraty» jobasy aıasynda birqatar is-shara josparyn bekitti. Atap aıtsam, aýdanymyzdaǵy 11 orta mektepte Alash zııalylarynyń jáne Qyrǵyzsaı orta mektebinde bıyl 100 jyldyǵy IýNESKO kóleminde atalyp jatqan qazaqtyń klassık jazýshysy Berdibek Soqpaqbaevtyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan tanymdyq sabaqtar ótkizilip otyr. Bul – ardaqtylarymyzdyń aty bir kúnmen ǵana shektelmeı, kúndelikti jańǵyryp turý maqsatynda jasalǵan jumystar tizbegi. Osy jartyjyldyqta izdenis ústinde júrgen ustazdar ǵana emes, oqýshylar men ata-analar da tulǵalardy tereńnen tanyp, mol maǵlumatqa qanyqqany aqıqat», degen aýdandyq bilim bóliminiń basshysy Móldir Qurmanálıeva qıyrdan at terletip jetken jazýshynyń jerlesterine aıryqsha alǵysyn bildirdi.
Jyl basynan beri Qostanaı óńirimen tyǵyz baılanys ornaǵanyn aıtqan bólim basshysy, aqpan aıynda Shonjy aýylyndaǵy №1 mektep-lıseıine Ybyraı Altynsarın atyndaǵy mýzeıdiń kóshpeli kórmesi men bir top delegasııa kelgenin atap ótti. Aldaǵy ýaqytta birqatar mektepke ult zııalylarynyń esimin berý týraly usynystar baryn da tilge tıek etti.
Alaqandaı ǵana aýyldaǵy shaǵyn mekteptiń irgesi qalanyp, paıdalanýǵa berilgeli 10 jylǵa jýyqtapty. Búginde bilim shańyraǵynda 92 oqýshy bilim alady. Joba sheńberinde ótken semınar jumysyna barlyq synyp oqýshylary men ustazdar belsene qatysty.
Sol kúni mektepte B.Maılın atyndaǵy synyp kabınetiniń alqyzyl lentasy qıylyp, tanystyrylymy ótti. Onda kórnekti qalamgerdiń shyǵarmalary men otbasylyq sýretteri syr shertip tur. Kabınettiń ashylýynda 5-synyp oqýshylary Erkejan Baıǵon men Balnur Áýelbek B.Maılınniń «О́tirikke báıge» poemasynan úzindi, al Áshimhan Baqdáýlet Maǵjannyń «Men jastarǵa senemin!» atty óleńin múdirmesten jatqa oqyp, kóptiń qoshemetine bólendi.
Budan keıingi tárbıe saǵattarynda Maılın shyǵarmashylyǵy jan-jaqty talqylandy. Sabaqqa qatysýshy qonaqtar nazaryna sýretkerdiń «Kúlpash» áńgimesinen kórinis keltirse, endi birinde jazýshy shyǵarmashylyǵyna sholý jasaldy. 45 mınýttyq ashyq sabaqtaǵy oqýshylardyń ozyq oıy men oqyp-toqyp alǵan bilimderine, tapqyrlyǵyna qarap, keleshek beıimbettanýshylardyń negizi qalanyp jatqandaı sezindik. Onyń bastaýynda ulaǵatty ustazdar eńbegi turǵany aqıqat.
Aıta keterligi, biz at basyn burǵan Rahat aýylynda júz shaqty tútin bar. Mundaǵy halyq ınternetsiz kún keship otyr. Soǵan qaramastan ustazdar men oqýshylardyń izdeniske toly eńbekterine rızashylyǵymyz sheksiz.
On jyl buryn temirjol beketi ashylyp, jańa mektep pen medısınalyq pýnkt, turǵyn úıler salynyp, ajary kirgen aýyldyń kelesheginen mol úmit kútip, qaladan qaıta kóship kelip qonystanǵan aýyl jastary osy kúni bir-birimen baılanysatyn uıaly telefon operatorlarynyń joqtyǵyn aıtyp, jazýdan sharshaǵan. «Bul másele jyl saıyn kóterilip, jaýyr boldy» degen turǵyndardyń ýájine qulaq asyp, kúrmeýin tarqatar jan tabylsa, qane?
Almaty oblysy