Aqparat tasymalynyń alǵashqy aıasy – bitik tastar. Olardyń ornyn kitap almastyrǵanyna da myńjyldyqtardyń muǵdary boldy. Endigi jerde kitaptyń shaǵyn ári kórkem kórinisi retinde komıksterdiń alǵa shyqqanyn baıqap otyrmyz. Bul – damyǵan dáýir dıdaryna saı qubylys. Komıks jasampaz jasóspirimderdiń ádebıet álemine enetin portaly qazir.
Áýeli áńgimeniń álqıssasynan bastaıyq. Komıksterdiń paıda bolý ýaqyty siz oılaǵandaı jaqyn arada emes. Aqparatty beınemen tasymaldaý tásili adamzattyń arǵy tarıhynan bastaý alady. Mysyrlyq ıeroglıfter, grektiń freskalary, túrki dáýiriniń petroglıfteri – ıllıýstrasııanyń ilki úlgisi. Al resmı túrde komıkstiń janr retinde qalyptasýy – XVIII ǵasyr. Alǵashynda dinı mátinderdiń mazmunynda jazylyp, keıin satıralyq elementter qosylǵannan keıin janr tujyrymdamasy túbegeıli ózgerdi.
HH ǵasyrda komıkster azamattardyń erkin ún qatý alańyna aınaldy. Bara-bara násildik alalaý, soǵys, solaqaı saıasat sekildi úlken taqyryptardy qozǵady. О́tken júzjyldyqtaǵy «Biz», «Maýs», «Joǵalǵan ýaqytty izdeý» sekildi jumystar komıks mártebesin birjola kóterip, ony ádebıettiń jekelegen baǵyty retinde álemge tanystyrdy. Janrdyń jarqyn sıpaty – vızýal men ekspressıvtiligin paıdalanyp komıks avtorlary oqıǵanyń astyrtyn mánin nyshandar men rámizder arqyly usyna bastady.
Komıkstiń jańa tynysy Japonııada 1945-1952 jyldar aralyǵynda Amerıkanyń okkýpasııalaý kezinde ashyldy. Qazaq halqyna orys basqynshylyǵymen qatar orys mádenıeti de qatar engenin aqyn Bekjan Áshirbaev «Pýshkasy kelip úıdi atqan, Pýshkıni kelip mıdy atqan» dep sýrettegenindeı, Amerıkanyń komıksi de japon jurtyn erekshe qarqynmen jaýlady. Atalǵan janrdy Kúnshyǵys eli jyly qabyldaǵany sonshalyq, oǵan ulttyq sıpat qosyp «manga» degen ataýmen jańa baǵyt qalyptastyrdy. Qazir bul – samýraı, sakýra jáne anımelerimen qatar Japonııanyń rámizine aınalǵan alpaýyt óndiris. Ony qazir jetidegi baladan jetpistegi qartqa deıin bári oqıdy. Manganyń komıksten erekshelenetin birneshe sıpaty bar. Sonyń biri – tús palıtrasy. Mangada barlyǵy aq-qara túste beınelenedi. Bul da bir oqyrman qaýymnyń nazaryn birlep, qabyldaý úderisine oń áserin tıgizetin amal. Illıýstrator mamandardyń aıtýynsha, manga Shyǵys halyqtary dúnıetanymyna jaqynyraq keletin kórinedi.
Muhtar Áýezovtiń «Qorǵansyzdyń kúnin» dál osy manga maqamynda usynǵan Uljan Kıikbaıdyń da pikiri osyǵan saıady. «Jaqynda Astana qalasynyń óner keńistiginde «Ún» degen ataýmen jańa joba dúnıege keldi. Jobanyń basty maqsaty – qoǵamda qumyǵyp jatqan máselelerdi jastardyń jarqyn únimen jetkizý. Sondaı mańyzdy máseleniń biri – qyz taǵdyry. HH ǵasyr basyndaǵy qazaq qalamgerleri kótergen taqyryp, ókinishke qaraı, áli de ózektiliginen aıyrylǵan joq. Áıeldiń aryna, saıyp kelgende taǵdyryna adam aıtqysyz zııan keltirgen qylmyskerlerdiń zań sheńberinen ońaı attap ketýi – qoǵamnyń eń qorqynyshty qubylysy. Ádebıet – tárbıe quraly bolsa, jastar men jasóspirimder qulshyna oqıtyn komıks ıakı manga janry da qoǵamnyń bet alysyn durys baǵytqa bura alatyn kórkem ádebıet úlgisi. M. Áýezovtiń «Qorǵansyzdyń kúnin» manga dástúrine qalyptap, qazirgi oqyrman qabyldaýyna laıyqtap berýdegi nıetimiz – osy», deıdi joba jetekshisi.
Klassıkalyq shyǵarma manga dástúrinde ádemi kórinis tapqan. Jas sýretshi Úpil Aqylbaı adam janynyń qaltarysy men daǵdarysyn sheber beınelegen. Joba avtorlary qyz balasynyń beınesi retinde gúl sımvolıkasyn paıdalanǵan. Al shyǵarmanyń dramalyq shıelenisi – Aqannyń qolyndaǵy dármensiz Ǵazızanyń óksiginiń salmaǵyn da sol gúl kóterip turady. Osy oraıda aqyn Janat Áskerbekqyzynyń:
«Myna gúl meniń muńymdy jaıar jarshy ma?
Syǵylar muńyń, qansyra, júrek, qansyra!
...Kóz ornynda kóz emes, keıde qarasań,
Qara gúl turar qaýyzy tunyp tamshyǵa...»,
degen óleńi eriksiz eske túsedi. Bul – sýretshiniń sátti sheshimi.
Keleshekte qalamgerlerdiń komıks, manga janrynda jazylǵan shyǵarmalary oqyrmanǵa jol tartady degen úmittemiz. Saıyp kelgende, bul janrda eńbek etý úlken talap pen jasampaz sanany qajet etedi. Durys paıdaǵa jarata bilsek, bul – tutas ulttyń órkendeýine yqpal etetin áleýetti qural.