Oraza aıt — Ramazan aıynan keıingi Sháýýál aıynyń birinshi kúni, barsha musylmannyń mańyzdy dinı merekesi, ıslamdaǵy eki aıt meıramynyń biri. Bul kúni musylmandar meshitte jınalyp jamaǵatpen aıt namazyn oqıdy. Bul kúni oraza ustaýǵa tyıym salynǵan. Olaı bolsa oraza aıtty durys ótkizý úshin qandaı amaldardy oryndaý kerek? Bul týraly Egemen.kz materıalynan oqı alasyzdar.
Aıta ketsek, Ramazan aıynyń ýaqyty aıdyń fazalyq ózgerýine baılanysty aıqyndalady, sondyqtan merekeniń naqty kúni joq. Bıyl oraza aıt búgin, 10 sáýirde bastaldy.
Oraza aıtynyń tarıhy qandaı?
Ramazan aıynda ár musylmannyń oraza ustaýy paryz. Otyz kún oraza ustaǵan adam jaman ádetterden tıylyp, nápsisine shekteý qoıady. Dálirek aıtqanda, kúndelikti iship-jeý, ysyrap, bos sóz sóıleý sııaqty jaǵymsyz ádetterden arylady. Al Oraza aıt - Ramazan aıy aıaqtalǵannan keıin bastalatyn meıram. Bul kúlli musylman qaýymy úshin qasıetti kún.
Oraza aıt - keshirim men meıirimdilik merekesi. Meıram bastalar aldynda, ıaǵnı oraza ustaý kezinde adamdar jaman oılardan arylyp, jan dúnıesin rýhanı tazrtýy qajet. Bul Oraza aıtyna daıyndyq bolyp sanalady.
Bul mereke, 624 jyly Muhammed paıǵambardyń (oǵan Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn) sheshimimen belgilendi, ıslam kúntizbesiniń toǵyzynshy aıynda barlyq musylman úshin qasıetti kitap – Quran jáne jazbasha Zabýr, Injil, Taýrat kitaptary tústi.
Merekeni qalaı ótkizý kerek?
Oraza aıt - Ramazannan keıin keletin Sháýýál aıynyń alǵashqy kúni. Ol Id-al-fıtr merekesi dep atalady. Shyndyǵynda, bul tek bir kúndik mereke. Alaıda, qalǵan eki kún de mereke kúnderi bolyp esepteledi.
Oraza aıtynyń birinshi kúninde aıt namazy oqylýy tıis. Bıyl Oraza aıt namazy elorda meshitterinde tańǵy saǵat 07:00-de oqyldy. Merekelik ýaǵyzdyń bastalýy ár aımaqqa baılanysty ózgerip otyrady. Islam memleketterinde Oraza aıt merekesi demalys kúni bolyp esepteledi.
Kóne dástúr boıynsha merekede musylmandar bir-birimen «Id Mýbarak» dep sálemdesedi. Meshitter aýmaǵynda arqan tartý, armrestlıng jáne basqa da sporttyq jarystar uıymdastyrylady.
Oraza aıt merekesin jańa jáne taza, ádemi kıimmen qarsy alý kerek. Bul kúni úıdegi eski zattardy de jańartqan jón, adamnyń oıy da taza bolýy mańyzdy.
Oraza aıt kúni musylmandar zırat basyna baryp, marqumdardy eske alady. Merekede adamdar aqsaqaldarǵa baryp, balalarǵa, jetim balalarǵa, jalǵyzbasty adamdarǵa, jesirler men kedeılerge syılyq tartý etedi.
Oraza aıt kúni aýyz bekitile me?
El arasynda Oraza aıt namazyna bararda ádettegideı sáresi iship, aýyzdy bekitip barý kerek degen aqparat taraǵan. Biraq Oraza aıt kúni Ramazandaǵydaı sáresi ishýdiń qajeti joq. Sharıǵatymyzda mundaı mindet joq. Dese de aıt namazyna shyǵarda taq sandy (1,3,5,7…) qurma jep shyǵý Paıǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn) súnneti bolyp sanalady.
Pitir sadaqasyn qashan berý kerek?
Pitir sadaqasy Ramazan aıynda, ıaǵnı Ramazan aıy bastalǵannan bastap aıt namazyna deıingi aralyqta berilý qajet. Eger pitir sadaqasyn bermegender bolsa, ony aıt namazyna deıin berip úlgerý kerek. Aıt namazynan keıin berilgen pitir sadaqa jáı sadaqa bolyp sanalady.
Pitir sadaqasy musylmandarǵa hıjra jyl sanaýy boıynsha ekinshi jyly shaǵban aıynda paryz boldy. Bul jóninde paıǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn) múbarak hadısinde bylaı delingen: «Paıǵambar (oǵan Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn) adamdarǵa ramazan aıynda pitir sadaqasyn berýdi paryz etti». Pitir sadaqasynyń mólsheri jyl saıyn sharıǵat bekitken azyq-túlikterdiń baǵasyna baılanysty ózgerip turady.