Sátbaev arnasyndaǵy bóget mújilip barady

Sátbaev arnasynyń jaǵdaıy keri ketip turǵanyn budan jyl buryn da másele etip kótergenbiz. «Qazsýshar» RMK onyń jyldyq tabysynan 2 mlrd teń­geni jyryp alyp, elimizdiń ózge aýmaq­taryndaǵy ınvestısııalyq jobalarǵa jumsap jatqanyn, saldarynan ar­nanyń qarjylyq ahýaly nasharlap ket­kenin tilge tıek etkenbiz. Alaıda máse­lege joǵary jaqtaǵylar bas aýyrt­paı otyr.

Jyǵylǵannyń ústine judyryq, bıyl arna boıynda taǵy bir máseleniń qu­laǵy qyltıdy. 2019 jyly tórtinshi sý torabynyń 87-bógetinde rekonstrýksııa jumystary júrgizilgen. Alaıda merdiger kompanııa jóndeý jumystaryn sapasyz ári shala-sharpy júrgizip, búginde sý qoı­masy apattyq jaǵdaıda tur. Sonyń sal­darynan arnanyń tehnıkalyq kúıi nashar jaǵdaıǵa túsken.

Sátbaev arnasy Pavlodar paıdalaný basqarmasynyń basshysy Vladımır Egerevtiń aıtýynsha, sapasyz jóndeý jumystarynyń saldarynan jaqyn mań­daǵy eldi mekenderge qaýip tónip otyr. Sý qoımasynyń erneýi jyrylyp ketse, mol sý syrtqa laq ete qalýy múmkin. Bóget tez arada qalpyna keltirilmese, kóktemgi sý ji­berý sharalary kezinde jaǵdaı qıyn­daı túsedi.

– Bizdi jazǵy ýaqytta sý betinde paıda bolatyn tolqyndar alańdatady. Qysta problema joq. Tolqyn bógetke soǵylǵan saıyn ol mújile beredi. Kez kelgen ýaqyt­ta jaryp shyǵýy múmkin. Sol úshin alań­daımyz. Qazir bógettiń jaǵdaıyn únemi qadaǵalap otyrmyz, kúıi nasharlap barady. Qurylysqa tolyq jóndeý jasalýy kerek, – deıdi ol.

Bul máseleni «Amanat» partııasynyń partııalyq baqylaý komıssııasy baqy­laýǵa alǵan. Olar naýryz aıynyń ortasynda sý arnasyna baryp, jaǵdaımen tanysyp ta qaıtty. Túıtkildi sheshý úshin saraptama jasap, qaıtadan merdigerdi tań­daý kerek dep esepteıdi. Buǵan deıingi merdiger ju­mystardy jerine jetkizip oryn­daı al­maǵany anyq, sebebi ol maman­danǵan kompanııa emes edi. Sý arnasy ony sotqa berip, jeńip shyqqan. Biraq sot isteriniń ózi eki jylǵa sozylypty. Son­dyqtan mamandar aldaǵy ýaqytta kon­kýrstyq jumystarda je­ńip shyǵatyn merdigerdi tańdaýda saq bolý kerek ekenin eskertip otyr.

«Arna – strategııalyq turǵydan óte mańyzdy nysan. Ondaǵy kemshilikter Ortalyq Qazaqstan úshin aıtarlyqtaı apattyq jaǵdaı týyndatýy múmkin. Respýblıkalyq bıýdjetten atalǵan sý arnasynyń jóndeý ju­mysyna qomaqty qar­jy bólindi. Biz bul qara­jattyń du­rys ıgerilýin qadaǵalaımyz. Buǵan deıingi jóndeý sapasyz bo­lyp shyqty. En­digide ondaı kemshilik oryn almaýy kerek», deıdi «Amanat» partııasy óńirlik fılıa­ly partııalyq baqylaý komıs­sııasynyń tóraǵasy Oleg Kostenko.

Jalpy arna Pavlodar oblysynyń Maı aýdanyndaǵy Belaıa ózeninen bas­talyp, Qaraǵandyǵa deıin jalǵasady. Jalpy uzyndyǵy 459 shaqyrym bolsa, sonyń 380-deı shaqyrymy Pavlodar oblysynyń aýmaǵynda ornalasqan. Sý torabynyń biregeıligi sol, 22 sýsorǵy stansasy sýdy tómennen joǵaryǵa qa­raı aıdap, jalpy bıiktigi 418 metrge deıin kóteredi. Mundaı sý arterııasy jer betinde joq. Onyń joba-josparyn ke­zinde akademık Qanysh Sátbaevtyń ózi jasap ketkenin ekiniń biri bile bermeıtini de anyq. Sýsorǵy-qýat jabdyqtary jylyna shamamen 2 200 mln KVt/saǵat elektr ener­gııasyn tutynatyndyqtan arnanyń ekinshi kezegi – «Qaraǵandy – Jezqazǵan» baǵyty júrgizilmedi. Iаǵnı sol tustaǵy ma­mandar muny tıimdi emes dep eseptedi. Sonyń áserinen arna búginde óz áleýetiniń tek 40 paıyzyn ǵana paıdalanady.

Resmı málimetterge súıensek, jylyna tutynýshylar arnadan 450-460 mln tekshe metr sý satyp alyp otyr. Kásiporyn azat­tyq jyldarynda úsh márte bankrot bola jazdaǵan. Birneshe jaǵdaıdan áýpi­rimdep shyqqanymen, aqyr sońy 2000 jyly bankrot bolyp tanylyp, qaıta qurylymdaýdan ótedi. Sol tusta mekeme «Qanysh Sátbaev atyndaǵy sý arnasy» respýblıkalyq memlekettik kásiporyn bolyp ataldy. Alaıda 2011 jyly uıym respýblıkalyq mártebesinen aıyrylyp, «Qazsýshar» RMK-nyń fılıaly bolyp qana qaldy. Sý arnasyna qyzmet kórsetip turǵan kásiporyndardyń quldyraýy osy ýaqyttan bastalyp ketkeni kezdeısoqtyq emes. Sebebi «Qazsýshar» RMK ony derbestiginen ǵana aıyryp qana qoıǵan joq, jyl saıyn arna arqyly túsetin mıllıard­taǵan teńge tabysty jyryp áke­tip, respýblıkamyzdyń ózge óńirlerine quıdy. Al arna boıynda jyldar boıy eńbektenip kelgen qyzmetkerlerdiń úlesine eshteńe tımedi. Eńbekaqy óspedi, tehnologııalyq jabdyqtarǵa kúrdeli jóndeýler jetkilikti júrgizilmedi.

Bir kemshiligi, arnanyń máselesi jyl saıyn kóteriledi de, aıaǵy sıyrquıym­shaqtanyp «jabýly qazan jabýly kú­ıinde» qalyp qoıa beredi. Bul tarapta Sátbaev atyndaǵy sý arnasy strategııalyq turǵydan elimizdiń birqatar óńiri úshin asa mańyzdy ekenin, onyń jumysynda kinárat shyqsa, zardabyn otandyq úlken óner­kásipter, qalalardaǵy mıllıon­daǵan turǵyndar tartatynyn eskerýimiz qajet. Búginde sý arnasy Pavlodar, Qara­ǵandy, Ulytaý oblystary men As­tana qalasyna tirshilik nárin jetkizip turǵan jalǵyz sý kózi ekeni, buǵan qosa Temirtaý metallýrgııalyq kombı­naty, Eki­bastuzdaǵy qos MAES-tiń buǵan baılaýly turǵany nazarǵa alynsa ıgi. Onyń ústine arnadan Aqmola oblysynyń Qorǵaljyn kóline, Pavlodar oblysynyń Shider­ti alqabyna jyl saıyn sý jiberi­lip, kóltabandar men sýarmaly alqap­tar­dy qamtamasyz etip turǵanyn nege umy­tamyz?

Bolashaqta Astana baǵytynda jańadan salynatyn Sofıevka sý qoımasyna deıin Shiderti arnasynan sý tarmaǵy júr­giziledi. Bul jumystar, atap aıtqanda, jo­balaý, qurylys jáne odan arǵy qyzmet kór­setý Q.Sátbaev atyndaǵy sý arnasyna tikeleı júktelgeni jón bolar. Endeshe, sý arnasynyń kásipornyn jeke qurý, onyń ábden eskirgen júıelerin jańartyp, uıymdy damytýdyń jón-jobasy qaıta jasalsa degen tilek bar.

Pavlodar oblysy