Mamyrajaı kóktem mezgili kelisimen sharýalardyń kóktemgi dala jumystaryna belsene kirisetini belgili. Alaıda agrarly óńir sanalatyn Jambyl oblysy boıynsha ózekti máseleler az emes sekildi. Buǵan kóktemniń alǵashqy aıynyń aıaq tusynda taǵy bir kóz jetkizgendeı boldyq.
Aldymen Úkimet otyrysynda óńirdegi ótkir máseleler aıtyldy. О́ńir basshysy Erbol Qarashókeev saladaǵy málimetterde sáıkessizdik baıqalǵanyn ashyp aıtyp, jaýapty salanyń 2024-2028 jyldarǵa arnalǵan ındıkatorlardy qaıta qaraýyn surady.
«Aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy derekterdi nólge keltirý týraly tapsyrmaǵa sáıkes, arnaıy jumys toptary qurylyp, ótken jyly ıgerilgen jalpy egistik kólemi jáne sý únemdeý tehnologııalaryn paıdalaný alańdary boıynsha sáıkessizdikter anyqtalyp, qazir qaıta túzetý jumystary júrgizilip jatyr. О́ńirde 2023 jyly aýyl sharýashylyǵy daqyldary 762,5 myń gektardyń ornyna 620 myń gektar shamasynda ornalastyrylǵany, sý únemdeý tehnologııalaryn qoldanǵan egis alańdarynyń naqty kólemi 40 myń gektar bolǵany anyqtaldy. Naqty egilip kele jatqan alqapty esepke alyp, sondaı-aq qosymsha múmkindikterdi eskere otyryp, bıyl oblysta 644,5 myń gektar alqapqa aýyl sharýashylyǵy daqyldary egiletin bolady. Bul kórsetkish ótken jylǵy statıstıkalyq derekpen salystyrǵanda 118 myń gektarǵa kemip otyr», deıdi óńir basshysy.
Másele óńirlik deńgeıde de qaraldy. Oblys ákiminiń orynbasary Ábilhaıyr Tamabek te ótkir problemany jan-jaqty jaıyp salǵan bolatyn. Jalpy, jalǵan aqparat berý kimge kerek? Osy jaǵy túsiniksiz. Bıylǵy kóktemgi dala jumystary qyzatyn kez de keldi. Jospar aıqyn sekildi. Oblys ákimi 644,5 myń gektar jerge aýyl sharýashylyǵy daqyldary egiletinin aıtyp otyr.
Sońǵy ýaqytta oblys ákiminiń orynbasary Ábilhaıyr Tamabektiń dıqandarǵa qatysty aıtqan pikiri áleýmettik jeli arqyly tarap, «hıt» bolyp ketti.
«Jambyl oblysy 770 myń gektar egistik alqap paıdalanylady dep ózim eńbek etken Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine aqparat bergen. Sodan bardym da aýdan ákimderin jınap alyp: «Áriptester, buǵan deıingi ótirikter jaraıdy. Bir kúnniń ishinde naqty egistik kólemin kórsetińder. Eger erteń ótirikterińiz shyǵyp jatsa, ákimge qyzmetten bosatý týraly usynysty ózim beremin» dep aıtyp edim, ertesine 601 myń gektar egemiz dep azaıtty. Bir kúnde 170 myń gektarǵa túsirgen. Iаǵnı naqty san 600 myń gektardyń ar jaq ber jaǵy ǵana. 770 myń gektar egemiz dedi ǵoı, oǵan janar-jaǵarmaı esepteledi, tuqym, tyńaıtqysh bólinedi, hımııalyq óńdeý quraldary bar, sýbsıdııa beriledi. Bul kisiler alady, shyn mánisinde ekpeıdi. Bul jerde memlekettik qyzmetshilerdiń bir qateligi bar. Bárin ótirikke úıretti. Sharýaǵa «ektim dep jaza sal» deıdi. Ol «ektim» dep jazady. Sýbsıdııasyn alady. Negizi ekpegen. «Kúıip ketti» dep statıstıkalyq esep beredi. Alǵan tuqymdy Qyrǵyz Respýblıkasyna kontrabandalyq jolmen ótkizedi. Janar-jaǵarmaı da, tyńaıtqysh ta osylaı ketedi», degen Á.Tamabektiń sózi kimdi de bolsyn beıjaı qaldyrmasa kerek.
Rasynda, aýyl sharýashylyǵy salasynda másele az emes. Muny Jambyl oblysy boıynsha ekonomıkalyq tergep-tekserý departementi taratqan málimetten de ańǵaryp otyrmyz.
«Departamenttiń óndirisinde bolǵan qylmystyq ister boıynsha qylmystyq qýdalaýdan jasyrynyp júrgen adamdardy izdeý jumystary júrgizilip jatyr. 2023 jylǵy izdeý sharalarynyń nátıjesinde departamentpen qylmystyq qýdalaýdan jasyrynyp júrgen 5 azamat anyqtaldy. 2023 jyly aqpan aıynda Shymkent qalasynda 310 mıllıon teńge kóleminde kartoptyń elıtalyq tuqymyn alýǵa arnalǵan sýbsıdııany jymqyrý qylmysyn uıymdastyrýshy azamat ustaldy. Sol jyldyń mamyr aıynda qylmystyq is sotqa jiberildi. Budan bólek, 2023 jyly 21 mıllıon teńgeden astam qarjyny tamshylatyp sýarýǵa arnalǵan sýbsıdııa esebinen jymqyrǵan 2 tulǵanyń ornalasqan jerleri anyqtalyp, qylmystyq is sotqa jiberildi», deıdi Jambyl oblysy boıynsha ekonomıkalyq tergep-tekserý departamentiniń asa mańyzdy ister jónindegi tergeýshisi Jaǵypar Isataev.
Qalaı desek te kóktemgi dala jumysy qyzatyn ýaqytta ótken jylǵy aqparattardyń sáıkes kelmeıtini týraly málimet tarady. Alaıda qaı aýdan qanshalyqty jalǵan aqparat bergeni týraly ázirge naqty derek joq. Aldaǵy ýaqytta bul másele ashyq aıtyla ma, joq pa? Ol jaǵy da ázirge belgisiz sekildi.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginde Erbol Qarashókeevpen qanattasyp eńbek etken qazirgi oblys ákiminiń orynbasary Ábilhaıyr Tamabek saladaǵy kemshilikti ashyp aıtyp, aýdan basshylaryn biraz sastyrǵany kóńil qýantady. Alaıda qıturqylyqtyń nebir túrin meńgergender taǵy da bir tóte jol taýyp almasa eken degen tilek kókeıde atoılap tur. Qalaı bolǵan kúnde de jeń ushynan jalǵasqan sybaılas jemqorlyqtyń tamyryna balta shabatyn ýaqyt jetti emes pe?
Jambyl oblysy